x

Inloggen

Je bent nog niet ingelogd. Aanmelden of een nieuw account Registreren

TWEE GRENZEN

Door Cees Geluk gepubliceerd op Thursday 15 January 20:58

‘Parijs’ heeft opnieuw de discussie opgerakeld over de vraag of de vrijheid van meningsuiting begrensd moet worden en zo ja, waar die grens dan ligt. Er is een school die vindt dat ‘Charlie Hebdo’ de aanslag over zichzelf heeft afgeroepen of, in de Nederlandse context, dat iemand als Theo van Gogh door ‘Submission’ uit te brengen zelf oorzaak was van de daad van Mohammed B. De grens aan de vrijheid zou volgens die denkrichting liggen bij het beledigen van bijvoorbeeld moslims. Andersom is het idee dat de aanstaande vervolging van Geert Wilders niet strookt met onze trots op, en onze verdediging van, het Vrije Woord. Géén grenzen aan de vrijheid, dus.

Voor mij geldt dat de vrijheid om te zeggen en vooral te schrijven wat ik vind en wat ik denk heel ruim is. Beledigende of kwetsende uitlatingen zijn daarbij wat mij betreft zeker ook toegestaan. Dat kan namelijk in sommige gevallen een functie hebben, ‘Charlie Hebdo’ vond het bijvoorbeeld functioneel. Maar dat kwetsen en beledigen mag, betekent nog niet dat het ook altijd moet.

Of we het leuk vinden of niet – en ‘Charlie’ maakte nog eens gruwelijk duidelijk dat niet iedereen het leuk vindt – de vrijheid van meningsuiting is ontzettend ruim van opzet. Dat moet ook, want het is juist die vrijheid waardoor we in staat zijn een open, volwassen democratie te zijn, ons over van alles en nog wat een eigen mening te vormen en met een kritische blik machthebbers, politici en ‘aanverwante artikelen’ scherp te houden. Er is echter wel degelijk een grens, of eigenlijk zijn er twee grenzen, aan die vrijheid en dat is maar goed ook. Zonder die grens of grenzen glijden we af naar anarchie.

De vrijheid van meningsuiting is verankerd in artikel 7 van onze Grondwet. Het eerste lid daarvan begint met: “Niemand heeft voorafgaand verlof nodig om door de drukpers gedachten of gevoelens te openbaren”. Als daar een punt zou staan is de vrijheid inderdaad zo onbeperkt als sommigen hem graag zouden willen hebben. Maar er staat geen punt, er staat een komma, en de zin gaat verder: “behoudens ieders verantwoordelijkheid volgens de wet.” Alleen het overtreden van de wet is dus verboden. Daar houdt de vrijheid op. Soms letterlijk. Zeg vooral alles wat je op je lever hebt, op de manier die je zelf kiest, maar accepteer wel dat iemand die zich door je uitlatingen beledigd voelt de vrijheid heeft de kwetsende publicatie door de rechter aan de wet te laten toetsen. Dat is de eerste grens, niet minder maar zeker ook niet méér. Wie met Kalasjnikovs verhaal gaat halen over een beledigende uitspraak of een kwetsende tekening, heeft het pleit in mijn optiek al bij voorbaat en definitief verloren.

Dat geldt trouwens ook voor wie om geen andere reden dan angst aan zelfcensuur gaat doen. Binnen ieders eigen verantwoordelijkheidsbesef met betrekking tot de gevoelens van anderen (en dat is de tweede grens) moet niemand zich hoeven inhouden. Zolang een rechter niet heeft beslist dat er een wet is overtreden is alles in beginsel geoorloofd. Ook, zoals ik deze week op Facebook las, een sneer als: “Schoolpleingedrag van een doorgedraaide puber is nog intelligenter” en “Het enige wat je doet is wat een ettertje op het schoolplein ook doet. Schreeuwen en schelden”, in reactie op een stuk dat de bedoeling had een discussie over de grenzen aan de vrijheid aan te zwengelen. Ikzelf zou het zo niet geschreven hebben want het bekritiseert niet alleen het stuk zelf, maar trekt ook de intelligentie van de schrijfster ervan in twijfel. En dat is op de man (vrouw) spelen. Het overtreedt geen wetten, dus het mag, (eerste grens) maar of het ook zo moet (tweede grens)...?

© Cees Geluk, jan. 2015

Reacties (3) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Saaie reactie, maar: ik ben het helemaal met je eens. Vind het ingewikkeld om een standpunt in te nemen wegens chronische genuanceerdheid, maar jij weet heel mooi op te schrijven hoe ik er ook ongeveer over denk.
Eerlijk gezegd had ik tot die aanslag nog nooit van dat blad gehoord.
Zag wel eens van die spotprentjes en heb daar een mening over, maar het boeide me verder niet. Maar na die aanslag ben ik ook om 18.00 uur in de regen en in mijn uppie ergens op een plein gaan staan.
Vrijheid van meningsuiting is belangrijk. Maar persoonlijk ben ik tegen kwetsende afbeeldingen, vloeken en belasteren van iemands Godsdienst.
Geloof zelf totaal niet, maar zo moeilijk is het niet om elkanders geloof te respecteren.
U bent niet ingelogd. Wilt u nu inloggen of een account aanmaken?
Zelf had ik ook nog nooit van 'Charlie' gehoord, maar de discussie over de (grenzen aan de) vrijheid van meningsuiting/persvrijheid volg ik al wel een tijdje. Je reactie eindigt precies met wat ik de 'tweede grens' noem: ook al mag het vanuit het Grondwetsartikel, betekent dat nog niet dat het ook per se moet. En àls je er al voor kiest om iets of iemand te kwetsen of te beledigen, zul je er een verdomd goed argument voor moeten hebben. Een argument dat ikzelf trouwens nog nooit heb gehad. Ik kan mijn mening gelukkig heel goed overbrengen zonder een ander daarbij neer te sabelen...
Dank voor je reactie overigens. Feedback is een goede motivator.