Berlijn door een sociaal-culturele bril

Een citytrip in het juiste kader kan je wereld doen draaien.

Voor deze reis was Berlijn maar een saaie stad. Heb ik mijn ogen opengetrokken. Als persoon wil ik er heel graag nog eens naartoe. Als sociaal-cultureel werker was ik er liever geboren. De oorlog heeft er duidelijk zijn sporen achtergelaten. (Immense) Monumenten om het verleden te herdenken zie je bij wijze van spreken op elke straathoek. Die verschrikking heeft de stad getekend en heeft duidelijk zijn sporen nagelaten. Maar je mag alles niet te negatief bekijken. De verwoesting heeft ruimte gemaakt. Zonder deze ruimte zouden er vele initiatieven vandaag niet bestaan. En wat een initiatieven hebben we daar niet allemaal gezien!

Wat me het beste is bijgebleven is de bouwspeelplaats. Ik vind het ontzettend spijtig en zelfs schandalig dat zoiets hier in Brussel gewoon niet mogelijk is. Kinderen speelden er tussen de gevaren en leerden er mee omgaan. In België worden kinderen overmatig beschermd tegen elke vorm van gevaar. Vuur staat voor ons gelijk aan een kaars of de openhaard. Als het ooit brand in ons huis, kunnen we enkel de brandweer bellen. De kinderen die regelmatig naar de bouwspeelplaats gaan, beseffen dat een emmer water al veel kan doen. Op de bouwspeelplaats kan een kind ook terug een kind zijn. Daar kunnen ze spelen met hout, hamers, nagels, vuur en alle andere dingen waar een kind van droomt. In België kunnen kinderen slechts genieten van een zandbak, een schommel en een glijbaan uit plastiek zodat er zeker geen splinters in hun vingertjes terecht kunnen komen. Het is belangrijk voor een kind dat het leert omgaan met gevaar, weet wanneer het ervan moet weglopen of hoe men het moet bedwingen. Fantastisch vond ik ook dat de kinderen die te oud zijn geworden om te komen spelen op de bouwspeelplaats, worden geholpen om een nieuwe plaats te vinden binnen omliggende verenigingen of de bouwspeelplaats zelf.

Daarnaast vond ik de KMA-antenne ook heel indrukwekkend. Ze geeft een plaats aan kinderen van verschillende origine. Ze biedt hen ontspanning en plezier aan, maar ook een gevoel van acceptatie. Als in de ene zaal allochtone kinderen leren breakdansen, dan nemen een paar rockbandjes in de studio iets verder in de gang een cd op tegen het neonazisme. Indrukwekkend hoe daar een smeltkroes van culturen samenwerkt aan projecten. Ook probeert de KMA-antenne mee te helpen om de stijgende werkloosheid in Berlijn de kop in te drukken, wat ook erkenning verdient.

Buiten dit alles, hebben we ook veel kraakpanden bezocht. Het verschil tussen Berlijn en Brussel is ook hier weer enorm groot. In Brussel ligt de nadruk op het gebrek aan betaalbare woningen en zijn het eerder sociale projecten. In Berlijn ligt de nadruk overduidelijk op cultuur. Leegstaande panden worden er voornamelijk gebruikt om kunstenaars de ruimte te bieden om te werken en hun talent te ontwikkelen. Tacheles was wel wat teleurstellend. Een nobel doel wordt daar niet meer echt nagestreefd. Commercialisatie heeft daar volgens mij iets heel moois kapot gemaakt. Heel leuk om uit te gaan en indrukwekkend om eens gezien te hebben, maar daar blijft het dan ook bij. 

De RAW-tempel daarentegen was ongelooflijk om te zien. Indrukwekkend wat daar allemaal aan de gang is. Een initiatief om u tegen te zeggen. Er wordt een plaats geboden aan kunstenaars, muzikanten,… maar ook aan sportlui en fuifbeesten. Het is een reusachtige plek waar kunst afdruipt. Ongelooflijk veel mensen hebben zich ingezet en zetten zich nog steeds in om van de RAW-tempel te maken wat ze nu is. Spijtig dat mensen die totaal buiten dit project staan het willen commercialiseren en de authenticiteit willen verkopen.

De reis was voor mij een unieke ervaring. Als gewone toerist had ik enkel Checkpoint Charlie en een stukje valse Berlijnse muur gezien. De indrukken die ik nu heb opgedaan zijn immens, intens en onmogelijk om neer te schrijven. Ik hoop dat initiatieven zoals daar te zien zijn vroeg of laat ook mogelijk worden in Brussel, want daar is echt nood aan. Hopelijk moeten we er niet meer te lang op wachten. Het sociaal-cultureel werkveld van de toekomst zal moeten laten zijn wat ze waard zijn!