Festivals in Turkije

Wie in Turkije reist buiten de standaardroute, loopt vroeg of laat tegen een festival aan: een dorpsplein dat vol staat voor een oogstfeest, een openluchttheater uit de oudheid waar opera wordt gespeeld, of een stad die een week vol filmvoorstellingen zit. Het aanbod is breed en het valt in een paar duidelijke soorten uiteen.

Oude feesten en streekfeesten

De oudste laag bestaat uit feesten die aan de landbouw en aan het seizoen hangen. Het voorjaarsfeest dat het einde van de winter markeert, wordt in grote delen van het land en in de hele regio gevierd met vuren, muziek en eten. Oogstfeesten zijn er voor vrijwel elk streekproduct: kersen, abrikozen, hazelnoten, thee, olijven, rozen.

Die zijn zelden op toeristen gericht, en dat is hun aantrekkelijkheid. Je ziet er lokale muziek, dansen in streekkleding en soms traditionele sporten — van worstelen op gras tot kameelwedstrijden aan de westkust in de winter.

Bij de traditionele feesten hoort ook het worstelen met olie, dat in het noordwesten in de zomer wordt gehouden en tot de oudste sportevenementen ter wereld wordt gerekend.

Muziek, theater en film

De tweede laag is stedelijk en internationaal. De grote steden hebben festivals voor klassieke muziek, jazz, film en theater, met programma's die zich met die in West-Europa laten vergelijken. Istanbul heeft het volste programma, verspreid over het jaar; Izmir, Ankara en Antalya hebben elk hun eigen reeks.

Bijzonder zijn de voorstellingen op oude locaties: in het goed bewaarde theater van Aspendos worden opera en ballet gespeeld, en ook andere antieke theaters langs de kust worden gebruikt. Een avondvoorstelling op zo'n plek is een van de dingen die je in Turkije kunt doen en vrijwel nergens anders.

Verder zijn er de filmfestivals, waarvan enkele met een lange geschiedenis en met prijzen die in de Turkse filmwereld zwaar wegen.

Religieuze en herdenkingsdagen

De islamitische feestdagen — het feest aan het einde van de vastenmaand en het offerfeest — schuiven elk jaar op, doordat ze de maankalender volgen. Ze zijn geen festival in de westerse zin maar ze veranderen het land ingrijpend: familiebezoek, volle wegen, gesloten kantoren, drukke bussen en een feestelijke stemming op straat.

Voor een reiziger betekent dat twee dingen: boek vervoer en verblijf vooraf, en verwacht dat een deel van de dienstverlening stilligt. En andersom is het een goed moment om er te zijn, omdat je iets ziet wat buiten die dagen niet gebeurt.

Daarnaast zijn er nationale herdenkings- en feestdagen met optochten en plechtigheden, en de jaarlijkse herdenkingen bij Gallipoli, waar bezoekers uit verschillende landen bij elkaar komen.

Hoe je het aanpakt

Data staan niet vast en dat is de belangrijkste praktische waarschuwing. Streekfeesten worden per gemeente vastgesteld en soms pas kort vooraf bekendgemaakt; religieuze feesten schuiven jaarlijks; en bij openluchtvoorstellingen hangt de programmering aan het seizoen. Kijk dus op de site van de provincie of de gemeente, of vraag het bij het plaatselijke informatiepunt.

Voor de grote stedelijke festivals is vooraf kaarten kopen verstandig, zeker bij een voorstelling op een antieke locatie. Neem daar iets warms mee, want de avonden koelen sterk af, en reken op stenen zitplaatsen — een kussen is geen overdaad.

En bij dorpsfeesten geldt het omgekeerde: daar hoef je niets te regelen. Een festival op een dorpsplein is in de regel gratis, en de kans dat iemand je bij een tafel roept om mee te eten, is aanzienlijk.