Eetbare viooltjes: informatie en recepten

Viooltjes zijn een van de weinige eetbare bloemen die je vrijwel het hele jaar in de tuin kunt hebben, die er op een bord onmiddellijk uitzien alsof iemand moeite heeft gedaan, en die niets kosten. Ze hebben een milde, licht zoete smaak, en bij sommige soorten een geur die in de keuken echt iets toevoegt.

Welke je kunt eten

Het maartse viooltje, met de sterke geur, is de klassieke keuken- en parfumsoort; hiervan zijn de blaadjes en de bloemen bruikbaar. Het driekleurig viooltje en het akkerviooltje zijn eetbaar en mild. En het gewone tuinviooltje in al zijn veredelde vormen, met grote gezichten in allerlei kleuren, is eveneens eetbaar.

De blaadjes van viooltjes zijn ook te gebruiken, jong geoogst, in soep of als blad in een salade. Ze zijn wat slijmig bij verhitting, wat in soep prettig is en in een salade niet.

Wat je niet eet: het Afrikaanse viooltje van de vensterbank, dat ondanks zijn naam geen viooltje is en niet voor consumptie bedoeld. En in het algemeen geen wortelstokken en geen zaad van viooltjes; die kunnen bij grotere hoeveelheden misselijkheid geven.

Oogsten en bewaren

Snijd of pluk in de ochtend, als de bloem net open is en nog stevig. Neem alleen bloemen uit je eigen tuin of van een leverancier van eetbare bloemen, en niet uit een tuincentrum: sierplanten worden behandeld met middelen die niet voor voedsel zijn toegelaten. Ook niet langs de weg en niet uit een park.

Verwijder het groene kelkje, dat bitter is. Niet wassen als het niet nodig is; viooltjes worden slap van water. Is het nodig, dan heel kort in koud water en op keukenpapier laten uitdruipen.

Bewaren: enkele dagen in een gesloten bakje in de koelkast, tussen vochtig keukenpapier. Langer bewaren doe je door drogen, kristalliseren of invriezen in ijsblokjes.

Gekristalliseerde viooltjes

Dit is de klassieke bereiding, en het resultaat blijft maanden goed. Klop een eiwit los met een paar druppels water, tot het schuimig is maar niet stijf. Strijk met een fijn penseeltje elk bloemblaadje aan beide zijden dun in, en bestrooi de bloem vervolgens door een zeefje met heel fijne kristalsuiker.

Leg de bloemen op bakpapier en laat ze een etmaal drogen op een droge, warme plek, of een paar uur in de oven op de laagste stand met de deur op een kier. Ze zijn goed als ze ritselen. Bewaar in een blikje of potje tussen vloeipapier, droog en donker.

Wie rauw eiwit wil vermijden — verstandig bij kinderen, zwangeren en ouderen — gebruikt gepasteuriseerd eiwit of een dun laagje gomarabica-oplossing in plaats daarvan.

Viooltjessiroop

Vul een pot met verse, geurige viooltjes en giet er kokend water over, net tot onder. Laat een etmaal gedekt staan; het aftreksel wordt blauwgrijs. Zeef, meet af, en breng aan de kook met een gelijk deel suiker tot het net oplost.

Voeg vlak voor het bottelen wat citroensap toe: de siroop slaat daarbij om naar een felroze kleur, wat een zuurgraadreactie is en een van de leukste dingen die je met viooltjes kunt doen. Bewaren in de koelkast, of steriel afvullen voor langer.

Gebruik: over pannenkoeken, in limonade, in een glas mousserende wijn, of over ijs.

De rest

Viooltjesboter: fijngehakte bloemen door zachte boter met een snuf zout, in vetvrij papier gerold en gekoeld. Op brood of over gepofte aardappel.

Viooltjessuiker: gedroogde bloemen met suiker in een pot, een week wachten. Voor gebak en thee.

Ijsblokjes met een bloem erin: eerst een laagje water bevriezen, de bloem erop, aanvullen en opnieuw bevriezen, zodat de bloem in het midden blijft.

En het eenvoudigste, dat het meeste oplevert: een handvol bloemen over een groene salade met noten en een dressing met milde azijn, of een paar bloemen op een geglazuurd cakeje op het laatste moment. Op warme gerechten leg je ze na het opdienen, want in de hitte verschieten ze en dan is het hele effect weg.