Het lastige van een geweten

Door Weltevree gepubliceerd op Tuesday 25 November 00:13

Toen schitterde er ineens dat zinnetje in het commentaar onder mijn bijdrage aan Doortjes schrijfopdracht: Gave.

Het was van Karina. Mijn hart maakte meteen een luchtsprongetje:

02d23449d93bf90d934628b006df29d6_medium.

“Ik wil er aan toevoegen dat je door je vlijmscherpe geheugen, ook het geweten wordt van de ander.” 

Pats boem. Daar stond zomaar het probleem dat mijn hele leven met me mee heeft gereisd, of ik het prettig vond of niet. 

Zo op het oog lijkt het wellicht niet meer dan een simpel zinnetje. Toch wist ik meteen dat ik hier iemand trof die hetzelfde had meegemaakt als ik of tenminste wist ze hoe het voelt om telkens aangevallen te worden over wat volgens haar oneerlijk is. 

Tot andermans geweten worden gebombardeerd.

Het lijkt niets bijzonders. Beslist geen ernstige zaak. Niet belangrijk genoeg om er aandacht voor te vragen. Ik spreek echter uit ervaring als ik beweer dat datzelfde geweten af en toe echt schokkend is (wanneer anderen het niet gebruiken) en soms ook strontvervelend (indien je erdoor wordt veroordeeld of afgewezen).

Je bent ermee behept.

Je geweten is er eenvoudig, zonder dat je weet waarom en waarvoor en dat spreekt voortdurend tegen je. Soms kun je er geen kant mee op. Vaak heb ik er ook totaal niets aan... behalve dat het me in de weg zit. Puur omdat ik eerlijk ben, niet onder stoelen of banken steek dat onrecht (volgens mij) niet door de beugel kan, kreeg ik regelmatig wrok of boosheid over me heen.  Alsof ik daarom om die kwaadheid had gevraagd of het verdiende om aan de kant te worden gezet!

De kunstenaar stelt zijn/haar werk tentoon en weet: zodra het openbaar is kun je er kritiek op verwachten. Dan ben vogelvrij. Al is het de meest oprechte en integere uiting van je innerlijk, men geeft er zijn/haar ongezouten mening over. Een criticus, die jou psychisch ontleed aan de hand van je kleurkeuze dan wel penseelstreek is géén uitzondering. Dat dwaze stuk in de krant heb je maar grootmoedig te accepteren. Dat jij je kwetsbaar opstelt en met je billen bloot gaat is het risico dat een exposerend kunstenaar nou eenmaal neemt. Punt uit! 

Een geweten heb je, maar dat kun je niet ongevraagd openhartig etaleren zonder daar de (soms snoeiharde) consequenties van te accepteren. Of je hebt het niet. Dat schijnt ook wel makkelijk te zijn.

fb744f7742aab72e6821d20033bebc22_medium.

Vooral toen ik jong was, nog dacht dat eerlijk het langst duurt, kon ik er aardig van in de war raken. Ik wist nog niets over alle in's en out's in de interactie tussen mensen want iedereen was immers simpel wie hij/zij was.

Waarom zou ik op de hoogte moeten zijn van andermans dubbele agenda? Iemand als ik heeft niets met verborgen motieven. Politiek of een boek over contra spionage is niet aan mij besteed, want mijn hersenen kunnen dat helemaal niet volgen. Ik raak de draad al kwijt zodra één van de partijen een simpel, maar onverwacht oneerlijk spelletje speelt. Het is dan alsof ik in geestelijke paniek raak en zeker zodra de dingen niet volgens mijn geweten gebeuren. In wezen ben ik dus eigenlijk totaal ongeschikt voor deze oppervlakkige maatschappij. 

Meestal doorzie ik niet dat men via een bepaalde strategie ergens naartoe werkt. Of iemand de situatie manipuleert ( door cruciale info weg te laten) om er zelf beter van te worden heb ik net zo min op tijd in de smiezen. Daarnaast ben ik ook nog te goedgelovig. Dan heb je wel ongeveer alle middelen bij elkaar om te worden beflikkerd. Tel uit je winst: met mij is altijd wel wat te beleven, maar me er op voorbereiden dat ik word genaaid kan ik van nature niet.

Het geweten?

Is een geweten dan echt zo raar, onaangepast, kinderachtig? De tien geboden hebben me altijd zo fijn op de rails gehouden en waarom zegt men dan dat ik niet spoor? Hebben anderen die leidraad niet nodig zoals ik? Wat is de reden dat mensen er kleinerend over doen of er niets van willen weten? 

Het geweten!

Het woord zegt het immers al: Ge Weten.

“Ach jij, pffft, je wilt roomser zijn dan de Paus.”

d2ea4f292893db6b774d639d65e30ef9_medium.

Ook zo’n sneer die gigantisch steken kan. Vooral als je de mens, die het je op een nogal snauwerige toon toevoegt, hoog hebt zitten. Ik dacht met hem mijn hele ziel en zaligheid te kunnen delen omdat we op één lijn zaten. Hij had notabene ooit voor priester gestudeerd. De teleurstelling die ik te verwerken had heeft me weken daarna geplaagd. Dan ben ik niet allen klaar met deze mens, maar even is niemand voor mij nog de moeite waard om mee te kletsen. Was ik echt zo’n truttige zeur? Uit de mode of veel te streng? In de schrijfopdracht heb ik nog iets aangekaart waarmee ik mijn hele leven lang al in de clinch heb gelegen omdat:

  • niemand er iets aan had
  • iedereen, in mijn directe omgeving, het gek vond
  • geen hond het serieus nam
  • er veel volwassenen een handje mee lichtten
  • sommige mensen er bang van werden
  • het vaak agressie opriep

Anders zijn

Ik vond het geen probleem om anders te zijn. Misschien was ik als zevenjarige ook wel overmoedig overtuigd van mezelf. Anders zijn hield echter ook in dat niemand met me bevriend wilde zijn en dat doet toch zeer. Thuis eenzaam zijn is best een ingewikkelde materie voor een kind, maar als vervolgens je leeftijdsgenootjes je óók niets vinden wordt het precair. Zeker als je er je ouders niet mee wilt (of kunt ) lastig vallen want dan blijft er niemand over om je zorgen en/of twijfels mee te delen. Daarom vroeg ik om een hond. Ook omdat ik wist dat mijn vader er gek mee was, maar zo'n vies bewerkelijk ding kwam er thuis helaas niet in. Dat pa, broer of ik er ook naar verlangden deed er niet toe want ma wist zeker dat zij er dan voor op zou draaien. Ik begroef mezelf dus in boeken zodra ik lezen kon en verslond binnen enkele jaren alles van de schoolbibliotheek, maar ook de openbare. Jongens of meisjesboeken, het maakte niets uit. Dat was beter dan alles te moeten voelen, horen, ruiken en zien waarvan anderen zeiden dat het niet bestond en het DUS dáárom onzin was.

  • Vader zakte op mijn zevende door zijn eigen idealen heen en zat naast de kachel in zijn eentje zijn depressie plus kapot getrokken kaak te begrijpen waardoor hij geen klarinet meer kon spelen en ik treurde mee. Dat mocht niet van mijn moeder.
  • Moeder schaamde zich omdat er iets vreselijks was voorgevallen op een feest van de zaak en ik schaamde mee. Dat was te wijsneuzig, bemoeizuchtig.
  • Broer kotste over de WC van de zenuwen voor de eerste dansles op zijn veertiende en ik kotste bijna mee. Was dansen dan niet leuk? Weg jij! Ik moest niet altijd met de neus vooraan staan om van zijn ellende te genieten. 
  • Joseetje, die linkshandig was, kreeg altijd op de kop van de juf vanwege de vieze inktvlekken in het schrift en ik leed mee. Ik was te nadrukkelijk aanwezig, vond juf.
  • Ellie was niet mooi en werd door alle kinderen uit de straat gepest. Haar moeder was ziek in haar hoofd, zei men. Niemand wist wat haar vader door de week voor de kost deed. Ik vond dat je kinderen daar niet voor moest laten boeten en nodigde haar uit voor het enige verjaardagsfeestje dat ooit werd gevierd. De kinderen uit mijn klas vonden het raar dat dit vreemde lelijke blaag ook mee mocht doen en dat lieten ze me de volgende dag ook hooghartig weten. 

De juf in de vijfde was meestal kwaad op mij. Altijd leek het wel en ze liet me nablijven. "Hoe kan het dat jij altijd weet wat je wilt?" snauwde ze me die keer intimiderend toe en ik snapte niet dat ze daar zo ontzettend kwaad om was. 

"Dat gaat vanzelf juffrouw."

"Hoezo gaat dat vanzelf? NBOU, nou, zeg het dan."

"Dan kijk ik bij mezelf naar binnen juf."

"Doe toch niet zo gek, dat kan niemand. Vort naar huis jij, lelijke brutale meid." Dat mijn moeder niet bij zichzelf naar binnen kon kijken was duidelijk, maar een juf die veel heeft gestudeerd kon dat ook niet? Kon niet iedereen dat dan?  Was ik dan toch echt gek?

ik wist dat mijn broer wel gapte uit moeders portemonnee die altijd onbeheerd in de keukenla lag. Zonder enig gewetensbezwaar, maar ik durfde nog geen dubbeltje te jatten, omdat ik altijd weten zou dat ik gezondigd had. Het koste een hele middag vechten tegen de duivel maar het glorieuze gevoel dat ik niet gezwicht was ben ik nooit vergeten. Het voelde als een overwinning en ik was beretrots op mezelf. Ik heb het zelfs in een verhaal vastgelegd. 

7f33558212d75cefd0202d8bad9b7512_medium.Een geweten kan een bijna ondraaglijke last zijn als je met een klein truckje jezelf kunt verrijken over de rug van een ander en je weet ook nog zeker dat niemand er achter zal komen.

Kennelijk kijken sommigen op zo'n moment zonder moeite een andere kant uit of ze maken hen belachelijk die met een rein geweten door het leven willen. 

De Satanische verzen 

Reacties (33) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
je maakt heel wat los bij velen van ons, lezers.
Het is een prachtig stuk, eentje zoals we van jou mogen verwachten.

En jij ... jij bent ondanks alle vroegere zaken, een prachtvrouw!
xxx
Wat fijn dat jij je eigenzinnige zelf bent gebleven ondanks al die ontkenning. Zo'n juf die er niet tegen kan dat je bij jezelf naar binnen kunt kijken...het is toch te bizar. Graag gelezen!
Eigenzinnig zeker, trouw blijven aan jezelf, noem ik het maar. Doch soms ben ik ook een dommig watje hoor, omdat ik de slinkse streken van sommige lieden te laat doorzie. Nou ja... het leeft gewoon lekkerder met een schoon geweten...
Trouw zijn aan jezelf is ook een gave, vind ik. Dat kan alleen als je weet wat binnen je leeft ;)
En een beetje naïviteit lijkt mij gezonder dan voortdurend moeten wantrouwen.
Klohhhopt
mooi geschreven verhaal staat bij mijn favos
Zo, dat is een heel compliment, dank je wel.
mooi, met plezier gelezen en aan het denken gezet!
Fijn om te horen, dank je wel
De opvoeding van de nonnen heeft bij mij een streng geweten gevormd en het is zeker lastig om er mee te leven, ik herken er dus veel van in dit mooi geschreven verhaal.
Dank je wel.
Ja, die nonnen, ik noem ze niet hier specifiek, maar zeker peperden ze je als kleuter al in wat leven via de tien geboden was...Ieder vrijdagmiddag kwam er een Bijbelplaat uit het plafond en dan vertelde ze er over. Het gekke is dat ik hen nooit als nonnen maar als wel of niet aardige mensen zag, Ik had er één waar ik dol op was, ook toen ze me ergens totaal niet in begreep, terwijl de directrice in mijn ogen een heks was.
Goed stuk meid ! Ik herken hier heel wat van mezelf in toen ik jong was, blijkbaar gingen die dingen toen zo. En dan durven ze het nog over die goede oude tijd te hebben? Voor mij was het tot ik op mijn 20e de deur uit ging een hel. Een geweten? Eerlijk zijn? Zeggen waar het op stond? Jatten uit moeders knip? Het was geen waar hoor! Ja een paar kletsen rond je oren en voor dagen huis arrest op je kamer... mijn jeugd thuis, als ik er aan denk word ik al akelig... Maar bij mijn grootouders mocht ik zijn wie ik was dat maakte een hoop goed!
Ik mag ondanks alles niet zeggen dat mijn jeugd vreselijk was en ik kan met plezier terugblikken op de leuke en minder leuke dingen. Dat geweten had ik eigenlijk al, denk ik, bij mijn geboorte anders had ik uit mezelf nooit geweten ( haha) dat mijn moeder niet echt moederde...dat ik het als moeder zeker niet zo zou doen, ook...
Wat schrijf jij toch heerlijke, diep stukken. Dit zet me ook weer aan het denken; de herinneringen blijven terug komen.....
En als we toch bezig zijn met opbouwende kritiek: het is aangekaarT.:)
Hahah, goed zo, nog een T verkeerd. Vond er zelf ook nog één missen bij men vind
Drie keer is scheepsrecht.....:)