De nadelen om een mooie vrouw te zijn

Dat aantrekkelijkheid voordelen geeft, is goed onderzocht: aantrekkelijke mensen worden sneller geholpen, vriendelijker beoordeeld en vaker als competent gezien. Wat minder vaak wordt besproken, is de andere kant van dezelfde munt. Wie op uiterlijk wordt beoordeeld, wordt op uiterlijk beoordeeld — ook wanneer dat niet uitkomt.

Niet om je werk beoordeeld worden

Het bekendste nadeel is ook het meest vermoeiende: het vermoeden dat wat je bereikt met je uiterlijk te maken heeft. Een promotie wordt becommentarieerd, een goed idee krijgt een compliment over de presentatie in plaats van over de inhoud, en in beroepen waar deskundigheid telt, moet die eerst bewezen worden voordat er naar geluisterd wordt.

Onderzoek naar beoordeling op de werkvloer laat zien dat dit patroon niet alleen gevoel is. Wie als heel aantrekkelijk wordt gezien, wordt in bepaalde functies juist minder competent geacht, en dat effect treft vrouwen sterker dan mannen.

Wantrouwen van anderen

Een tweede nadeel komt van de zijkant. Aantrekkelijkheid wekt bij anderen soms rivaliteit, en dat uit zich in afstand of in de aanname dat iemand oppervlakkig, ijdel of onbetrouwbaar is. Vriendschappen kosten daardoor meer aanloop dan nodig.

Daar komt de aanname bij dat het leven wel makkelijk zal zijn. Wie tegen die verwachting iets moeilijks meemaakt, krijgt minder ruimte om dat te zeggen — en dat isoleert.

Aandacht die je niet vroeg

Het derde nadeel is het concreetste: ongevraagde opmerkingen, blikken, berichten en toenadering. Het vervelende eraan is niet de aandacht zelf maar de onvermijdelijkheid ervan. Je kunt er niet voor kiezen wanneer je onopvallend bent, en dat maakt iets alledaags als een avond alleen op straat tot een berekening.

Wat het over ons oordeel zegt

Achter al deze nadelen zit één mechanisme: we lezen van een gezicht eigenschappen af die er niet in staan. Dat noemen psychologen het halo-effect. Het werkt in beide richtingen — wie er goed uitziet, krijgt eigenschappen toegedicht die niemand heeft gecontroleerd, en die toedichting is even onterecht als ze positief klinkt.

Het gezegde dat je een boek niet op zijn omslag moet beoordelen, wordt daarom bijna altijd verkeerd gebruikt. Het gaat niet alleen over onderschatten van wat er lelijk uitziet, maar evenzeer over overschatten van wat er mooi uitziet. In beide gevallen doe je hetzelfde: je leest en oordeelt niet.

Wat eraan te doen is

Voor wie het betreft: verwacht de eerste indruk niet te veranderen, en zet ernaast iets wat wel controleerbaar is — werk, argumenten, resultaten. Voor wie kijkt, en dat zijn we allemaal: houd de mogelijkheid open dat het eerste oordeel volledig los staat van de persoon voor je. Dat kost één seconde en is de goedkoopste vorm van rechtvaardigheid die er bestaat.