Waarom de ene kledingketen na de andere verdwijnt

Wie de afgelopen jaren in een middelgrote binnenstad heeft gelopen, heeft het patroon gezien: bekende kledingnamen verdwijnen, hun panden staan een tijd leeg en worden daarna opgevuld door een winkel met een ander verdienmodel. Dat zijn zelden losse gevallen. In de modebranche komen sluitingen in golven, en daar zijn te benoemen oorzaken voor.

Wat mode tot een moeilijke handel maakt

De eerste is de voorraad. Een modeketen koopt haar collectie maanden vooruit in, in vaste hoeveelheden, in maten en kleuren waarvan ze moet gokken wat verkoopt. Wat blijft liggen, verliest bij elke week waarde, en dat verlies is niet terug te draaien. In andere takken van handel kun je voorraad doorschuiven naar het volgende seizoen; in mode niet.

De tweede is de afprijzing. Zodra er te veel is ingekocht, moet er worden afgeprijsd, en de kortingen zijn in deze branche zo gebruikelijk geworden dat klanten wachten tot ze er zijn. Daarmee verschuift de verkoop naar de periode met de laagste marge, en dat holt het verdienmodel uit.

De derde is het pand. Winkels in een A-locatie hebben langlopende huurcontracten met hoge lasten, die niet meebewegen als de verkoop daalt. Bij een omzetdaling zijn de huur en de personeelskosten de twee grootste posten en ook de twee minst flexibele.

Wat er is veranderd

Online verkoop heeft de prijs doorzichtig gemaakt en het gemak verlegd naar de bank thuis. Ketens die daar laat op reageerden, verloren klanten aan spelers die met dezelfde collectie geen winkelpanden hoefden te onderhouden. Retourzendingen maakten het daarna voor de webhandel ook lastig, dus het is geen eenzijdig verhaal — maar de winkel met een hoge huur staat er slechter in.

Daarnaast is de snelle mode gekomen, met korte collecties en lage prijzen, en aan de andere kant de tweedehandsmarkt, die van een noodoplossing een normale manier van kleding kopen is geworden. Het middensegment — behoorlijke kwaliteit voor een nette prijs — is daartussen platgedrukt, en precies in dat segment zaten de meeste ketens die zijn verdwenen.

En dan de eigendomsstructuur. Veel ketens zijn in de loop der jaren overgenomen door investeringsmaatschappijen, waarbij de aankoop met leningen werd gefinancierd en de schuld bij de onderneming zelf terechtkwam. Een bedrijf dat rente moet dragen, heeft geen ruimte voor een slecht seizoen, en al helemaal niet voor het investeren in een webwinkel en in nieuwe winkels.

Hoe het verloopt

Meestal in stappen die van buiten te zien zijn: het assortiment wordt smaller, het personeel per winkel dunner, de vestigingen in kleinere plaatsen sluiten, er komt permanente korting, en daarna volgt een uitstel van betaling of een doorstart met minder winkels en een deel van het personeel. Merken worden daarbij vaak los verkocht van de winkels, en het is niet ongebruikelijk dat een naam jaren later terugkomt als webwinkel of als merk in een warenhuis.

Waar je op let

Als klant: cadeaubonnen en tegoeden zijn bij een faillissement vrijwel altijd waardeloos, en je bent in de rij van schuldeisers de laatste. Verzilver bonnen dus snel en koop ze niet als voorraad. Bij een winkel in uitverkoop wegens sluiting geldt het recht op garantie nog wel tegenover de verkoper — maar bij een faillissement kun je daar in de praktijk weinig mee, en dan blijft alleen de fabrieksgarantie over.

Als werknemer: loon over de laatste periode en de opzegtermijn worden bij faillissement door het uitkeringsinstituut overgenomen, binnen grenzen. Meld je snel, bewaar loonstroken en contract, en vraag bij de vakbond of bij het juridisch loket na wat je positie is bij een doorstart, want dan geldt niet automatisch dat je mee overgaat.

En als er berichten zijn over de gezondheid van een keten waar je klant of werknemer bent: kijk liever naar de jaarrekening in het handelsregister en naar de betalingen aan leveranciers dan naar geruchten. Leveranciers die hun leveringen stoppen, zijn in deze branche de betrouwbaarste voorbode.