Moeten - meest destructieve woord dat wij gebruiken - (Deel 1)

Door Kai-Maduro gepubliceerd op Thursday 09 October 17:54

Wie gebruikt het meest het woord ‘moeten’? Is dat niet een dwingeland, een tiran, een onderdrukker en een machtswellusteling? En wie denk je dat de grootste dwingeland is in jouw leven? Je werkgever? Je partner? Een van je ouders? Een van je kinderen misschien?  Jezelf? Wie? Denk eens na. Wat hoor je dagelijks het meest. Is het: ‘Jij moet’? Of is het: ’Ik moet’?

Voor velen van ons is het dwingende ‘ik móet’ of ‘jij móet’ - of wij dat beseffen of niet – de mentale zweep waarmee wij onszelf opjagen en tiranniseren of ermee door anderen worden opgejaagd en getiranniseerd. Het moeten is een tirannieke vrijheid berovende ‘leefregel’ die de oorzaak is van heel wat spanning, stress en ellende in ons leven. Vanaf het moment dat we wakker worden tot het moment dat we in slaap vallen, zijn wij vaker bezig met dingen die wij van onszelf of anderen móeten , dan dingen die wij willen. Zoals ‘Ik moet opstaan…’, ‘Ik moet naar mijn werk…’, ‘Ik moet opschieten…’, ‘Ik moet zus…’, ‘Ik moet zo…’ En zo gaat het de hele dag door, nietwaar?

Het heilige moeten

O jawel,  ik ken de meeste excuses om het ‘moeten’ (waarmee wij onszelf tot alles en nog wat dwingen en onderdrukken) als een ‘heilige moeten’ te blijven handhaven. Zowel in mijn praktijk als tijdens lezingen over dit onderwerp, hoorde ik meestal: ‘Ja maar….’. En dan volgde een rits argumenten waarom iemand meende dat h/zij – hoe schadelijk die zelfdwang voor hem/haar ook is - niet zonder het ‘moeten’ zou kunnen leven. Zoals: “Het is een algemeen taalgebruik”, “Het is een hulpwerkwoord, dus…”, “Ik voel het niet als een dwang”, “Zonder ‘moeten’ zou het een puinhoop worden in de maatschappij”, enzovoort.

Ingeprent tijdens de kinder- en jeugdjaren

 En of je je daar bewust van bent of niet, is ‘Ik moet’ een zelfdwingende manier van denken. Hiermee beperken wij ongewild niet alleen onze vrijheid – de vrijheid om te kiezen – , maar belemmeren daardoor ook onze plannen, verlangens en geluk. Niet voor niets noemde Albert Ellis, de grondlegger van de Rationeel-Emotieve Therapie (RET) het moeten, het meest destructieve woord dat wij gebruiken.

 Dat velen denken dat zij zich niet kunnen bevrijden van het ‘heilige moeten’, is omdat wij nog altijd – al zijn wij ondertussen volwassen – deze als ‘normaal’ geaccepteerde zelfdwang als een noodzakelijke en gemakkelijke leefregel beschouwen. Een leefregel die ons tijdens onze kinder- en jeugdjaren bij ons is ingeprent en waarmee we ongewild onze fysieke en mentale gezondheid saboteren (stress, overspanning, burnout).       

Eén van de leefregels

Als onderdeel van onze opvoeding, zijn wij door onze ouders en anderen heel wat nuttige ‘leefregels’ bijgebracht. Leefregels die nodig waren om te voorkomen dat wij door onze kinderlijke onwetendheid schade zouden berokkenen aan anderen en onszelf. Veel van die ‘leefregels’ zijn de meesten van ons, op weg naar volwassenheid, ‘ontgroeid’ of hebben ze ‘aangepast’. Van deze regels zijn er echter ook talloze die vaste overtuigingen (beter gezegd: waan-ideeën) zijn geworden. En de ergste van allemaal is: ‘het heilige moeten’.

“Jij móet doen wat papa en mama zeggen.”

 “Jij móet doen wat papa en mama zeggen.” Wie is daar niet mee opgevoed? Maar als klein kind, met geen enkel ontzag voor welke autoritair dan ook, zag je dat natuurlijk anders. Je had lak aan wat papa en mama wilden. Maar, je opvoeders tolereerden dat gedrag (“voor je eigen bestwil” – zeiden ze) niet. Ze dwongen je (met straffen en/of belonen) te doen wat zij vonden dat je móet doen.

De dwang van de autoriteiten

En langzaam maar zeker – hoe rebels je ook als kind geweest mag zijn – je hoorde niets anders en nam je het over als een vaste leefregel van jezelf:Ik móet ...” en “Ik mag niet…”. Voor je het weet is bij jou de ‘opvoedkundige’ dwang van je ouders verworden tot zelfdwang.  En zo werd je tot een ‘moeter’ geprogrammeerd, een makkelijk door autoriteiten en zogenaamde autoriteiten te manipuleren individu.

Je wordt ouder en volwassen en als een ‘moeter’ leer je denken en doen wat  ‘autoriteiten’ (onderwijzers, vriend en/of vriendin, politieke, geestelijke en maatschappelijke leiders, de partner, werkgever en noem maar op) van je eisen. Met tegenzin misschien, rebellerend of protesterend en klagend, maar je doet het. Zo ben je nu eenmaal geprogrammeerd, nietwaar?

Slachtoffer van zelfdwang

En omdat je zo geprogrammeerd bent, hecht je aan de eisen van ‘autoriteiten’ meer belang dan aan je eigen wensen en verlangens. Je dwingt jezelf dingen te doen of te laten, die je eigenlijk niet wil doen of juist wel. Soms zelfs in die mate, dat je datgene wat jij wil er voor opzij schuift, zonder jezelf ook maar af te vragen of dat wel gerechtvaardigd is. Onbewust ben je slachtoffer van zelfdwang. En dwang opgelegd door wie dan ook – dus ook zelfdwang - veroorzaakt frustraties, stress, maar ook schuld- en zelfs wraakgevoelens. Gevoelens die uiteindelijk leiden tot verbittering en je ongelukkig voelen.

Zelfdwang overboord gooien

Een snelle manier om deze frustrerende zelfdwang overboord te gooien en veranderingen ten goede aan te brengen in je leven is: stel jezelf telkens de vraag: “Is dit inderdaad iets dat ik móet doen? Heb ik werkelijk geen keus om iets anders of dit op een andere manier te doen? Zonder mij daarbij ellendig te voelen? Kijk op een rationele en realistische manier ernaar. Als je er achter komt dat je een keus hebt, dat het anders kan en op een manier waarbij je je prettig voelt, overweeg dan om – zonder jezelf of anderen te schaden – daarvoor te kiezen.

Verander wat je tegen jezelf zegt

Belangrijk is om dan in zulke situaties dat wat je gebruikelijk tegen jezelf zegt te veranderen. Zeg in plaats van: “Ik moet…”, “Ik wil…” of “Ik kies ervoor om….”, of “Ik zou graag…” En merk hoe jij je daardoor meer ontspannen, innerlijk vrijer en veel prettiger gaat voelen. Vermijd zoveel mogelijk het ‘ik moet…’. En maak je toch die fout, corrigeer jezelf dan meteen met tegen jezelf te zeggen: “Ik móet niets!”. Hoe vaker je dit doet, des te minder last je zal hebben van de zelfdwang die in je kindertijd heel nuttig was om te overleven, maar nu niet meer. Nu kan je immers toch zelf kiezen wat voor jou goed is?

Misschien wil je hierover nadenken en over het volgende citaat:

“Niemand zou moeten móeten.”

Gotthold Ephraim Lessing

(Duitse toneeldichter 1729 – 1781)

 

Reacties (0) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.