De geroepene,95, oude teksten

Door San-Daniel gepubliceerd op Saturday 17 January 09:03

350px-Hebban_olla_vogala_overview.jpg

De dag was goed begonnen, de warmte begon aangenaam aan te voelen en San zat onder zijn favoriete olijfboom. Het beloofde een fijne dag te worden. Hij had zijn plek goed gekozen, het was één van die plekken rond zijn boerderij waar de zon als eerste de aarde raakte als die over de bergen kwam turen.  Daarnaast was hij, als hij dat wilde, met een paar stappen terug bij de keuken deur, in geval hij nog wat thee zou willen hebben.  Stilte heerste en San genoot van het vroege voorjaar. Hij zag met genoegen de groene waas van uitlopende knoppen op zijn wijnvelden en glimlachte in zichzelf, de belofte van nieuw leven dat zich elk jaar vernieuwt en zich aandient om weer een cyclus te doorlopen, gaf hem een warm gevoel.  Hij zat er niet zomaar, Hij wilde zijn dochter zien arriveren, die elk moment het lange oprijpad kon komen opdraaien. 

Hij hoefde Charley, de grote herder, maar in de gaten te houden. Hij wist dat als die zijn oren spitste binnen enige tellen het geluid van een naderende auto óók hem zou bereiken en wie anders kon het zijn dan zijn Eef? Hij maakte weer de mentale rekensom, door de douana, naar het autoverhuur bedrijf op het vliegveld en dan twee en een half uur rijden. Ja, het zou niet lang meer duren, eer Heidi weer naar de bergen kwam.  

De grote stad slokt mensen op, en het werk dat verricht wordt zuigt de energie weg van mensen die daaraan bloot staan, zodat de werkelijke waarden wegvallen en men zich nog richt op 'whats app'jes of twittertjes en zich bekommert om spreadsheets en target dates en vergaderingen en doelgroepen in een nooit eindigende rond pompend cirkel van gebeurtenissen. Daarin functioneren elke dag mensen met hun eigen doelen, die zich zorgen maken of het verkeer niet vast staat en of er wel een parkeer plakje zal zijn, dicht bij het kantoor. Contacten en werkkringen die verslavend zijn, waar mensen, 'cool' zijn en zich presenteren zoals zij denken dat anderen dat van hen verwachten.

350px-Hebban_olla_vogala_overview.jpg

Soms moet je daar even weg, iets langer dan het weekend dat vrijdag de verlossing in luidt en zondag avond je weer met je neus drukt op de verplichtingen die de volgende dag weer op je wachten. Twee dagen en een avond om weer bij te tanken, voor je weerstand aan de uithoudingstest wordt onderworpen van 5 dagen bovenmenselijk presteren en met een gemaskerde glimlach 'alles' 'cool' te regelen voor je weer even mag bijtanken in je geleide vrijheid van het volgende weekend.

San was blij dat zijn dochter hem dan opzocht de week van verplichtingen maakte zich dan los van haar, zij had dan een 'weekje' vrij genomen en kwam met de ochtend vlucht aan om met de late vlucht weer te vertrekken. Eerst zou zij los moeten komen van het hele drukke geharrewar van wat jonge mensen met verantwoordlijkheden in een grote stad beweegt. Na een dag of twee zou zij weer in het dorp voegen alsof zij niet weg was geweest en zouden zij samen weer échte gesprekken kunnen voeren die associatief alle kanten op zouden dwarrelen en Amsterdam, zou nog slechts een verhaal zijn, ingehaald door de échte werkelijkheid van het boeredorp met haar inwoners. Verwonderd en verheugd zou zij langs de fruitbomen bomen lopen en de zachte bloesemgeur bemerken die als een zachte bries de mensen beroert.

'Mis je Amsterdam niet,' zou ze vragen? 'Sommige dingen wel,' zou ik antwoorden, 'de musea, de winkelstraten , het 'mensen kijken' op terrasjes, maar als ik er een halve dag ben, dan mis ik de bergen weer en dan wil ik mijn vrienden weer zien en echte gesprekken voeren over een glas wijn.' 'De menigte die in drommen over de stoepen lopen benauwen mij en hun in zichzelf gekeerde blikken doen mij beseffen dat ik in een andere wereld thuis hoor.' Zij zou mij op haar speciale manier aankijken en zeggen, 'dat begrijp ik,' maar bij dat begrijpen hoort het gevoel van ontheemd zijn, in je eigen vroegere omgeving, en zij zou het pas écht weer begrijpen als de week om was en zij met weemoed op weg naar het vliegveld zou gaan. 

Charley gromde zacht en spitste zijn oren en het duurde nog even eer ik het stofwolkje om de bocht zag komen waar het pad zich klimmend wendt naar de boerderij. Dat wolkje werd gevolgd door een geluid van de huur auto waar Eef uit zou komen.  Toen ze langs de paarde stallen reed stond ik op en Charley mijn schaduw, zwiepte enthousiast met zijn staart heen en weer om zijn vreugde gestalte te geven. 

Nog voor dat de auto tot stilstand kwam, stond ik er al naast en een onbeschrijvelijk gevoel van vreugde vervulde mij zoals altijd gebeurt als mijn kinderen langs komen. 'Goeie reis gehad,' begroette ik haar terwijl ik haar omhelste en Charley om aandacht bedelde. 'Gaat wel,' zei ze, 'ik had wat vertraging, heb je lang op de uitkijk gestaan?' 'Drie dagen ,'grinnikte ik,'kom gauw mee'en ik nam haar handbagage over en voerde haar mee naar de buitentafel. 'Het is hier prachtig,' zei ze ik probeer deze beelden altijd vast te houden maar na een paar dagen zijn ze weg. Maar het is prachtig en zo rustig.' 

350px-Hebban_olla_vogala_overview.jpg

Daar zaten we dan even later te keuvelen alsof het verleden bezoek weer gewoon doorging waar het opgehouden was.  'Weet je,' zei ze, ik kwam langs de Spiegelstraat, die ken je toch wel.' 'Of ik die ken, lachte ik, 'antiekwinkels en oudeboeken winkels.' Ik heb iets leuks gekocht voor je' zei ze. Ze pakte een spiek briefje, ik kom goed voorbereid,' lachte ze en begon een tekst op te mompelen, : Hebban olla uogala nestas hagunnannun..' zij hield even in en keek mij vragend aan, zegt je dat wat?' Ik glimlachte en vulde aan  hinase hi nda thu uuat unbidan uue nu.'  'Klopt zei ze ,dat staat er terwijl ze op haar spiekbriefje keek.' 'Dat  komt  door de nevelen uit lang vervlogen tijden,' glimlachte ik. Het is een 'probatio pennae,' wat betekent dat iemand een pen uitprobeert. 

'Het is één van de oudere fragmenten van Oud Nederlands,' legde ik uit, 'iemand pakt een ganzeveer en en een pennemesje, daarom heet het mesje ook zo, en snijdt een punt aan de veer en doopt die in de inkt en schrijft en paar regels om te zien of de veer vol doet. De holle veerpen zuigt een beetje inkt op en je kijkt of de punt niet vlekt of haakt.' 'Hoe weet je dit,' vroeg Eef? 'Het is kennis die verloren zal gaan,' zei ik vriendelijk, 'die in ieder geval niet meer paraat aanwezig zal zijn en ik vraag me af of je het op kunt zoeken op internet als je niet van het bestaan weet. Het is uit de tijd van mijn studie, toen studies nog niet terug gebracht waren naar een vier jaren traject.'

Het is een zin die min of meer betekent dat 'de vogels aan het nestelen zijn, behalve de schrijver en zijn geliefde en hij vraagt zich af hoe lang het nog zal duren eer ook zij daar aan kunnen deel nemen.'  Het lijkt moeilijker dan het is, wij leerden dat je de teksten hardop moest lezen en dan kwam het inzicht wel, Vaak moest je eerst het blok paleografie gelopen hebben om überhaupt, de teksten te kunnen lezen.

'Kijk,' doceerde ik, mijn professor historische letterkunde voor de geest halend, 'hagunnan'  betekent 'begonnen' het kan ook als 'bigunnan', voorkomen. De u en de v waren gelijk in het Latijn en de s en de f ook ,dus de uogala zijn vogala wat op vogels slaat. Eef keek mij met verwondering aan, ik begreep dat wel, ik sprak vanuit een andere wereld een wereld vreemde wereld voor haar generatie. 'hinase' is een samengesteld woord: hi(t) na se - "het ne zij" -  ne wat niet betekent" dus het komt in de buurt van ons tenzij, wat weer een schaduw betekenis heeft als ofschoon.'Dus de vogels zijn nesten aan het maken, ofschoon wij dat niet doen, wanneer wij?' 'Dit is 11de eeuws taalgebruik.'

'Allemachtig,' zei Eef, 'het lijkt wel geheim taal'. Ik heb nog nooit van historische letteren gehoord. 'Nee', zei ik, 'het was een specialisatie van Neerlandistiek, een moeilijke richting, maar de faculteit is samen met de prof wegbezuinigd en na ons afstuderen afgeschaft en naar Antwerpen verhuist. We waren ook maar zijn twaalven dus ik heb wel een beeld bij het kostenplaatje, maar eeuwig zonde dat zo veel kennis verplaats is van Amsterdam naar Antwerpen.'

'Het staat in een boek dat ik voor je gekocht heb,' zei ze en de man van het antiguariaat zei dat dit de oudste Nederlandse zin was.' 'Wat aardig,' zei ik wat vreselijk lief,' je weet dat ik van oude teksten houd. 'Eigenlijk is er een nog oudere tekst, maar die is minder bekend'. Ik moest echt heel diep graven in mijn geheugen. het kwam in flarden en toen was de tekst er weer en ik zat voor mijn geestes oog weer aan de voeten van Hannah die het aan onze groep had gereciteerd.

350px-Hebban_olla_vogala_overview.jpg

'Achtste eeuw,' zei ik langzaam en ik proefde de woorden eer ik hen uit sprak. 'Gelobistu in got alamehtigan fadaer '- "Geloof je in God de almachtige vader". Deze zin is driehonderd jaar ouder dan Hebban olla vogala en staat in de Oud saksische doopgelofte,uit het eind van de achtste eeuw. Voor de duidelijkheid de achtste eeuw liep van het jaar 701 tot en met 799'. 'Weten anderen dit ook,' vroeg Eef vol verbazing? Ik grinnikte, 'op zijn minst elf anderen en de prof als die nog leeft, maar dat betwijfel ik, want die zou dan nu over de honderd moeten wezen.'

'Hier moet je iets mee doen,' zei onze jonge Amsterdamse manager. 'Dat doe ik,' zei ik waar ik kan, verwerk ik oude teksten of verwijzingen er naar, in boeken die ik schrijf.' 'Het vak wordt in Nederland niet meer onderwezen want het zou niet maatschappelijk relevant zijn. Grappig is het dat ongeletterde politici zoiets kunnen bepalen.  Maar ik ben reuze benieuwd naar het boek.' 'Ik heb eigenlijk twee boeken' zei Eef, 'de andere is een gedichten bundel uit zestien zoveel, ik kreeg hem er vrijwel bij, de antiguair zei dat er geen hond meer in geïnteresseerd is. Woef', zei ik, 'hier zit een gretige hond' en ik liep naar de keuken om nog wat thee te halen.

San Daniel 2015

 voor informatie over de boeken van San Daniel druk op deze link aub.

 

 

 

 

Reacties (2) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
kennis zal niet verloren gaan, hooguit vergeten worden. Maar het was er, is er en zal er altijd zijn.

Nu staat er dankzij jou weer een deel van op internet, en zolang internet bestaat is er dus iets over te vinden ;-)
Eeuwig zonde dat zulke kennis uiteindelijk verloren zal gaan.