Gelukkig worden in het nu

De meeste mensen leggen hun geluk in de toekomst: als dit project klaar is, als we verhuisd zijn, als het rustiger wordt. Dat is niet onlogisch en het heeft één eigenschap die alles bederft — het moment waarop het rustiger wordt, komt niet, want er komt altijd iets nieuws achteraan.

Waarom vooruitschuiven niet werkt

Er is een goed onderbouwd verschijnsel dat verklaart waarom: mensen wennen aan verbeteringen. Na een loonsverhoging, een verhuizing of een nieuwe aankoop stijgt de tevredenheid en zakt ze na enige tijd terug naar ongeveer het oude niveau. Dat maakt vooruitgang prettig en het maakt hem geen bestemming.

Daar komt bij dat mensen slecht voorspellen wat ze gelukkig zal maken. Gebeurtenissen waarvan we denken dat ze alles veranderen, blijken na een jaar veel minder verschil te maken dan gedacht — in beide richtingen, ook bij tegenslagen.

Wat wel samenhangt met tevredenheid, blijkt telkens hetzelfde: de kwaliteit van contacten, iets doen wat ergens toe dient, gezondheid, en de hoeveelheid aandacht die je aan het huidige moment geeft. Alleen dat laatste is vandaag te veranderen.

Wat aandacht voor het nu praktisch betekent

Niet mediteren op een kussen, al kan dat. Het gaat om iets veel alledaagser: opmerken waar je aandacht is, en haar terugbrengen naar wat er nu gebeurt.

Er is onderzoek waarin mensen door de dag heen werd gevraagd wat ze deden en waar hun gedachten waren. De uitkomst was tweeledig: gedachten dwalen bij een groot deel van de tijd af, en mensen voelen zich tijdens dat dwalen doorgaans minder goed dan tijdens de bezigheid zelf — ook bij bezigheden die ze niet leuk vinden.

Praktisch: eet zonder telefoon en merk wat je eet. Loop een deel van de weg zonder oordopjes. Doe één ding tegelijk, ook bij vaatwerk en post. En wanneer je merkt dat je in een gesprek al aan het volgende denkt, kom terug — dat is de hele oefening, en ze duurt een seconde.

De gewoontes die eraan bijdragen

Drie, met de meeste onderbouwing van allemaal.

Iets voor iemand anders doen. Van de dingen die kortdurend de stemming verbeteren, is dit een van de best gemeten, en het effect is groter dan bij hetzelfde bedrag of dezelfde tijd aan jezelf besteden.

Opschrijven wat er goed ging, concreet en dagelijks. Het werkt niet door positiever denken maar doordat je gaat opmerken terwijl het gebeurt.

En bewegen, buiten, bij daglicht. Van alle enkelvoudige maatregelen tegen somberheid is dit de goedkoopste met een aantoonbaar effect.

Wat het niet is

Hier hoort een grens bij. In het nu leven wordt soms uitgelegd als niet plannen en niet aan later denken, en dat is onzin: zonder vooruitkijken bouw je niets en levert het leven vooral rommel op.

En het is geen opdracht om je altijd goed te voelen. Verdriet, angst en woede horen bij een normaal leven, en het idee dat je daarin faalt als je je slecht voelt, maakt het erger. Aandacht voor het huidige moment betekent ook dat je een nare dag een nare dag laat zijn.

Tot slot de grens die hardop genoemd moet worden: als somberheid weken duurt, als niets nog plezier geeft en als het leven zijn kleur kwijt is, is dat geen kwestie van in het nu leven. Dat is het moment voor een gesprek met een arts, en dat is de meest praktische stap die er dan bestaat.