Karwij, geschiedenis en gebruik

Door Herborist gepubliceerd op Thursday 23 October 15:49

Karwij is een winterharde tweejarige plant, die wel wat op worteltjes lijkt. De plant is botanisch bekend onder de naam Carum carvi. Zij hoort thuis in Europa, Azië en Noord Afrika. In de keuken en als geneeskruid zijn het vooral de aromatische zaden (vruchten) die gebruikt worden. Werking is vooral gasdrijvend en krampwerend, dus vooral goed voor de darmen.

Tegenwoordig wordt deze plant in veel delen van de gematigde klimaatzone verbouwd, waaronder ook Noord Europa, Rusland en de Verenigde Staten, maar vele jaren lang is Nederland de belangrijkste karwijproducent ter wereld geweest.
In de noordelijke en noordwestelijke delen van de Verenigde Staten, waar de karwij gekweekt wordt, komt de plant nu ook veel in het wild voor. Karwij heeft, als alle tweejarigen, een tweede seizoen nodig om tot wasdom te komen. Zaad, dat in maart geplant wordt, ontkiemt in ongeveer 2 weken en rijpt in de zomer van het tweede jaar. De plant groeit het best in een lichte, humusrijke, goed bewerkte kleigrond. Karwijzaad wordt gewoonlijk in rijen gezaaid, met tussenruimten van ongeveer 35 cm; ongeveer 6 tot 8 kilo per hectare. De gladde bloeistengels worden 45 tot 90 cm hoog. Er groeien fijne veerdelige blaadjes aan en in mei van het tweede jaar bloeit ze met witte bloemschermen, die twee maanden later rijpen.

Oogsten van de vruchten
Wanneer de vruchten bruin verkleurd zijn, kan men voorzichtig oogsten. Het is beter vroeg dan laat te oogsten; het vruchtscherm zou anders uit elkaar kunnen vallen, waardoor de zaden verloren gaan.
Dikwijls oogst men in de vroege morgen, wanneer de dauw nog op de planten ligt, omdat de zaden minder snel uitvallen dan in de warmste uren van de dag. Wanneer ze afgesneden zijn, worden de zaaddragende stengels ongeveer 10 dagen op stapels gelegd, om geheel te rijpen en te drogen voor het dorsen begint.
De „zaden" (elk de helft van een vrucht) zijn ongeveer 2 cm lang en lopen naar beide uiteinden smal toe. Ze hebben vijf lichtere ribbels en ze zijn een beetje hoornachtig en doorschijnend. De zaadopbrengst varieert van 1000 tot 2000 kilo per hectare. Het „stro" werd vroeger gebruikt als veevoeder.

Vroeger gebruik van karwij
Men neemt aan, dat karwij het oudste toekruid is, dat in Europa verbouwd en geconsumeerd werd. De zaden zijn aangetroffen in de overblijfselen van de paalwoningen in de Zwitserse meren.
In het Oosten kent men karwij onder namen als „Romeinse komijn", „buitenlandse komijn", „Perzische" of „Andalusische" karwij - weer een aanwijzing, dat deze specerij niet een product is van het Verre Oosten. De Arabieren kenden haar al in de twaalfde eeuw en noemden haar karauya, waarvan ons woord karwij is afgeleid.
Sedert de middeleeuwen wordt karwij in Europa verbouwd, van Sicilië tot noordelijk Scandinavië. Duitse boeken over geneeskunde uit de twaalfde eeuw noemen het woord Cumich of Kümmich; een woord dat in Zuid Duitsland nog steeds gebruikt wordt voor karwij.
In Engeland was karwij bekend in de veertiende eeuw, want samen met koriander, knoflook en peper wordt ze genoemd in de Form of Cury, een kroniek van oude Engelse kookkunst, die werd samengesteld door de meester-koks van koning Richard II in ongeveer 1390.
In de Flora Batava waar hij 'gemeene karwei' wordt genoemd staat: [I]Het zaad, tot de vier groote verwarmende zaden behoorende, heeft eene windbrekende slijm-verdunnende en maag-versterkende kracht; de Plant is ook opgegeven in de Bataafsche apotheek.[/I]. Voor deze carminatieve, kramp- en gasverdrijvende werking is de karwij ook vandaag nog bekend.

Etherische olie
Het gehalte aan etherische olie van karwijzaad ligt tussen 3 en 5%. Dioscorides, de beroemde Griekse arts en kruidkundige uit de eerste eeuw n. C, beval karwijolie aan als tonicum voor meisjes die erg bleek zagen. Tegenwoordig wordt karwijzaadolie gebruikt in worst, vleesproducten, ingeblikte voedingswaren, parfum,mondwater en gorgeldranken. Deze olie vormt een belangrijk ingrediënt van de kummellikeur. In India wordt ze gebruikt in zeep, omdat men gelooft dat ze bacteriedodende eigenschappen heeft. Carvone, het voornaamste bestanddeel van de etherische olie, kan synthetisch vervaardigd worden, waardoor de vraag naar karwijolie de laatste jaren is terug gelopen.
De etherische olie wordt gewonnen door stoomdestillatie van het rijpe, gedroogde zaad. Het is een bleke geelbruine olie met een harsachtige geur. 

Karwij voor de darmen
De eigenschappen van karwij lijken enigszins op venkel, anijs en komijn. Karwij wordt in de farmaceutische industrie gebruikt in maagversterkende, gasverdrijvende en laxerende preparaten. Uit recenter onderzoek blijkt dat karwijzaad ook een vochtafdrijvende en nierbeschermende werking heeft. Citaat 'water extracts of Carum carvi have strong diuretic action confirming their ethnopharmacological use. From the pattern of excretion of water, sodium and potassium, it may be deduced that there are at least two types of active principals present in these extracts, one having a furosemide-like activity and the other a thiazide-like activity. De zaden worden vooral in brood, koekjes en kaas verwerkt, maar er kan ook thee van getrokken worden of vers op het zaad gekauwd worden.

Onderzoek

  • The reno-protective effect of aqueous extract of Carum carvi (black zeera) seeds in streptozotocin induced diabetic nephropathy in rodents. Sadiq S, Nagi AH, Shahzad M, Zia A.
  • J Ethnopharmacol. 2007 Apr 4;110(3):458-63. Epub 2006 Oct 19.Diuretic activity of the aqueous extracts of Carum carvi and Tanacetum vulgare in normal rats. Lahlou S, Tahraoui A, Israili Z, Lyoussi B. UFR Physiology-Pharmacology, Laboratory of Animal Physiology, Department of Biology, Fez, Morocco.

Reacties (2) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Karwij..leerzaam en handig te weten, met mijn spastische darmen.
Interessant artikel, veel en gedetailleerde informatie. Graag gelezen.