Bijdrage San-Daniel voor de Nederlandse Literatuur Gids: Diepte en oppervlakte structuren in taal, taalkunde en linguïstiek 2e kwartaal 2014

Door San-Daniel gepubliceerd op Thursday 12 June 18:33

Oppervlakte en diepte structuren:

Noah Chomsky schreef het Blue book of grammar een werk dat mij enige jaren zwaar heeft geplaagd door zijn complexiteit, gedurende mijn studie. Nu zie ik dat het book dat handelt over generatieve en transgeneratieve grammatica zijn nut heeft. Het boek, maar vergeef mij, ik citeer uit herinnering, handelt over oppervlakte en diepte structuren in taal. Omschreven als OS en DS. Als ik als taalgebruiker het woord bekeren hoor of geschreven zie is dat een oppervlakte structuur. Het is de uiteindelijk versie die naar boven is komen drijven van uit de diepte structuur die gevormd wordt in ons brein door semantische woord velden en associaties. Naar mate de taalgebruiker meer weet, worden er meer keuzen gemaakt eer iets naar boven bubbelt in uiteindelijke vorm.

images?q=tbn:ANd9GcTJUymQDLur_zmmjqTXwhc

Zo is er een reeks woorden die associatief rond bekeren zweven: eren, beker, ren, bek, keren, allemaal weer met raakvlakken van mogelijke vervolgen op de zin die geformuleerd wordt. Dan moet je weten dat taal historische erfenissen heeft. Bijvoorbeeld met vaste voorzetsels. zoals net gebruikt. Bij in combinatie met voor + beeld. Taal is heel complex en de spreker moet vele keuzen maken voordat een goede grammaticale zin tot uiting komt. Zo kiezen wij een meervouds of enkelvouds vorm in een zin en passen het werkwoord daar bij aan. Een ervaren taalgebruiker is een magiër. Maar de gemaakte keuzen zijn bewust.

Veel interessanter is het lezen achter woorden. mijn taalbeheersings docent vroeger hield ons voor: je moet achter de woorden luisteren. Iemand die dus tegen een etter in de klas zegt, wat ben jij toch een leuk kereltje. Bedoelt het tegen gestelde. Onze ervarings feiten in het leven doen ons het sarcasme goed onderscheiden. Zo is de opmerking, 'wat ruikt het hier lekker naar koffie', een uitnodiging naar je zelf toe om een kopje koffie aangeboden te krijgen. Een impliciet verzoek om koffie. Ik ben niet van plan om een hoorcollege taalkunde of taalbeheersing te geven, maar dit is de opbouw naar een taaldoel.

Net zo flauw als : 'weet je hoe laat het is':' Ja!' 'wil je het mij vertellen-'Ja.' zogenaamd formeel correct bezig zijn maar niet eerlijk in gaan op vragen.

d502265357ce24b04533a9d9d688cb0d.jpg

Elke spreker en schrijver, productief taalgebruik, in tegenstelling tot luisteren en lezen, receptief taalgebruik,  heeft een boodschap. Die boodschap kun je impliciet, ingebouwd manipulerend, of expliciet, duidelijk uitgesproken verkondigen.

Wat is de oppervlakte structuur van 'Jehova´s moeten geen kinderen nemen, want dat is zielig voor de kindertjes want zij vieren geen verjaardagen en krijgen geen cadautjes'. In de OS ( oppervlakte structuur) lijkt het een legitieme boodschap. Iemand heeft medelijden, want die arme kindertjes blijven verstoken van vreugdevolle gebeurtenissen. In de Ds (diepte structuur) zijn allerlei primaire keuzen gemaakt. In werkelijkheid is de DS van de schrijfster: Jehova´s zijn niet goed. Daartoe worden dan allerlei rand voorwaarden en argumenten bijgesleept om het standpunt te rechtvaardigen. Ik heb jaren moeten ploeteren om Chomsky onder de knie te krijgen, de meesten van ons op Plazilla zijn natuurtalenten in schrijven en taalgebruik en hebben Bernstein,noch Aple , Hubert , of Chomsky noch andere briljante linguïsten  nodig om taal te bedrijven.

images?q=tbn:ANd9GcTJUymQDLur_zmmjqTXwhc

Het is echter wel aardig om af en toe een analyse los te laten op een uitspraak zoals die hierboven vermeld is. Daar spreken wereldbeelden uit. Jehova´s zijn niet goed, dus wij wel.  Wij mogen kinderen krijgen, want wij zijn goed, de anderen niet. Los van arrogantie, kleingeestige bekrompenheid en een talige denk houding die een enorme ijdelheid uitstraalt, moet je haast wel de schakel leggen naar het waarom. Niemand kan zo dom zijn te veronderstellen dat je zulke meningen uit kunt dragen in een tolerante maatschappij. In de Oppervlakte structuur zien wij een schijnheilig medelijden. In de de diepte structuur, onbewust ingebed in taal zien we een populistisch mechanisme om reacties te ontlokken.

Ik laat mij niets ontlokken, ik leg alleen de ziel, de diepte structuur van de schrijfster bloot. Een medeogenloze ziel die zich verschuilt achter de liefde van God en zijn boodschap, om gif te zaaien. Dat is nogal fundamentalistisch. Dat verdient geen aandacht en zo moeten we dat ook afdoen. Op plazilla communiceren ernstige mensen over echte zaken en we moeten ons niet laten leiden door opportunistisch, populistisch gebral, Wilders en consorten waardig.  

images?q=tbn:ANd9GcTJUymQDLur_zmmjqTXwhc

Vandaag is het een uitlokkende titel over Jehova´s, morgen zullen het wel weer de Homo´s zijn die niet in de hemel mogen komen of de mensen die samen wonen, of God weet wat voor engs daar nog meer in de diepte structuur wacht om op papier gezet te worden. Censuur werkt niet, geloof mij, dat schept martelaren. Gewoon doodzwijgen. Een stuk dat écht niet door de beugel kan melden bij Tim, die heeft genoeg levenswijsheid om het geschrevene te beoordelen. En voor de rest minderwaardige, weinig mens verheffende stukken, niet beoordelen, geen duim niets! misschien verandert dan vanzelf na een heeéél lange tijd de diepte structuur van zulke schrijvers .. laten wij het hopen.

San Daniel 2012

Reacties (6) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Veel geleerd van deze woorden, heel duidelijk uitgelegd, ja woordspelingen kunnen zoveel meer zeggen als op het eerste gezicht lijkt.. Mooi en interessant artikel.
Ik kan het niet anders verwoorden dan dat je dit respectvol onder woorden gebracht hebt. Subtiele boodschappen die zo aardig lijken, maar ondertussen een doodsteek zijn, ja, dat is zo ontzettend naar!
En je hebt wel gelijk, op een gegeven moment moet je het langs je heen laten gaan, anders ga je er aan onderdoor, raak je inspiratie kwijt en vol negatieve energie. Dat hoeft niet altijd aan de boodschap van de schrijver te liggen, dat kan ook aan jezelf liggen omdat je op een gegeven moment achter elk woord iets negatiefs gaat zoeken, toch is het dan beter de persoon te blokkeren en niet meer te lezen, of in het echte leven, uit je leven te zetten, want contact onderhouden snijdt dan gewoon geen hout. Een hartje voor jou, voor wie je bent en hoe mooi je schrijft....
Met taal kun je zulke prachtige dingen scheppen, de andere kant is dat het ook inderdaad negatief gebruikt kan worden. Ben het eens met je dat bepaalde stukken beter doodgezwegen kunnen worden daar communicatie daarover alleen maar onwenselijke aandacht creeert.
Graag gelezen. Een wending op het einde, iets dichter bij huis..over censuur en doodzwijgen. Mocht je een stuk van mij minderwaardig of weinig mens verheffend vinden, zou ik kritiek hierop juist zeer waarderen. Elkaar kansen geven om te groeien door te communiceren, indien mogelijk, lijkt mij prettiger dan doodzwijgen. Daar waar communicatie niet meer werkt is het de enige optie voor mij.
klopt.. maar als een taalgebruiker 'oneerlijk' bezig is.. met ozet.. gewoon niet op ingaan want dan krijg je de flauwe excuses van dat het anders bedoeld was. en ..en .en.. gewoon laten doodbloeden..
Ik snap je punt en ja, daarin heb je helemaal gelijk.