Suiker en zoetstoffen

Door LineaElisa gepubliceerd op Monday 18 May 14:19
De suikerindustrie 

Vandaag is suiker niet meer weg te denken uit onze voeding. Vroeger lag dat toch enigszins anders. Suiker was schaars en bijgevolg erg duur. Zo blijkt ook uit de rijke geschiedenis van suiker en de lange weg die het heeft moeten afleggen om te komen tot wat het nu voor ons betekent. 

 

Een klontje gezoete geschiedenis 

We weten uit Egyptische muurschilderingen dat Egyptenaren duizenden jaren geleden al bijen kweekten. De afbeeldingen van imkers tonen aan dat bijen houden voor honing al een pak langer bestaat dan vandaag. Naast sappen van planten en vruchten was honing lange tijd een belangrijk zoetmiddel. 

 

 

Pas 2000 jaar later ontdekte men dat suikerriet ook een bron van zoetheid kon zijn. In 510 voor Christus had keizer Darius van Perzië het over "het riet dat honing geeft zonder de hulp van bijen". Hoe suiker uit suikerriet gemaakt werd, bleef lang een geheim tot de Arabieren in de 7de eeuw na Christus Perzië binnenvielen. Stilaan raakte rietsuiker bekender. 

Rond 1099 werd rietsuiker ingevoerd in Engeland. Vanaf dan breidde de handel tussen West-Europa en het Oosten flink uit. Suiker was geliefd, maar ook zeer duur. In de 14de eeuw na Christus betaalde een gemiddelde arbeider in Engeland enkele maanden salaris voor wat suiker. Suiker was daardoor vooral besteld voor de rijkere gezinnen. 

In de 18de eeuw belemmerde Groot-Brittannië de suikerimport . De Europese landen hadden dus een alternatief nodig voor rietsuiker. Het werd de suikerbiet. In 1880 werden suikerbieten in Europa boven suikerriet verkozen. Bovendien was het Europese klimaat beter geschikt voor de teelt.  

 

 

Zoetstoffen

Strenge wettelijke criteria

De Europese reglementering rond levensmiddelenadditieven, zoals zoetstoffen, werkt met een positieve lijst. Enkel zoetstoffen die met succes een zeer strenge toelatingsprocedure hebben doorlopen en dus veilig zijn voor gebruik, zijn opgenomen in de lijst. Zij krijgen een toelatingsnummer dat bestaat uit een E gevolgd door drie of vier cijfers. Zoetstoffen waarvan de evaluatie van de gezondheidsrisico’s negatief is, staan niet op de positieve lijst, hebben geen E-nummer en zijn dus verboden.

 

Aanvaardbare dagelijkse inname of ADI

Op basis van onderzoek bij proefdieren wordt de aanvaardbare dagelijkse inname berekend. De dosis wordt uitgedrukt in mg/kg lichaamsgewicht/dag. Dit wordt bepaald door de hoogst mogelijke dosis van een stof die aan proefdieren gedurende hun hele leven kan worden toegediend zonder dat er enige nadelig effect wordt waargenomen. Voor de berekening van de ADI bij de mens wordt deze hoeveelheid uit voorzorg gedeeld door 100.

Zolang de totale inname van een zoetstof onder zijn ADI blijft, is er geen gevaar voor de gezondheid. Tenzij men intolerant is voor een bepaalde zoetstof. Het betreft hier echter een zeer beperkte minderheid. Mensen die lijden aan fenylketonurie en dus geen fenylalanine kunnen verwerken mogen bijvoorbeeld geen aspartaam innemen. Aspartaam bestaat uit de aminozuren asparginezuur en fenylamanine.

Door het aantal voedingsmiddelen waarin een zoetstof mag worden gebruikt te beperken en maximale gebruiksdosissen per product vast te leggen, kan de overheid voorkomen dat de ADI wordt overschreden. Hierbij wordt ook rekening gehouden met extra kwetsbare groepen zoals kinderen en zwangere vrouwen. Het gebruik van zoetstoffen is daarom ook verboden in producten voor zuigelingen.

 

ADI wordt niet overschreden

Door het toegenomen aanbod aan lightproducten bestaat de vrees dat de ADI bij veelvuldige gebruikers toch zou worden overschreden. Mocht dit het geval zijn, dan moet de overheid gepaste maatregelen nemen door bijvoorbeeld het aantal voedingsmiddelen waarin zoetstoffen mogen worden gebruikt verder te beperken of door de maximale gebruiksdosis te verlagen.

Desalniettemin is het raadzaam om niet te overdrijven met voedingsmiddelen met zoetstoffen. Het is beter om de drang naar zoet onder controle te houden door bijvoorbeeld vaker de voorkeur te geven aan water in plaats van aan light frisdranken en te leren genieten van de pure smaak van ongezoete producten.

 

Intensieve zoetstoffen

Intensieve zoetstoffen hebben een intense zoete smaak en bevatten een te verwaarlozen hoeveelheid energie. Ze hebben geen invloed op bloedsuikergehalte.

 

 

 

Extensieve zoetstoffen

Extensieve zoetstoffen of bulkzoetstoffen hebben een zoete smaak die min of meer te vergelijken is met die van suiker. Het wordt vooral gebruikt om een product gewicht te geven. Ze hebben een lagere, maar niet te verwaarlozen energiewaarde.

 

Stevia: een oude bekende in een nieuw jasje 

 

'Stevia' is helemaal geen nieuwe ontdekking. Het staat door zijn zoete smaak bekend als honingplant en krijgt op veel plekken vaak de titel van 'zoetste plant ter wereld'. De plant komt in de vrije natuur voor in Zuid-Amerika, meer bepaald in de grensstreek tussen Paraguay en Brazilië en heeft zijn naam gekregen van de botanicus dr. M.S. Bertoni. Hij schreef in 1899 al over het gebruik van stevia in een studie over Paraguayaanse planten. 

 

Stevia rebaudiana houdt van warmte 

Stevia rebaudiana is een kleine, kruidachtige, halfhoutige, meerjarige struik. Het is maar een van de zowat 180 steviasoorten. Tot die familie behoren ook zonnebloemen, distels, madeliefjes en paardenbloemen. In het wild bereikt het plantje een hoogte van zo'n 40 tot 80 cm, maar gecultiveerd al gauw 1 meter. Stevia rebaudiana heeft lange smalle bladeren die kruislings tegenover elkaar staan.  

Het plantje kan wel tegen een stootje en gedijt nagenoeg overal, van wouden en grasland tot bergachtige streken, maar heeft het liefst een warm en zonnig klimaat. 

Op dit moment zijn onderzoekers op zoek naar de juiste kweekmethode. Stevia rebaudiana houdt absoluut niet van de koude en haat vriestemperaturen. 

Het is wel een sterke plant die gespaard blijft van veel voorkomende plantenziekten, wat het gebruik van gevaarlijke en schadelijke pesticiden overbodig maakt. Dat is meteen een extra troef voor de gezondheid en een groot voordeel voor het leefmilieu van fauna en flora. 

De oogst gebeurt een vijftal keer per jaar. Meestal laat men de wortels na het oogsten zitten, zodat ze het jaar opnieuw kunnen groeien. Bij een dergelijke teelt kan de plant makkelijk een levensduur van vijf à zes jaar bereiken. 

 

Het plantje: nog groen achter de oren 

Voor zoetstoffen uit stevia gebruikt kunnen worden in je voeding, doorloopt het een verwerkingsproces. De zoete smaak van stevia is afkomstig van de blaadjes. De manier waarop ze de zoetstoffen uit de blaadjes halen, zorgt ervoor dat de natuurlijke, lekkere en gezonde eigenschappen van de plant bewaard worden. Omdat het zoetstofgehalte daalt zodra de struiken beginnen te bloeien, worden ze geoogst voordat 10% in bloei staat.  

 

Reacties (0) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.