Iran ontstaan op een kruispunt

Door Wendy Kuppens gepubliceerd op Friday 13 November 19:32

Na de laatste tektonische botsing van continenten ontstonden de contouren van Iran. Het Arabisch Schiereiland bewoog naar het noorden, van Afrika vandaan, en botste 30 tot 25 miljoen jaar geleden op Eurazië Kort nadat de botsing van India de Himalaya vormde. Door de botsing werden vrijwel alle bergketens in Iran ophoog gestuwd. Zo ontstond er een centrale hoogvlakte. Deze loopt vanaf de 2000 meters hoge noordwesten naar de minder dan 500 meter hoge woestijnvlakten in het oosten.

Dat Iran nog steeds kwetsbaar is voor aardbevingen bleek onder andere uit de ramp in de Iraanse stad Bam in 2003. Hier vonden meer dan 26.000 mensen de dood. De Perzische identiteit ontstond op het kruispunt van invasie, migratie en handel. Het karakter van het land heeft er tevens voor gezorgd dat er onder de 71 miljoen inwoners van Iran vele etnische groepen bleven bestaan.

Hoogland

Het hoogland van Iran is een aride tot semi-aride gebied. Hier woont het grootste deel van de Iraanse bevolking. Voornamelijk wonen ze aan de uitlopers van de bergketens, waar het weer meer gematigd is. Water is hier ook meer beschikbaar. Teheran lig aan de noordelijke welving samen met kleinere steden. Ze liggen langs het traject van de legendarische zijderoute. De Europese flamingo broedt in het noordwesten, in het ondiepe, zoute Orumiyehmeer. Dit meer is een belangrijke pleisterplaats voor trekkende watervogels.

Elboers en de Kaspische kust

In Elboers bevinden zich de hoogste bergen van Iran. Damavand is een besneeuwde, 5671 meter hoge en 7000 jaar slapende vulkaan. Stormfronten die vanaf de Kaspische Zee komen houden de noordelijke Elboershellingen bebost. De subtropische Kaspische kust wordt door de stormfronten doordrenkt met zo’n 1,50 meter neerslag per jaar. De kustvlakte is erg vruchtbaar en wordt gebruikt voor de teelt van katoen, citrusvruchten en het grootste deel van de Iraanse rijst en thee.

Grote Zoutwoestijn en Woestijn Lut

De Grote Zoutwoestijn is mede ontstaan door de regenschaduw van de Elboers. De zoutvlakten zijn oogverblindend. Uit 50 miljoen jaar oude afzettingen welt het zout op en heeft inmiddels grote zoutkoepels gevormd. Woestijn Lut is steenachtiger en hier is de allerhoogste oppervlakte temperatuur ter wereld gemeten namelijk 70,7 graden Celsius. In het zuidoosten van deze woestijn komen zandduinen voor met een hoogte van wel 300 meter.

Makrankust

Door subductie is het stuk land ten oosten van de Straat van Hormuz gevormd. Het oceanisch deel van de Arabische plaat duikt hier onder het continent. Het ruige Makran-kustgebergte is gevormd van de sedimenten die van de plaat werden afgeschraapt. Het gebergte blijft vrijwel overal onder de 2000 meter hoog. Als gevolg van de nog steeds gaande zijnde subductie zijn er in het noorden vulkanen ontstaan. De vulkanen Bazman en Taftan stoten via fumarolen hun dampen uit.

Zagrosgebergte

Het Zagrosgebergte bestaat uit een aantal kleinere ketens en is dus geen ononderbroken bergketen. De Hoge Zagros ligt ten westen van Isfahan, deze is 4500 meter hoog. De zuidelijke Zagros wordt gevormd door zacht glooiende plooien, het land rimpel als een tapijt op een pas geboende vloer. In het Zagrosgebergte trekken nog steeds een aantal traditionele nomadische stammen met hun kuddes van hun winter- naar hun zomerweiden. Zo leven er hier nog de Lur, Bakhtiari en Qashqai.

Olie en de Perzische Golf

De eerste oliebron werd in 1908 in het Midden-Oosten aangeboord in de uitlopers van het Zagrosgebergte bij Masjed Soleyman. Na Saodi-Arabie heeft Iran de grootste oliereserves ter wereld, alleen Rusland heeft grotere aardgasreserves. De meeste energievoorraden liggen opgesloten in de westelijke uitlopers van het Zagrosgebergte, de kustvlakte van de Perzische Golf en in zee onder dikke lagen zout, schalie en mergel.

Reacties (0) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.