Zeven regels voor een leven dat het waard is

Regels voor het leven zijn een genre waarin veel gemakkelijke wijsheid rondgaat. Wat hieronder staat, is smaller bedoeld: zeven uitgangspunten waarvan mensen achteraf, terugkijkend, vrijwel altijd zeggen dat ze ertoe deden — en die je vandaag kunt toepassen.

Een: beslis waar je aandacht naartoe gaat

Je leven bestaat uiteindelijk uit dat waar je aandacht naartoe ging, en dat is bij de meeste mensen niet iets wat ze hebben gekozen. Het is verdeeld door wat toevallig om die aandacht vroeg.

Dat is het enige punt op deze lijst dat alle andere raakt. Wie niet kiest, wordt gekozen — door het werk dat het hardst roept, door een tijdlijn die is gebouwd om te blijven boeien.

Twee: onderhoud je contacten voordat je ze nodig hebt

Van alles wat samenhangt met een lang en tevreden leven, staat de kwaliteit van naaste verhoudingen consequent bovenaan — boven inkomen en boven veel dingen waar mensen zich meer zorgen over maken.

Het lastige is dat verhoudingen niet eindigen maar verwateren, geruisloos, zonder moment waarop je iets had kunnen doen. Daarom is de regel praktisch: onderhoud, met regelmaat, ook als er niets aan de hand is. Eén gesprek per week met iemand die je te weinig spreekt.

Drie: maak iets, en laat het zien

Consumeren geeft plezier en laat niets achter; maken geeft moeite en laat iets achter. Wat je maakt, doet minder ter zake dan dat je het maakt — een tekst, een tuin, een maaltijd, een reparatie, een vaardigheid.

Laat het aan iemand zien, want dan wordt het werkelijk iets. En begin slecht: alles wat mensen goed kunnen, is voorafgegaan door een periode waarin ze het niet konden en toch doorgingen.

Vier: neem beslissingen die van jou zijn

Een aanzienlijk deel van de spijt die mensen achteraf uitspreken, gaat niet over fouten maar over keuzes die eigenlijk van iemand anders waren: van ouders, van een omgeving, van een beeld dat ze meenden te moeten ophouden.

De toets is eenvoudig en ongemakkelijk: zou ik dit ook willen als niemand het zou weten? Wat op die vraag afkeurend antwoordt, is zelden de moeite waard.

Vijf: houd het lichaam op de been

Slaap, bewegen en eten zijn geen aparte doelen naast de rest; ze bepalen hoeveel je van de rest aankunt. Wie chronisch te kort slaapt, houdt geen enkel voornemen vol en voelt zich bij alles slechter, zonder te weten waar het aan ligt.

Dit is de minst interessante regel op de lijst en de eerste die effect heeft, meestal binnen een week.

Zes: doe het ongemakkelijke gesprek

Bijna elke situatie die jaren scheef staat — op werk, in een familie, in een vriendschap — staat scheef doordat iets één keer niet is gezegd. Daarna wordt het met elke maand moeilijker en groeit de last.

Eén gesprek, kort, in de ik-vorm en zonder de hele geschiedenis erbij, ruimt meer op dan jaren geduld. Het is onaangenaam vooraf en vrijwel altijd minder erg dan gedacht.

Zeven: reken op verandering, ook van jezelf

Mensen onderschatten hoeveel ze nog zullen veranderen. Wie terugkijkt, ziet dat hij tien jaar terug anders dacht over vrijwel alles, en neemt tegelijk aan dat hij nu klaar is.

Daaruit volgen twee praktische dingen: wees voorzichtig met onomkeerbare keuzes op basis van wat je nu zeker weet, en wees mild over wie je eerder was. En het derde, dat het belangrijkste is: wat nu vastzit, zit niet voor altijd vast. Dat is geen troost maar een feit waar het meeste doorzettingsvermogen op rust.