Wat verdienen directeuren van goede doelen?

Berichten over het salaris van een directeur van een goed doel leiden telkens tot dezelfde verontwaardiging, en tot dezelfde tegenvraag van de organisaties: wie een grote organisatie leidt, moet een bestuurder kunnen aantrekken. Beide standpunten zijn te begrijpen, en de discussie wordt zinvoller als je weet welke regels er gelden en waar je zelf kunt kijken.

Welke regels er zijn

Voor erkende goededoelenorganisaties bestaat een regeling voor de beloning van directeuren, opgesteld door de sector zelf. Die werkt met een puntensysteem: de omvang van de organisatie, de complexiteit, het aantal medewerkers en de aard van het werk bepalen in welke categorie een functie valt, en daaraan hangt een maximum.

Dat maximum is een norm van de sector, geen wet. Daarnaast bestaat er wetgeving die de beloning in de publieke en semipublieke sector begrenst; die geldt voor bepaalde instellingen en niet automatisch voor elke stichting die geld inzamelt.

Toezicht loopt via het keurmerk voor goede doelen. Organisaties met een erkenning moeten zich aan de gedragscode houden, verantwoording afleggen in een jaarverslag en de beloning van de directie daarin vermelden. Dat laatste is het praktisch belangrijkste punt: bij erkende doelen staat het bedrag gewoon in het verslag.

Waarom de bedragen verschillen

Omdat de organisaties nauwelijks te vergelijken zijn. Een stichting met enkele vrijwilligers en een landelijke organisatie met honderden medewerkers, eigen klinieken of internationale programma's zijn beide goede doelen en verschillen als werkgever van elkaar als een buurtvereniging van een ziekenhuis.

Verder speelt de herkomst van het geld mee. Organisaties die vooral van particuliere giften leven, zijn gevoeliger voor de publieke opinie dan organisaties die uit subsidies en samenwerkingen worden gefinancierd, en dat is in hun beloningsbeleid te zien.

En er is de kwestie van de arbeidsmarkt: bestuurders komen vaak uit het bedrijfsleven of de zorg, waar meer wordt betaald. Te laag belonen levert een smallere keuze op, te hoog belonen kost het vertrouwen van de gevers. Daartussen wordt gezocht, en de uitkomst blijft omstreden.

Wat werkelijk iets zegt over een goed doel

Niet het salaris alleen. Een organisatie met een goedbetaalde directeur die haar geld effectief besteedt, doet meer goed dan een organisatie met een onbetaald bestuur die haar middelen verkeerd inzet.

Nuttiger zijn drie andere dingen. De verhouding tussen wat er aan de doelstelling wordt besteed en wat aan beheer en fondsenwerving gaat — met de aantekening dat lage kosten voor fondsenwerving niet altijd gunstig zijn, omdat een organisatie zonder werving ook minder binnenhaalt.

Ten tweede: wat de organisatie zegt te bereiken en of dat wordt onderbouwd met resultaten in plaats van met verhalen. Ten derde: de reserves. Een organisatie die jaar na jaar veel geld oppot terwijl het doel urgent wordt genoemd, verdient een vraag.

Hoe je zelf doorlicht

Kijk of het doel een erkenning heeft, en zoek het jaarverslag en de jaarrekening op de eigen site. Daarin staan de bestedingen, de kosten van de organisatie en de beloning van de directie.

Kijk daarnaast in het openbare register van algemeen nut beogende instellingen, want daar moeten gegevens worden gepubliceerd. En let op de manier waarop geld wordt gevraagd: aan de deur of aan de telefoon met haast en met een eenmalige machtiging is een reden voor voorzichtigheid, ongeacht de naam die wordt genoemd.

Wie zekerheid wil en weinig tijd heeft, doneert aan erkende doelen en spreidt niet over tien organisaties maar kiest er één of twee. Vaste gevers zijn voor een organisatie het meest waard, omdat daarmee te plannen valt — en een vaste gever die het jaarverslag leest, is precies het toezicht dat deze sector nodig heeft.