Tien dagen bidden en vasten op een conferentiecentrum

Retraites waarin gebed en vasten worden gecombineerd, bestaan in vrijwel alle godsdiensten en worden in Nederland vooral aangeboden door christelijke conferentiecentra en vakantieparken met een programma. Een reeks van tien dagen is daarbij een gangbare vorm: lang genoeg om er echt in te komen, kort genoeg om vrij te nemen.

Hoe zo'n programma is opgebouwd

De dag heeft een vast ritme, en dat ritme is het eigenlijke middel. Een ochtendbijeenkomst met gebed en een korte uitleg, daarna een deel van de dag in stilte, in de middag een bijeenkomst of gesprek in kleine groepen, en aan het einde van de dag samen bidden of zingen.

Tussen de bijeenkomsten is er tijd voor lezen, wandelen en persoonlijk gebed. Veel centra werken met begeleiders bij wie je een gesprek onder vier ogen kunt aanvragen, en dat is voor de meeste deelnemers het belangrijkste onderdeel van de week.

Het vasten wordt per aanbieder anders ingevuld. Het loopt van het weglaten van één maaltijd per dag, via het overslaan van vlees, zoetigheid en koffie, tot dagen waarop alleen water, thee en soms bouillon of sap worden gebruikt. Bij een reeks van tien dagen is een opzet met een opbouw, enkele strenge dagen in het midden en een rustige afbouw het gebruikelijkst.

Wat het met je lichaam doet

De eerste dagen zijn de zwaarste, en dat is voorspelbaar: hoofdpijn, prikkelbaarheid, kouwelijkheid, een gevoel van leegte en slecht slapen. Bij wie veel koffie drinkt, komt daar een ontwenningshoofdpijn bovenop, en die is te verzachten door in de week vooraf af te bouwen.

Daarna wordt het bij de meeste mensen rustiger en helderder. Wat geen enkel programma kan beloven, is het reinigende effect dat er soms aan wordt toegeschreven: het lichaam heeft daarvoor lever en nieren, en bijzondere kuren, supplementen of darmspoelingen voegen daar niets aan toe en kunnen schaden.

Praktisch belangrijk: drink ruim, ook als je geen dorst voelt, en kom rustig uit het vasten. De dagen na het vasten zijn het moment waarop mensen fouten maken door zwaar en veel te eten; begin met kleine porties licht voedsel, en geef het een aantal dagen.

Voorbereiding

Bouw in de week vooraf koffie, alcohol en zoetigheid af. Regel je werk zo dat je niet halverwege gebeld wordt, want een retraite met een telefoon erbij werkt niet. Neem warme kleding mee, want bij vasten heb je het koud, en neem schoenen mee om te wandelen.

Vraag vooraf na wat het programma precies vraagt: hoeveel uren per dag verplicht zijn, of er stilte-uren zijn, of er begeleiding is en wat het vastenschema is. En vraag of er medische begeleiding is bij de strengste dagen.

Voor wie het niet verstandig is

Vasten is niet voor iedereen, en dat is bij een geestelijk programma makkelijk te vergeten. Overleg altijd eerst met een arts bij diabetes, hart- of nieraandoeningen, een lage bloeddruk, bij gebruik van medicijnen waarvan de dosering aan voeding of aan gewicht hangt, en bij ondergewicht.

Niet vasten bij zwangerschap of het geven van de borst, bij kinderen en jongeren in de groei, bij een eetstoornis of een geschiedenis daarvan, en bij een herstel na ziekte of operatie. Bij een kwetsbare geestelijke gezondheid is intensief vasten met slaaptekort en veel stilte een combinatie die klachten kan verergeren — een gesprek met je behandelaar hoort daar vooraf bij.

En nog één punt: een goede aanbieder laat je op elk moment stoppen met het vastendeel zonder dat je het programma moet verlaten, en oefent geen druk uit. Wordt dat wel gedaan, dan zegt dat iets over de organisatie en niet over jouw uithoudingsvermogen.