Taoisme

Door Nelly1 gepubliceerd op Monday 15 May 15:32

Tao betekent letterlijk: weg/doelgericht gaan.Het is lastig te zeggen of het taoïsme een Chinese religie of een Chinese filosofie is. Eigenlijk is het zowel een filosofie als een religie.Het is ooit begonnen als een ethische filosofie, maar heeft zich in de eeuwen daarna ontwikkeld tot een soort religie.Zo zijn er taoïstische tempels, waar verschillende goden vereerd worden.Het taoïsme heeft grote invloed gehad op de Chinese cultuur.

3f9f2122a4b157ae72199ab2f810d99b_medium.

De geschriften Tao Te Ching, Zhuangzi en Liezi vormen de basis van het taoïsme en zijn op schrift gesteld in de derde en vierde eeuw.

Het taoisme leeft nog altijd voort in verschillende landen waarvan China en de Filippijnen de belangrijkste zijn. In het verleden heeft het taoïsme nogal geleden onder het communisme, die in 1949 aan de macht kwam. Religieuze belevingen werden als een gevaar voor de samenleving gezien en verboden. Het is nooit gelukt alle religieuze stromingen uit te bannen.Tegenwoordig is het taoïsme één van de drie religies (naast het boeddhisme en het confucianisme) die in China zijn toegestaan.

 

Tao

Tao vormt het kernbegrip van het Taoïsme. Wat de ‘tao’ is, is moeilijk te zeggen. Tao is het ondeelbare en onbeschrijfbare principe, waaruit alles voortvloeit. Het is geen ding of begrip. Het is de  bron van alles én de bestemming van alles zonder begin en zonder einde.

 

Basisprincipes van het taoïsme

Het taoïsme gaat ervanuit dat alles in verbinding staat tot één geheel. Onderscheid hoort er niet te zijn. Er zijn een heleboel dingen die de eenheid van de tao kapot maken. Zo is het belangrijk onszelf helemaal leeg te maken van begeerte, want door begeerte ontstaat er onderscheid tussen wat we wel willen en wat niet.

Alles is relatief, tijden veranderen, maar blijven ook hetzelfde. Alles vindt uiteindelijk het natuurlijke evenwicht dankzij de cyclische ordening. Daarom kun je maar beter niets doen en niet ingrijpen in de natuurlijke orde der dingen.

Een taoïst probeert zich ook niet te verzetten tegen de loop der dingen, maar daar spontaan maar wel bewust in mee te gaan.

Wie met de stroom van de verandering meegaat, kan een volmaakt mens worden.

 

Hoofdstuk 1 van de Zhuangzi:

De eeuwige Tao

kan niet in woorden worden uitgedrukt.

De eeuwige naam

Kan niet worden genoemd.

Het niets: een naam voor de herkomst van de tienduizend dingen.

Het iets: een naam voor de moeder van de tienduizend dingen.

Waarlijk: voor immer bevrijd van begeerte,

Mag je het mysterie aanschouwen.

Blijf je altijd vol verlangens,

Dan zie je slechts wat je beoogt.

Deze tegenstelling is het gevolg

Van het door namen te scheiden

Van wat oorspronkelijk één was.

Dit eenzijn heet: het duistere.

In het duistere van dat duistere schuilt

De poort tot de massa mysteriën.

 

Hoofdstuk 2 van de Zhuangzi:

Ieders begrip van wat mooi is in de wereld

houdt verband met wat lelijk is.

Elk besef van wat goed is komt neer op de

kennis van het kwaad, en niets anders.

Iets en niets brengen elkaar voort.

Moeilijk en makkelijk completeren elkaar.

Lang en kort bestaan in verhouding tot elkaar.

Hoog en laag vullen elkaar aan.

Tonen en klanken harmoniseren met elkaar.

Voor en na volgen op elkaar,

In alle eeuwigheid!

Daarom houdt de Wijze zich in zijn daden bij

Het nietsdoen.

Zonder woorden verspreidt hij zijn leer.

Alle dingen verschijnen, maar zonder zijn

Initiatief.

Zij handelen, maar zonder zijn steun.

Wanneer alles is volbracht, dan zal hij niet blijven.

Ja! Juist door niet te blijven gaat hij niet verloren.

 

Als je alle geschriften van de Zhuangzi goed leest, lijkt het alsof de taoïst geen medemens nodig zou hebben. De taoïst zie je  in deze geschriften dan ook vaak in de bergen, als een bizarre zwerver of kluizenaar die van de hemelse dauw lijkt te leven en niet veel anders doet dan ‘zitten en vergeten’. Nu en dan wordt hij opgeschrikt door een keizer of een hertog die hem om hulp of raad komt vragen, maar hij is niet erg toeschietelijk om hulp te verlenen.

Vaak is het een eenzaam figuur die zich op geen enkele wijze actief inzet voor zijn medemens en hem met grote arrogantie bejegent.

De enige relaties die deze verregaande onthechten lijken te interesseren zijn die tot een eigen oorsprong, van zijn ware natuur, de poort van Tao en de wortel van Te (deugd): ‘Hij die niet afgesneden is van de ware natuur, wordt de geestelijke mens genoemd. Hij die de Hemel ziet als de primaire bron, Te als de wortel en Tao als een poort, en die verandering en transformatie ziet als natuurlijk, wordt een Wijze genoemd.’ En toch wordt ook herhaaldelijk van de Wijze gezegd dat hij ‘liefdevol zorgt voor de Tienduizend Dingen’ al lijkt hij ‘liefde’als menselijk gevoel dan weer niet te kennen, en zelfs niet te willen aanbevelen, want, zo lezen we, ‘Het beminnen van mensen is het begin van het schaden van mensen.’

Hoe wordt de Wijze dan wel niet geacht te zorgen voor de ‘Tienduizend Dingen’ ?

De ‘Wijze’ is namelijk in nagenoeg alle filosofische en religieuze systemen ter wereld ook onveranderlijk de liefhebbende en de hulpverlenende, kortom de moreel goede mens. Vormt de taöistische Wijze hier dan een uitzondering op? Ja en nee. Morele waarden zoals menslievendheid, worden slechts gezien als  tweedrangs remedies, wanneer een oorspronkelijk en vanzelfsprekend ‘zuiverheid’(die van Tao en Te) verloren is gegaan. Een ‘Wijze’ heeft namelijk geen hulp van zijn medemens nodig. In de Zhuangzi staat namelijk het volgende voorbeeld:

Vissen, die vrij en onbekommerd kunnen rondzwemmen in hun voedende levensstroom, hoeven zich helemaal niet bezig te houden met elkaar liefhebben en bijstaan. Ze worden namelijk allemaal stuk voor stuk rijkelijk bijgestaan door de rivier waarin ze leven en kunnen elkaar rustig vergeten. De toestand van mensen die zich te buiten gaan aan menslievenheid en daden van naastenliefde wordt hier door Lao Zi vergeleken met die van vissen die zieltogend in een opgedroogde rivierbedding liggen en die proberen elkaar met hun speeksel nog wat vochtig te houden.

In het Westen is er tegenwoordig steeds meer interesse in het taoïsme. De prestatiedrang neemt steeds meer toe en de westerlingen zoeken manieren om van deze druk te ontvluchten en zoeken steun bij 'alternatieve' methoden zoals bijvoorbeeld Chinese lichaamsoefeningen, ziekte -en kwalenbestrijding, relaxatie-en meditatieoefeningen, enz..

Reacties (0) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.