Segregatie

Door Justiris gepubliceerd op Thursday 02 July 20:40

Ik heb een aantal bekende theorieën van segregatie toegepast op het dorp waarin ik woon. Veel lees plezier!

 

Chaam

‘Van wij bende gaj er ene?’. Als tiener in Chaam word je er mee doodgegooid en als je antwoordt geen bekende achternaam bevat, is het gesprek al gauw voorbij. Het culturele leven in Chaam lijkt wel geleefd te worden door elite families en vooroordelen worden sneller gevormd dan de tijd die je nodig hebt om door Chaam heen te rijden met de auto.

Bij segregatie wordt snel gedacht aan het verschil tussen blank en zwart. Verschillen tussen de economische positie worden ook nog wel herkend maar het in- en uitsluiten in een dorp zoals Chaam klinkt voor velen waarschijnlijk onbekend. Het is iets waar ik vanaf het begin van mijn leven mee geconfronteerd ben en het leek me erg interessant om daar dit essay over te schrijven. Chaam is een klein compact dorp. Je zit met zijn allen op dezelfde school, je doet allemaal je communie en je viert met je eigen groep carnaval. Om als klein kind in Chaam op te groeien vond ik geweldig. Genoeg bomen om in te klimmen, veel vriendjes en vriendinnetjes en een gezellige omgeving. Pas toen ik ouder werd, besefte ik dat ik bijna de enige was waarvan de ouders en grootouders niet uit Chaam kwamen. Dit betekende als het ware gelijk dat mijn ouders  geen vriendengroep in Chaam hadden, geen bekende achternaam hadden en ze en hoorden er als het ware niet bij. Maatschappijwetenschappen heeft mij dus laten inzien dat zelfs in een dorp volledige integratie bijna onmogelijk is. Ik heb het hier dus niet over het beschikbare inkomen of huidskleur maar over de geloofsovertuiging en sociale positie. Het doopsel, de communie en het vormsel zijn als het ware ongeschreven regels in Chaam. Informatielessen over het katholieke geloof en repetities voor deze grote dagen hoorden gewoon in het lesrooster. Bij maatschappijwetenschappen is er een keer de vraag gesteld: ‘Wat is nu het grootste verschil tussen een stad en een dorp?’. Ik ben eruit! Zoals ik al eerder zei, deed in Chaam gewoon iedereen zijn communie en heb ik eigenlijk stiekem altijd gedacht dat dat in Breda ook wel het geval zou zijn. Dit veranderde de dag dat ik er bij CKV achter kwam dat ik bijna de enige was die gedoopt was. Maar even terug naar Chaam. Als originele Chaambewoner is het natuurlijk belangrijk om mee te doen aan alle soorten activiteiten die er zijn. Denk aan het Chaamse cabaret en het dinsdagavond biljarten. Ook deze groepen bestaan al tientallen jaren lang en zijn voor nieuwe bewoners bijna onmogelijk om in te geraken. Chaam is natuurlijk niet het enige dorp met in- en uitsluitingsprocessen en ik heb een aantal theorieën van denkers op deze casus toegepast. Tijdens het toepassen van de theorieën ga ik Chaam als een klein zelfstandig landje beschouwen. De bedoeling ervan is dat je op deze manier goed merkt dat je ook in een dorpje als Chaam, echt te maken hebt met integratie en segregatie. Omdat mijn casus alleen betrekking heeft op culturele en sociale aspecten heb ik een kleine selectie gemaakt van de verschillende denkers. Als eerste wil ik beginnen met Teresa Caldeiro. Caldeiro heeft het in haar theorie over de zogenaamde ‘fort enclaves’, ook wel ‘Gated communities’ genoemd in Sao Paolo in LA. Ik interpreteer ‘Gated communities’ als een echt gesloten en afgebakend gebied. Ik vind dat dit ook van toepassing is op Chaam. Chaam is als het ware een eigen veilige omgeving met alle benodigdheden binnen een vierkante kilometer. Als je echt zou willen, hoef je Chaam je hele leven niet meer uit. Ik denk dat dat ook de grootste reden is waarom integratie van nieuwe bewoners zo lastig is. Vooral wat oudere mensen zien mensen uit een ander stad/dorp als een bedreiging voor hun bekende leventje. In al die jaren hebben ze niets anders gezien of vernomen. Uit de theorie heb ik kunnen halen dat ‘Gated communities’ vooral ontstaan als mensen graag een gevoel van veiligheid en controle willen hebben. Aan deze kant snap ik dus dat het nieuwe beangstigend is. Als nieuwkomer ben je als het ware een indringer in de o zo veilige ‘Gated communitie’. Het werk ‘Superdiversiteit, een nieuwe visie op integratie’ van Maurice Crul, Jens Schneider en Frans Lelie vond ik hier erg mooi bij aansluiten. Zij hebben het namelijk over vroegtijdige schoolverlaters. In het werk ‘Superdiversiteit’ komt het erop neer dat de tweede generatie allochtonen vroegtijdig stopt met school. De schuld wordt hier gedeeltelijk toegeschoven op de ouders van de kinderen. Zij zouden de contacten niet hebben en hun kinderen niet kunnen/willen stimuleren. Je ziet hier dus een vorm van de reproductietheorie waar Bourdieu over sprak. In Chaam zien we hier ook een verschijnsel van. Juist omdat je Chaam kan zien als een ‘gated communitie’ betekent ook dat lang niet alle mensen op de hoogte zijn van wat er zich allemaal in de buitenwereld afspeelt. Ik heb wat rond gevraagd in Chaam en ben er ook inderdaad achter gekomen dat tot eind jaren tachtig, begin jaren negentig meisjes vroegtijdig van school gingen. Mede was dit omdat ze van huis uit niet gestimuleerd werden en er grof weg nog gedacht werd: ‘de vrouw hoort achter het aanrecht’. Op deze manier word je als het ware bestraft voor je laag opgeleide ouders. Deze zin is een kopje van een ander stuk uit ‘Superdiversiteit’. Je wordt dus als het ware bestraft door je laag opgeleide ouders omdat ze je niet kunnen motiveren. Je ziet dus dat er genoeg overeenkomsten zijn tussen de tweede generatie allochtonen en de wat oudere inwoners in Chaam.  Op de casus Chaam kun je dit kopje ook nog op een andere manier interpreteren. Aan het begin van mijn essay heb ik duidelijk gemaakt dat je achternaam je visitekaartje is. Doordat er eigenlijk alleen maar naar je achternaam gekeken wordt, is dit natuurlijk een perfecte omgeving voor het ontstaan van vooroordelen. Stel, de meeste mensen in je familie hebben een lage opleiding genoten en je wilt voor een baan solliciteren in Chaam, kan dit misschien heel lastig voor je uitpakken. Jan Latten heeft het in zijn werk ‘Zwanger van segregatie’ ook over onderwijs. Ook Jan Latten’s mening is dat ouders nog steeds in hoge mate de kansen van hun kinderen bepalen en dat hierdoor succesvolle opleidingen worden gekopieerd door kinderen en dat de minder succesvolle opleidingen ook worden gekopieerd. Op dit punt komen de theorieën van de schrijvers van ‘Superdiversiteit’ en Jan latten dus sterk overeen. Waar Latten zich vooral mee onderscheid is het stuk over ‘sociale scheiding via basisschool’. Dit stukje was perfect van toepassing op Chaam. In Chaam heb je namelijk twee basisscholen. Het beekdal, protestants en de driesprong, katholiek. De meeste mensen uit Chaam zijn katholiek en de Driesprong is hierbij dan ook de populairste school. Ik zelf heb ook op de driesprong gezeten en ik merkte echt dat de kinderen die op het Beekdal zaten als anders werden gezien. Contact tussen de scholen werd niet gelegd. Volgens Latten kunnen basisscholen een brugfunctie hebben tussen bijvoorbeeld mensen met verschillende geloofsovertuigingen maar kunnen scholen deze tegenstelling juist ook versterken. In Chaam is er sprake van het tweede geval. Net zoals Latten beschrijft, begint hierdoor de segregatie al bij jongs af aan. Ik denk dat het heel goed zou zijn voor Chaam om de beide scholen bij elkaar te voegen. Kinderen leren inzien dat er verschillende geloofsovertuigingen zijn en dat we als mens eigenlijk niet zo veel van elkaar verschillen. Als laatste wil ik het hebben over het onderwerp ‘uitsortering via partnerkeus’. Latten legt heel duidelijk uit dat gelijksoortige mensen met elkaar trouwen en zo de segregatie op verschillende terreinen een duwtje in de rug geven.  42% van de mensen in Nederland trouwt namelijk een partner met hetzelfde opleidingsniveau. Vroeger was het nog wel eens dat een zuster met een dokter trouwde maar dit zie je nu nog maar zelden. Zelfs ‘uitsortering via partnerkeus’ is van toepassing op Chaam. Ik gebruik als voorbeeld mijn buurvrouw. Mijn buurvrouw komt van origine niet uit Chaam en zou in theorie dus ook bijna geen kans hebben om een plek te krijgen in een van de vriendengroepen. Het verhaal veranderde toen mijn buurvrouw een man trouwde met een Chaamse familie. Zo werd ze geaccepteerd en langzaam maar zeker toegelaten in een van de ‘elite’ groepen. Ik moet eerlijk zeggen dat ik zelfs nu nog veel kinderen zie, waarvan de ouders allebei in Chaam geboren zijn. Uitsortering via partnerkeus is dus niet zo ver te zoeken. Nu ik de theorieën heb toegepast op mijn casus wil ik het gaan hebben over beleid. Ik ben op onderzoek uitgegaan om te kijken of er sprake was van enig vorm van beleid voor de integratie van nieuwe bewoners in Chaam. Ik kan jullie er van verzekeren dat ik alles grondig heb onderzocht en dat ik nergens iets kon vinden. Letterlijk nergens. Dit zegt toch wel weer veel over Chaam. Geen kennismakingsavonden en buurtbijeenkomsten. Er zou dus nog veel moeten gebeuren, wil iedereen zich echt thuis willen voelen in het dorp Chaam.

Door Chaam als een land te beschouwen, ben ik erachter dat het echt op een ‘Gated communitie’ lijkt en er volop sprake is van uitsluitingsprocessen. Denk terug aan de carnavalsgroepen, biljartavonden en zelfs het bestuur van de avondvierdaagse heeft hetzelfde principe. Verder loopt Chaam iets achter als het gaat om de nieuwste innovaties en is het katholicisme de hoeksteen van het dorp. Vervelend vind ik het, de manier waarop het gaat in Chaam. Het heeft namelijk een goede school en een geweldige omgeving om kinderen op te laten groeien. Het is voornamelijk zonde dat niet iedereen het zo kan ervaren. Ik hoop dat Chaam in de toekomst wat moderner wordt en dat de mensen op een andere manier gaan kijken naar nieuwe bewoners.

Reacties (2) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Een uitstekende essay!
En ik denk dat er in Brabant en nog wel een paar provincies meer van dat soort plaatsen te vinden zijn. Mijn vader komt uit Uden. En meer weet ik er niet van, er schijnt nog familie te wonen van mij ... ook dat weet ik overigens niet. Ze kunnen ook al wel dood zijn. Geen flauw idee.