Thaise (Indische) Boeddha

Deze Boeddha komt oorspronkelijk uit India en wordt ook wel Gautama of Sakyamuni Boeddha genoemd. Siddhartha Gautama Boeddha is een gekende opgestegen meester.

Het verhaal vertelt ons dat Siddhartha Gautama een rijke prins was die alles had wat zijn hart begeerde. Op een dag werd hij geconfronteerd met het leed in de wereld en hij besliste dat dit zou veranderen. Hij ruilde zijn rijke leven voor een eenvoudig en simpel bestaan. Hij zat de hele tijd mediterend onder een bodhiboom en dacht na over alle moeilijkheden in de wereld. Op een dag kreeg hij een inzicht en zag wat de oorzaak was van alle ellende. Op dat moment bereikte hij een staat van verlichting. Het Boeddhisme komt hieruit voort.

De huidige Oosterse Boeddhabeelden geven deze figuur nog exact weer. De Thaïse Boeddha heeft een slank postuur en zit met een gewaad in kleermakerszit. Zijn lange oorlellen heeft hij door het dragen van adellijke oorringen. Zijn bolvormige knot (ushnihsa) staat symbool voor wijsheid en spiritualiteit.
Sommige Boeddha's hebben een stip op het midden van hun voorhoofd. Deze stip wordt een 'urna' genoemd en staat voor goddelijkheid.
Ieder beeld heeft een symbolische houding, die gekenmerkt wordt door de handen. Deze houding wordt een mudra genoemd.

Enkele veelvoorkomende mudra's

Dharmachakra mudra

Deze houding staat symbool voor het doorgeven van de leer van Boeddha. Deze wordt ook wel eens 'rad van de leer' genoemd. Het 'Dharmawiel' heeft acht spaken die symbool staan voor het achtvoudige pad naar de verlichting. Ieder op zich moet zelf op pad gaan om de waarheid, en dus ook verlichting, te ontdekken.

 

Dit wordt ook wel eens het gebaar van de prediker genoemd. De handen zitten op de hoogte van de borst en hebben duim en wijsvinger van beide handen tegen mekaar.
Zo vormen de vingers twee kleine cirkels. De middelvinger van de linkerhand raakt de kruising van duim en wijsvinger van de linkerhand.

Bhumisparsha mudra

Deze houding staat symbool voor het contact met de aarde (rechterhand). Op het moment dat Gautama bijna verlichting had bereikt, probeerden kwade energieën hem van verlichting weg te houden. Boeddha raakte met zijn rechterhand de aarde aan om deze als getuige op te roepen voor de waarheid van zijn woorden. Deze houding verwijst dus naar het moment dat Gautama contact maakt met de aarde om deze als getuige te hebben.

 

Dit wordt ook wel eens het gebaar van verlichting genoemd. De rechterhand wijst omlaag, de vingers naar de aarde toe, met de handpalm naar binnen gekeerd. De linkerhand wordt voor de buik gehouden, met de handpalm naar boven.

 

Varada mudra

Deze houding wordt het gebaar van gunstverlening genoemd. Deze staat symbool voor zegening en vrijgevigheid.

De rechterhand ligt naar beneden gericht, de handpalm hierbij naar buiten gekeerd. De geopende hand staat symbool voor wat Boeddha aan de hele wereld aanbood: 'Het geschenk der Waarheid'.

 

Dhyana mudra

Deze boeddha staat door deze houding symbool voor evenwicht, meditatie en innerlijke rust. Een mediterende boeddha brengt meer bewustwording waardoor het materiële rondom ons minder belangrijk wordt.
Soms houdt deze boeddha een klein kruikje met nectar in zijn handen. Nectar is een godendrank, ook wel Amrita genoemd. Soms houdt hij een bedelnap vast (aalmoeskom).

Deze mudra staat bekend als houding bij meditatie en is hier dus ook het symbool van. Beide handen liggen in de schoot, de rechterhand bovenaan. De duimen rusten tegen mekaar.

 

Abhaya mudra

Dit is de houding die symbool staat voor zegening, geruststelling en vrede. Deze boeddha geeft op deze manier bescherming door het slechte en kwade bij je weg te houden. Zowel zittende als staande boeddha's kunnen deze houding aannemen.

De rechterhand wordt omhoog gehouden tot borsthoogte, met de handpalm naar buiten gericht. De linkerhand ligt op de heup of knie, met de handpalm naar boven.

Tian Tan Boeddha in Hong Kong

Vitarka mudra

Dit wordt ook wel eens het discussiërende gebaar genoemd en staat symbool voor onderwijs, redenering en wijze gesprekken. Dit gebaar heeft boeddha als leraar naar voor gebracht. Hij gebruikte dit handgebaar om zijn woorden kracht bij te zetten.

De rechterhand wordt omhoog gehouden met duim en wijsvinger tegen mekaar, de handpalm naar buiten toe gekeerd. De cirkel die de vingers vormen worden 'het rad van de leer' genoemd.

Namaskara mudra

Dit handgebaar staat voor groet, gebed en verering. Beide handen worden op borsthoogte gehouden met de hanpalmen tegen mekaar en de vingers naar boven gericht. Vaak maakt de boeddha hierbij een lichte buiging. Tijdens het groeten wordt vaak 'namasté' gezegd, wat 'ik groet u' betekent.
Dit gebaar komt vaker voor bij beelden van monniken, en minder bij boeddha's.

 

Zithoudingen

Naast deze verschillende mudra's zijn er ook nog verschillende asana's. Dit zijn de verschillende houdingen voor de benen.  Meestal zit Boeddha in de alom gekende lotuszit, ook wel padmasana genoemd. Bij de lotushouding zit de boeddha met gekruiste benen en rusten de voeten op de knieën. Boeddha wordt meestal afgebeeld met een enkele of dubbele rij lotusbladeren, ook wel vashvapadmasana genoemd.
De Thaïse Boeddha kan, net zoals de Chinese, attributen bij zich hebben.
Meer over de symbolische betekenis hiervan lees je in dit stukje:
De Chinese Boeddha: symbool van geluk en blijdschap

Andere bekende boeddha's

Naast Gautama Boeddha zijn er nog vele andere Boeddha's zoals de vijf dhyani Boeddha's (Vairocana, Akshobhya, Ratnasambhava, Amithaba en Amogasiddhi), de toekomst Boeddha Maitreya, de medicijn Boeddha Bhaisajyaguru en bodhisattva's zoals de vrouwelijke witte en groene Tara.

Medicijn boeddha

Witte Tara
 

Je hoeft zeker geen Boeddhist te zijn om één van deze beelden in huis te halen. Ze worden vaak gezien als geluksbrenger en zijn ook in het Westen erg populair. Misschien een leuk ideetje voor een volgend cadeau?

© Leni De Chou
Leni Webshop