De brigadier in actie op de videoauto

Naast de vaste camera's boven de snelweg en de bekende flitskasten werkt de politie met onopvallende auto's die zijn ingericht om overtredingen te filmen. De inzittenden zijn agenten die op de weg meerijden en het gedrag van andere bestuurders vastleggen, en de manier waarop dat gebeurt, is bij veel mensen onbekend — ook bij mensen die zo'n boete in de bus krijgen.

Wat een videoauto doet

Zo'n auto heeft camera's naar voren en naar achteren, apparatuur om afstand en snelheid te meten, en een systeem dat beeld, tijd en meetgegevens in één bestand vastlegt. De auto is niet als politieauto te herkennen, wat het punt ervan is: gedrag dat mensen bij een zichtbare politieauto nalaten, wordt zo wel vastgelegd.

De overtredingen die hiermee worden aangepakt, zijn vooral die waarvoor een vaste camera niet geschikt is. Bumperkleven, want daarvoor moet je de afstand tussen twee rijdende auto's over een stuk weg meten. Onnodig links rijden en gevaarlijk inhalen. Telefoongebruik en het niet dragen van de gordel, die je van dichtbij en van opzij moet zien. En snelheid over een traject in plaats van op één punt.

Hoe het bewijs ontstaat

Bij snelheid meet de auto zijn eigen snelheid met een gekeurd systeem terwijl hij achter een voertuig blijft, over een afstand die lang genoeg is. Het beeld laat zien dat de afstand tot het voorliggende voertuig gelijk blijft, waarmee de gemeten snelheid ook voor dat voertuig geldt. Van de gemeten waarde wordt een correctie afgetrokken om onnauwkeurigheid van de meting te verdisconteren.

Bij afstand wordt de tijd gemeten tussen het passeren van een vast punt door de twee voertuigen; de afstand wordt dus in seconden uitgedrukt en niet in meters, omdat de norm zelf in tijd is gesteld.

Bij gedrag zoals telefoongebruik is het beeld het bewijs, en daar hoort een beschrijving van de verbalisant bij. Het geheel gaat als proces-verbaal naar het centrale bureau, dat de beschikking verstuurt.

De apparatuur moet aan technische eisen voldoen en periodiek zijn gekeurd, en van die keuring bestaat een document. Dat is voor de rechtsgeldigheid van de meting een voorwaarde.

Wat je rechten zijn bij een boete

Je kunt bezwaar maken binnen de termijn die op de beschikking staat, en die termijn is kort — kijk hem als eerste na, want een te laat bezwaar wordt niet behandeld, ongeacht je argumenten.

Je mag de onderliggende stukken opvragen: het proces-verbaal, het meetrapport, het keuringsbewijs van de apparatuur, en bij beeldmateriaal inzage in de beelden. Dat is geen gunst maar een recht, en het is de enige manier om te beoordelen of er iets mis is met de meting.

Wat een bezwaar kans geeft: een verlopen of ontbrekende keuring, een meting over een te korte afstand, beeld waarop het voertuig of de bestuurder niet te identificeren is, een verwisseling van kenteken, of een situatie waarin je iets deed omdat het anders gevaarlijk werd. Wat vrijwel nooit werkt: dat je de bebording niet zag, dat je meeging met de verkeersstroom, of dat je de snelheidsmeter in je eigen auto anders zag.

Was je niet de bestuurder, dan is de houder van het kenteken in eerste instantie aansprakelijk bij camerabeelden; bij een overtreding waarvoor de bestuurder persoonlijk wordt aangesproken, kun je dat aangeven.

Waarom deze vorm van handhaving bestaat

Omdat de zwaarste ongevallen niet door één overtreding op één punt ontstaan maar door gedrag over een stuk weg: te dicht achter elkaar rijden, afgeleid zijn, agressief inhalen. Een vaste camera meet snelheid; hij ziet niet dat iemand met een telefoon in de hand op twee tellen achter een vrachtwagen hangt.

Voor wie zich ergert aan de onopvallende opzet: de beelden worden gebruikt voor de overtreding waarvoor ze zijn gemaakt, er gelden bewaartermijnen, en de handhaving valt onder toezicht. En wie zich aan de regels houdt, merkt van een videoauto hetzelfde als van een gewone auto — niets.