Achillespeesontsteking

Pijn in de achillespees begint meestal onschuldig: stijfheid in de ochtend die na een paar stappen wegtrekt, en een zeurend gevoel na het hardlopen. Wie daar doorheen blijft trainen, houdt er maanden last van, en dat is de reden dat deze klacht zo bekend is bij hardlopers en zo vaak te lang duurt.

Wat er gebeurt in de pees

De naam ontsteking is eigenlijk onjuist. Bij langdurige klachten wordt in de pees geen ontstekingsproces gevonden maar een verandering van het weefsel zelf: de vezels raken minder geordend, er groeien nieuwe vaatjes in en de pees wordt plaatselijk dikker. Artsen spreken daarom liever van een peesaandoening dan van een peesontsteking.

De oorzaak is een verstoorde verhouding tussen belasting en herstel. Een pees past zich aan aan wat je ervan vraagt, en die aanpassing gaat langzaam — veel langzamer dan bij spieren en bij de conditie. Wie zijn trainingsomvang sneller opvoert dan de pees kan bijhouden, loopt tegen deze klacht aan.

Er zijn twee vormen, en het onderscheid bepaalt de behandeling. Klachten in het midden van de pees, enkele centimeters boven de hiel, en klachten op de aanhechting aan het hielbeen. De tweede verdraagt rekken en hellingwerk slecht, de eerste juist niet.

Wat de klacht uitlokt

Te snelle opbouw van trainingsomvang of intensiteit. Ineens veel heuvelwerk of veel snelheidswerk. Een nieuwe schoen met een lagere hiel, waardoor de pees meer wordt uitgerekt dan hij gewend is. Een periode van stilzitten gevolgd door direct hervatten op het oude niveau.

Verder spelen mee: stijve kuiten, weinig kracht in de kuitspieren, een standafwijking van de voet, en bij oudere sporters de normale afname van de belastbaarheid van pezen. Ook bepaalde medicijnen verhogen het risico op peesklachten, en dat is iets om bij je arts na te vragen als de klacht uit de lucht komt vallen.

Wat het herstel bevordert

Het best onderbouwde middel is niet rust maar gedoseerde, geleidelijk zwaardere belasting van de pees zelf. Oefeningen waarbij je op de tenen komt en daarna langzaam en gecontroleerd laat zakken, dagelijks en in opbouwende zwaarte, laten in onderzoek een duidelijk effect zien op pijn en functie.

Dat vraagt geduld: het gaat om weken tot maanden, niet om dagen, en enige pijn tijdens de oefening is toegestaan zolang die de volgende ochtend niet erger is. Die ochtendstijfheid is de beste meter die je hebt — wordt die minder, dan gaat het goed.

Daarnaast: belasting tijdelijk aanpassen in plaats van stoppen. Minder kilometers, geen heuvels, geen sprintwerk, en overstappen op fietsen of zwemmen om de conditie te houden. Een hielverhoging in de schoen haalt tijdelijk spanning van de pees en is bij de aanhechtingsvorm vaak prettig.

Wat er weinig aan toevoegt: langdurige volledige rust, waarbij de pees juist zwakker wordt. Injecties met ontstekingsremmers rond de pees worden bij deze klacht afgeraden vanwege het risico op verzwakking en scheuren. En passieve behandelingen zonder oefeningen erbij helpen op korte termijn en lossen het niet op.

Wanneer je naar een arts gaat

Bij klachten die na enkele weken eigen aanpak niet verbeteren, bij een pees die dikker wordt, en bij pijn die ook in rust aanwezig is.

Met spoed bij een plotselinge, felle klap of een knal in de kuit met daarna moeite om op de tenen te komen: dat kan een scheuring van de pees zijn, en die hoort direct te worden beoordeeld. Datzelfde geldt bij roodheid, warmte en algemene ziekteverschijnselen, want dan kan er wel degelijk een echte ontsteking of infectie spelen.