Azijn: een wondermiddel

Azijn is het goedkoopste veelzijdige middel in huis, en de reden is chemisch: het is een zuur dat kalk oplost, vet losmaakt, geuren neutraliseert en bacteriën remt. Dat verklaart in één keer waarom hetzelfde flesje zowel in de keuken als in de schoonmaakkast staat.

De soorten

Schoonmaakazijn is de sterkste en is niet voor consumptie bedoeld. Natuurazijn en witte azijn zijn de neutrale keukensoorten. Appelazijn is milder en fruitiger en wordt vaak in dressings gebruikt. Wijnazijn, rood of wit, hoort bij de Franse keuken; balsamico is zoet en stroperig en wordt eerder als afmaker gebruikt dan als zuur. Rijstazijn is zacht en licht zoet en hoort bij sushi en Aziatische gerechten.

In het huishouden

Ontkalken is de bekendste toepassing: waterkoker, koffiezetapparaat, kraan en showerkop worden schoon door ze met een verdunde oplossing te laten staan en daarna goed na te spoelen. Een bakje azijn in de vaatwasser in plaats van glansmiddel werkt op glazen die dof worden.

Verder: ramen zonder strepen met een scheut in lauw water, vlekken van kalk op kranen, geuren uit een vuilnisbak of koelkast, en een verzachter in de wasmachine die geen residu achterlaat. Azijn haalt ook zeepresten uit een doucheruimte, en dat werkt beter dan bijna elk speciaal middel.

Waar je azijn niet op gebruikt

Natuursteen: marmer, kalksteen en travertijn worden aangetast en houden matte plekken. Onbeschermd hout, ongeglazuurde tegels en bepaalde rubbers en pakkingen lijden er ook onder — sommige apparaatfabrikanten waarschuwen er daarom voor en adviseren citroenzuur.

En één regel die belangrijker is dan alle bovenstaande: meng azijn nooit met chloorbleekmiddel. Uit die combinatie ontstaat een giftig gas. Combineer het ook niet zinvol met soda — die twee neutraliseren elkaar; het schuimt indrukwekkend en werkt daarna minder dan elk apart.

In de keuken

Zuur doet in een gerecht wat zout doet: het maakt smaken scherper. Een scheutje aan het einde van een soep, stoofpot of saus tilt het geheel op zonder dat iemand azijn herkent. Inmaken is de klassieke toepassing: komkommer, ui, bieten en paprika houden zich maanden in een zoetzure oplossing.

En tot slot de handigste truc van allemaal: een afgekoelde pan met aangekoekte resten laat zich met water en een flinke scheut azijn kort opkoken, waarna de bodem zonder schuren loskomt.