Wat zeggen je oren over je karakter?

In lijstjes over lichaamstaal en gelaatkunde komen oren met enige regelmaat voorbij: grote oren zouden op vrijgevigheid wijzen, aangegroeide oorlelletjes op zuinigheid, hooggeplaatste oren op eerzucht. Het zijn aardige beweringen, en ze verdienen twee soorten aandacht: waar ze vandaan komen, en of er iets van waar is.

Waar deze ideeën vandaan komen

Uit een lange traditie van gelaatkunde, die in verschillende culturen onafhankelijk opkwam. Het idee erachter is intuïtief: het lichaam zou het innerlijk verraden, en de vorm van een gezicht zou dus leesbaar zijn als een tekst. In de Chinese gelaatkunde hebben oren een eigen plaats, en in Europa kende men vergelijkbare systemen.

Die tradities hebben één ding gemeen: ze zijn opgebouwd uit observaties zonder controle. Wie gelooft dat grote oren op vrijgevigheid wijzen, merkt de vrijgevige mensen met grote oren op en vergeet de rest. Zo blijft een systeem eeuwen overeind zonder ooit getoetst te zijn.

Wat er niet van klopt

De vorm van je oor wordt bepaald in de ontwikkeling voor de geboorte en daarna door groei en veroudering. Er is geen mechanisme waarlangs die vorm samenhangt met eigenschappen als eerlijkheid of ambitie, en onderzoek dat naar zulke verbanden zocht, vond ze niet.

Erger is de geschiedenis van dit soort denken. Het idee dat karakter uit lichaamsvormen te lezen is, is in het verleden gebruikt om mensen in te delen en te achterstellen, en dat is een reden om zulke lijstjes met scepsis te lezen, ook als ze onschuldig zijn bedoeld.

Wat oren wél vertellen

Meer dan je denkt, maar van een andere soort. De vorm van een oor is zo eigen dat hij als kenmerk kan dienen bij identificatie. Bepaalde afwijkingen aan de oorschelp horen bij aangeboren aandoeningen en zijn voor een arts een aanwijzing. En de staat van je gehoor zegt iets over je leefomgeving: jarenlang harde muziek of werk in lawaai laat sporen na die niet herstellen.

Dat laatste is de nuttigste conclusie van een verhaal over oren. Over je karakter zeggen ze niets, over je omgang met geluid alles — en anders dan een karaktertrek is dat iets waar je nu nog invloed op hebt, met gehoorbescherming die weinig kost en veel bewaart.