De Liber Linteus: de mysterieuze boodschap van een mummie

Door Lucifall gepubliceerd op Monday 23 March 10:38

Een mummie, gewikkeld in linnen, wordt in 1849 gekocht door Mihael Baric. Het linnen omhulsel blijkt decennia later een uniek manuscript 'de Liber Linteus' van de Etrusken te zijn. Het werk staat ook bekend als 'het linnen boek van Zagreb', de 'Liber Agramensis' en het 'boek van Agram.'

Mihael Baric

In 1849 koopt Mihael Baric tijdens zijn reis door Egypte in Alexandri03e7e5e5bca149965b41a459919bf954_medium.ë een sarcofaag met daarin de mummie van een meisje. Terug thuis in Wenen verwijdert hij het linnen rond de mummie. Zich niet bewust van de inscripties en hun onschatbare waarde bergt hij de stof op in een glazen vitrine. De schoonheid van de mummie kan hem wel bekoren want hij stelt de resten van het meisje rechtopstaand in de hoek van de kamer tentoon in zijn eigen huis. Het blijft daar staan tot zijn dood in 1859. De erfgenaam, zijn broer Ilija , een priester, ziet niet zoveel in het souvenir van zijn overleden broer en schenkt in 1867 de mummie aan het nationaal Archeologisch museum van Zagreb.

Archeologisch museum van Zagreb

In het museum ontdekt de Egyptoloog Heinrich Brugsch een reeks van tekens op het linnen van de mummie en denkt dat het Egyptische Hiërogliefen zijn. In 1877 spreekt hij Richard Burton over het manuscript en realiseert zich dan dat het geen Egyptisch schrift kan zijn. Hun conclusie is dan dat het een Arabische vertaling moet zijn van het Egyptisch Dodenboek.
5ab146e8f55f0358a863220aef884e96_medium.

In 1891 stuurt Brugsch de tekst door naar Jacob Krall in Wenen.
Hij onderzoekt het omhulsel en brengt het terug naar originele staat. Het geheel blijkt een in de Etruskische taal geschreven manuscript te zijn van meer dan 2200 jaar oud. Een zeer bijzondere vondst daar het de langst gekende Etruskische tekst bevat en het enige linnen boek ter wereld is. 
Zowel de mummie als het manuscript zijn heden ten dage te bezichtigen in het nationaal museum van Zagreb (Kroatië).

f73833947dca140762106136b7fc7585_medium.

WIe is die vrouw?

De identiteit van de mummie was lang onbekend. Niet allerminst door de vreemde combinatie. Een mummie gevonden in Egypte die is omwikkeld met een Etruskische tekst. Tijdenlang nam men aan dat het meisje iets te maken moest hebben met de Liber Linteus.
Een papyrus die met het meisje begraven is toont aan dat zij Egyptisch is. Haar naam is Nesi-hensu en zij was de vrouw van Paher-hensu, een kleermaker uit Thebes.

Ouderdom van de Liber Linteus

Het huidige Italië was voor de tijd van het Romeinse Rijk het 'thuis' van de Etrusken.
Het schrift van het manuscript werd door de Etrusken gebruikt rond 250 jaar voor onze jaartelling. Het werk is in ieder geval afkomstig uit een tijd voor het Latijn van de Romeinen in gebruik genomen werd.
De taal en cultuur van de Etrusken verdween en de nieuwe religieuze kalenders werden vanaf toen in het Latijn geschreven. Nieuwe gebruiken maakten plaats voor oude en de Etruskische tekst raakte in de vergetelheid.

Liber Linteus, een religieuze kalender

Het boek is helaas niet geheel bewaard gebleven. Er missen meerdere gedeelten waaronder het vermoedelijke begin van het boek. Het grootste deel van de eerste drie kolommen ontbreekt.

2aaaadcd150473dc8f01cf3a6072bdcd_medium.Het boek bestaat uit 12 kolommen van rechts naar links met nog 230 regels tekst en 1200 leesbare woorden. Iedere kolom representeert een soort pagina waardoor het werk iets weg heeft van een codex.
Oorspronkelijk bestond iedere pagina uit 35 regels tekst in zwarte inkt tussen twee verticale marges in rode inkt.

De teksten kunnen nog steeds niet geheel ontcijferd worden. Duidelijk is wel dat overal in het boek data worden genoemd en namen van Goden te lezen zijn. Hierdoor is het vermoeden ontstaan dat de Liber Linteus een soort verloren religieuze kalender is en voorschriften bevat voor publieke ceremoniën als een soort agenda van offers en geboden voor bepaalde goden. De tekst bevat onder meer opdrachten aan priesters zoals 'besprenkel', 'pleng' en 'zet neer.'

Iedere paragraaf lijkt vooraf te gaan door een datum aangegeven door de dag en maand.
Als voorbeeld is te noemen: 'Celi huthis zathrumis' wat zich laat vertalen als de 26ste dag van September.
Een bepaald stuk tekst wat zich laat vertalen als 'ter ere van de goden' komt minstens vier keer met kleine variaties voor.

Goden in de Liber Linteus

De godheden die worden genoemd in de Liber Linteus zijn:

Farthan aiserasseus: farth-(a)n-, "verwekken”. De verwekker?

Crapsti: waarschijnlijk identiek met de Umbrische godheid Grabuvie, een bijnaam van Jupiter, Mars en Vofionus.

Lusca en Lustra worden genoemd als lustres

Ati Cath (moeder Catha)

Luth wordt genoemd als Luthi

Cel wordt genoemd als Velthina, een aardgodin.

Neptunus

Cilth

Culscva

Saturnus wordt genoemd als Satr

Aisera seu: waarschijnlijk is dit een verwijzing naar een onderwereldgodin.

Plaats van herkomst van de Liber Linteus

In de Etruskische tekst worden bepaalde Goden genoemd waardoor men aanneemt dat het oorspronkelijk uit een gebied tussen de steden Arezzo, Perugia, Chiusi en Cortona (Centraal Italië) komt. Allen belangrijke Etruskische steden in de tijd dat de Liber Linteus geschreven werd.

29432d6430560abe8764d9341c8be446_medium.

Etruskische tombe in Cortona.

Een Egyptische mummie gewikkeld in Etruskische tekst..

De Romeinse kolonisten hebben de codex waarschijnlijk in de eerste eeuw voor de Christelijke jaartelling naar Egypte gebracht. In Egypte was het gebruikelijk de doden te mummificeren en werden hiervoor gewikkeld in linnen. Hierdoor ontstond op den duur een gebrek aan deze stof. Een linnen boek was in deze een prima alternatief. Men sneed het manuscript in repen en omzwachtelde het gestorven Egyptische meisje ermee.

Millennia later zou de oeroude tekst alsnog aan de wereld worden openbaart en wie weet is men te zijner tijd in staat het echt te vertalen. Tot die tijd blijft het gissen wat er nu precies geschreven staat in de Liber Linteus.

Reacties (22) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
gelukkig kwam ik dit mysterie alsnog tegen! Puik artikel, zeer leerzaam! Ik wist niks van Italië in de tijd van voor de Romeinen , heb weer wat geleerd!
Mooi artikel!
Wat een goed artikel, ik sla hem op heel interessant
Goed artikel, heel interessant.
Heel interessant!
Gelezen, geen commentaar.