Hatsjie, hatsjie, hatsjie: allergie

Niezen in series, tranende ogen, een neus die tegelijk loopt en verstopt zit: het patroon is zo bekend dat mensen het zelf al benoemen voordat ze de huisarts bereiken. Wat er onder zit, is een vergissing van het afweersysteem, dat een onschuldige stof aanmerkt als indringer en daar met volle kracht op reageert.

Wat er in je lichaam gebeurt

Bij het eerste contact maakt het afweersysteem antistoffen tegen de stof — pollen, huisstofmijt, dierlijke huidschilfers, een schimmel. Bij volgend contact hechten die antistoffen zich en komen er stoffen vrij, waaronder histamine, die de klachten veroorzaken: zwelling, slijm, jeuk, niezen.

Dat verklaart twee dingen die vaak verwarren. Ten eerste dat een allergie ineens kan opkomen bij iets dat je jarenlang verdroeg. Ten tweede dat de klachten niets zeggen over de gevaarlijkheid van de stof: het lichaam reageert overdreven op iets ongevaarlijks.

Uitzoeken waar je op reageert

Begin met de agenda. Klachten die elk jaar in dezelfde periode terugkomen, wijzen op pollen, en welke boom of grassen dan in bloei staan, beperkt de kandidaten. Klachten die 's ochtends het ergst zijn en het hele jaar door bestaan, wijzen richting huisstofmijt. Klachten bij bezoek aan iemand met een kat of hond spreken voor zich.

Bevestiging komt van een huidtest of een bloedtest bij de huisarts. Dat is meer dan nieuwsgierigheid: bij pollen valt er iets te plannen, bij mijt valt er iets aan het huis te doen.

Wat helpt

Vermijden helpt het meest, en is het lastigst. Bij pollen: ramen dicht op droge, warme dagen met wind, buitenkleding niet in de slaapkamer, haren wassen voor het slapen, was niet buiten drogen. Bij huisstofmijt: hoezen om matras en kussen, vaak wassen op hoge temperatuur, en niet te veel textiel in de slaapkamer.

Medicijnen werken goed. Antihistaminica in tabletvorm zijn zonder recept te krijgen; een neusspray met een ontstekingsremmer werkt bij een verstopte neus beter dan tabletten, maar heeft enkele dagen nodig voordat hij aanslaat. Begin daarom vóór het seizoen in plaats van erin.

Bij hardnekkige klachten bestaat immunotherapie: langdurige toediening van kleine hoeveelheden van de stof, waardoor het afweersysteem eraan gewend raakt. Dat duurt jaren en werkt bij een deel van de mensen goed.

Wanneer het meer is dan hinder

Kortademigheid, piepen op de borst of een beklemd gevoel horen niet bij hooikoorts en vragen een afspraak: allergie en astma liggen dicht bij elkaar. En bij plotse zwelling van lippen of tong of benauwdheid na eten of een insectensteek geldt: direct hulp zoeken, want dat is een ander en ernstiger verhaal.