Ziel van Vera - 13 – 25 januari 2017

Door VeraSoul gepubliceerd op Friday 03 February 14:39

In 1961 kwam mijn moeder naar Zenica via een vacature voor dactylograaf in de ijzerfabriek. Het was tijd van opbouw en industrialisatie van Joegoslavië. Er werden wegen, sporen en fabrieken gebouwd, het regime stond vast op zijn weg naar de toekomst. Het land vond zijn eigen socialistische weg met zelfmanagement van arbeiders. Internationaal balanceerde Joegoslavië tussen Oostblok en Westblok in de Beweging van Niet-Gebonden Landen. Het werd vaak in de tijd gezegd dat Tito richtingaanwijzer links gaf maar rechtsaf ging slaan.

18217711_10213035720909090_507260611_n.j

De socialisme van Joegoslavië was een massaproduct, twee bloedige wereldoorlogen en vele oorlogen daarvoor waren goede reden voor zo een massaproduct. "Broederschap en eenheid” was het hoofdparool van het system, de Communistische partij en de leider Tito waren garanten dat dat zo verder bleef. Er waren vele veranderingen in de nieuwe staat in vergelijking met de vorige waar meestal nationalistische gedachten werden getroffen. Elk volk kreeg zijn stem in de nieuwe orde, maar sommige minder dan vroeger, sommige meer en sommige voor de eerste keer. Wat dat betreft was Joegoslavië een laboratorium en een mooie experiment die elk land in de wereld zou moeten volgen, zo een grote smeltkroes. Dat, zo een rijkdom van diversiteit, was zeker, in een ideale wereld, de hoofdreden waarom Joegoslavië voor altijd zou moeten bestaan. Maar, dat was ook de aanleiding dat dat uit elkaar ging vallen. Het einde van de Koude oorlog en verandering van de wereldorde was de reden van wissen van Joegoslavië van de wereldmap.            Het beste voorbeeld van een nieuwe Joegoslavië uit de tijd was mijn geboortestad, Zenica. Het bevindt zich in Centraal-Bosnië, ongeveer 70 kilometer van de hoofdstad Sarajevo. In geschiedenisboeken staat bekend als plek waar in 1189 ontstond Oorkonde van Ban Kulin, vorst van Bosnië(https://en.wikipedia.org/wiki/Charter_of_Ban_Kulin), een van de eerste geschreven documenten over Bosnië in geschiedenis. Daarin gaf de vorst garantie voor vrije verkeer en handel voor mensen uit Dubrovnik,  die eigen republiek hadden en waren beroemde handelaars. Bosnië was toen vazalstaat maar het document zegt iets over eigen autonomie. In de oorkonde was Bilino polje genoemd  als de plek waar de oorkonde is geschreven, op de plek in de stad staat vandaag voetbalstadion met dezelfde naam,  gebouwd begin jaren zeventig in de vorige eeuw. Voor het stadion was daar een wijk met privé huizen waar ook familie van moeder van mijn vader woonde, familie Karać.

          Na de Congres van Berlijn in 1878 (https://nl.wikipedia.org/wiki/Congres_van_Berlijn) kreeg Oostenrijk-Hongarije van andere grootmachten in Europa in de tijd recht om Bosnië van Turkije te overnemen en daar “orde te brengen” omdat Ottomaanse Rijk dat niet kon. Of, politiek correct gezegd, Bosnië werd protectoraat van Oostenrijk-Hongarije. Bosnië is, ook vandaag, protectoraat. Officieel.

Eerst wat de Donaumonarchie in Zenica heeft gedaan was spoor te maken(1879) tot het noorden van Bosnië, langs de rivier Bosnië tot de rivier Sava, dan mijn te openen(1880), grote gevangenis(1886) en de ijzerfabriek(1892). De gevangenis functioneerde op basis van Ierse, progressieve (https://nl.wikipedia.org/wiki/Penologie) systeem, en dat betekende dat na enige tijd daar leerden mensen wat beroepen en zo getraind gingen zij dan werken in de mijnen of de ijzerfabriek of…wat nodig was voor de nieuwe monarchie. In de tijd dat mijn moeder in de gevangenis als dactylograaf werkte, eind jaren zeventig, was dezelfde principe: met goede gedrag kreeg men een of andere beroep die dan ook vaak in de gevangenis beoefend kon worden en salarissen van de gevangenen  werden op hun rekening gestort zodat zij dat na hun vrijlating als een goede start en hulp hadden.

Oostenrijk-Hongarije had de grote ijzerfabriek gemaakt, tussen de twee wereldoorlogen werd dat nog bijgebouwd en in het nieuwe, socialistische Joegoslavië wilde het regime daarvan centrum van ijzer en staal maken, niet alleen maar voor landelijke behoefte wegens opbouw van het land maar ook voor export. Uit alle delen van het land kwamen mensen van verschillende profielen en beroepen en iedereen was nodig en welkom. Er was werk voor iedereen.

Reacties (6) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Mijn idee. Eerst een tijdschema opbouwen. Wat is het begin en daarna...
Vaststellen wie de vertel persoon is. Ben je dat zelf of verteld je moeder.
Per tijdblok de volgorde vaststellen hoe de onderwerpen behandelt worden. In de onderwerpen een orde krijgen.
Het aantal onderwerpen maakt het moeilijker dan een opstel schrijven.
Hopelijke ondersteun ik je gedachte gang.
Dank je Haraelmans. Ik speel opzettelijk met de tijd en vorm en ...De verteller ben ik. Ik ben je dankbaar voor je commentaren.
De verteller ben jij van uit persoonlijke gevoelens. Maar als je nu gegevens van het land uit de geschiedenis aanhaalt wie is dan de verteller? Die wordt dan neutraal. Proberen in de gegevens van het land toch persoonlijk gevoel te krijgen zodat het vloeiend wordt.
Het is toch de bedoeling dat het vloeiend wordt. Prettig te lezen.
Ik ben altijd blij met je commentaar, ook als ik een ander gevoel over iets heb. Je ben betrokken en eerlijk. Dank je wel nog een keer.
Twee uur geleden hebben zij(de uitgeverij) mij gebeld en na een uurtje gesprek verteld dat zij met het boek door willen gaan en de recensie was goed, ongeveer wat ik dacht. Ik probeerde met mijn gevoel daar te mikken , waar zij zijn, maar niet alleen maar zij. Jij en andere collega`s op Plazilla waren mijn beste recensenten en jullie gaven mij vertrouwen dat ik op de goede weg was. Nog een keer bedankt.
goed artikel
Dank je Carin.