Betoog: waarom inkomensafhankelijke boetes een goed idee zou zijn

Door Victor Brenntice gepubliceerd op Thursday 29 May 18:16

Wie een boete van bijvoorbeeld 1000 euro moet betalen, doet dat ofwel lachend ofwel huilend. Het hangt er maar net vanaf hoe groot de inhoud van iemands portemonnee is. Rijke wetsovertreders worden zodoende natuurlijk eigenlijk nauwelijks gestraft. Inkomensafhankelijke boetes kunnen daar verandering in brengen en voor ware gerechtigheid zorgen.

Waar zijn boetes voor?
Normaalgesproken word je niet zomaar op de bon geslingerd; daar gaat een bepaald vergrijp aan vooraf dat doorgaans als een niet al te zware overtreding van de wet wordt beschouwd. Binnen de groep van dergelijke wetsovertredingen is er uiteraard sprake van gradaties, want wie met de fiets door rood rijdt begaat een aanzienlijk minder erge overtreding dan iemand die willens en wetens fraude pleegt zodat een ander financieel wordt benadeeld. Alles bij elkaar opgeteld kunnen we stellen dat een geldboete in de meeste gevallen wordt opgelegd door de rechter indien deze een gevangenisstraf als te zwaar ziet voor een bepaalde overtreding. Desalniettemin heeft het opleggen van een boete twee belangrijke doelen. Ten eerste om de overtreder duidelijk te maken dat de actie(s) waarvoor hij of zij wordt veroordeeld niet worden getolereerd en ten tweede om de kans op herhaling te voorkomen.

Huidige systeem niet effectief
Het huidige systeem hanteert geldboetes die niet aan het inkomen van de overtreder zijn gekoppeld. Voor mensen met een minimumloon doet een geldboete van 1000 euro ontzettend veel pijn in de portemonnee. Dat is immers meer dan 2/3 van een maandsalaris. Om dan de vergelijking maar meteen te trekken: voor mensen die maandelijks bijvoorbeeld 5000 euro naar hun bankrekening krijgen overgeboekt is de financiële pijn al een stuk dragelijker. Oftewel, hoe hoger iemands inkomen, hoe minder desastreus het effect is op iemands portemonnee. Onbedoeld wordt daar tegelijkertijd het signaal mee afgegeven dat hoe rijker je bent, hoe gemakkelijker je met bepaalde wetsovertredingen weg kunt komen. Binnen het huidige systeem schiet de geldboete voor bepaalde inkomensgroepen dus volledig aan zijn doelen voorbij en is gerechtigheid ver te zoeken. Om het maar even op z’n Orwelliaans te zeggen: voor de wet is iedereen gelijk, maar sommigen zijn gelijker dan anderen.

Toepassing in andere landen
In meerdere andere EU-landen worden inkomensafhankelijke boetes op verschillende manieren reeds toegepast. Voorbeelden daarvan zijn Duitsland, Frankrijk, Zwitserland en Finland. Zo worden er in de twee laatstgenoemde landen voor zware verkeersovertredingen – ook aan buitenlanders – inkomensafhankelijke geldboetes opgelegd. Daartoe dient de overtreder zijn inkomensgegevens door te geven aan de autoriteiten.

10 argumenten tegen inkomensafhankelijke boetes ontkracht
In 2010 verscheen er in het Algemeen Dagblad een uitermate subjectief artikel over inkomensafhankelijke boetes (dat is alweer even geleden, maar daar de argumenten nog altijd actueel zijn heb ik besloten om ze alsnog voor mijn betoog te gebruiken). De schrijver van het artikel was hier duidelijk tegen, getuige het feit dat er maar liefst 10 argumenten tegen inkomensafhankelijke boetes werden genoemd terwijl er nauwelijks werd ingegaan op de voordelen. Hieronder volgen de genoemde argumenten (schuin gedrukt), die ik stuk voor stuk heb kunnen ontkrachten.



1. Het systeem zou een vorm van rechtsongelijkheid zijn: iemand met een hoog inkomen betaalt ook niet extra voor een postzegel en krijgt ook geen zwaardere straf als hij iemand mishandelt. Oftewel: een overtreding is een overtreding, ongeacht wie 'm maakt. Klassenjustitie is uit den boze.
Dit argument zouden we moeten omdraaien. Klassenjustitie is inderdaad uit den boze, maar dat is precies waar het huidige systeem in voorziet. Verder gaat de vergelijking met het kopen van een postzegel pontificaal mank, want dat heeft totaal niets te maken met wetsovertredingen. Wat betreft mishandeling zouden er in mijn optiek geen boetes, maar celstraffen moeten worden opgelegd. Maar al zou het daar nooit van komen, dan nog ben ik ervan overtuigd dat rechters ook in het geval van mishandeling inkomensafhankelijke boetes zouden moeten opleggen.

2. Feitelijk is in ons land de enige partij die inkomensafhankelijke maatregelen mag nemen de Belastingdienst, zo hebben we dat afgesproken.
Een bijzonder zwak argument dat suggereert dat we ons domweg bij gemaakte afspraken neer hebben te leggen. Alsof in Den Haag gemaakte afspraken überhaupt nooit aan verandering onderhevig zijn... Waar een wil is, is een weg!

3. Het plan om boetes inkomensafhankelijk te maken is feitelijk bedoeld voor een extreem kleine groep: mensen met een hoog inkomen, die bovendien - doelbewust - zware overtredingen begaan omdat de boete hen niet interesseert. Om hoeveel mensen gaat het dan in 's hemelsnaam?
De stelling in dit argument klopt niet. Het plan om boetes inkomensafhankelijk te maken is feitelijk bedoeld voor de gehele Nederlandse bevolking met als doel het huidige boetesysteem rechtvaardiger te maken.

4. De inkomens zijn in ons land (in tegenstelling tot het in dit opzicht zeer transparante Finland) allesbehalve openbaar. Dat veranderen is gezien de aard van ons volk minstens even moeilijk als de hypotheekrente afschaffen.
Wakker worden! Het gaat hier om wetsovertreders, die in zullen moeten staan voor de gevolgen van hun overtreding. Wil je je inkomensgegevens dus niet afstaan, bega dan gewoon geen wetsovertreding...

5. Stel dat onze inkomens wel openbaar zouden zijn, dan zijn er tienduizenden ambtenaren nodig om de aanhoudende agent ter plekke van de juiste informatie te voorzien, bezwaarschriften te behandelen, andere peildata te kiezen etc.
Tienduizenden ambtenaren? Zwaar overdreven bullshit. Het enige waarvoor gezorgd moeten worden – voor zover dat al niet mogelijk is – is dat agenten en rechters de mogelijkheid krijgen om belastinggegevens van wetsovertreders op te vragen. Vanzelfsprekend dient er wel nauwlettend in de gaten te worden gehouden dat er van deze mogelijkheid geen misbruik wordt gemaakt.

6. Het systeem is fraudegevoelig. Sowieso moet iemand daadwerkelijk aangehouden worden, anders kan een rijke overtreder een arme sloeber inhuren om de boete op zijn/haar naam te zetten.
Natuurlijk moet iemand daadwerkelijk worden aangehouden, maar dat gebeurt toch ook? In het geval van verkeersovertredingen betrapt een agent iemand op heterdaad of toont een flitspaal het kenteken dat aan iemands naam is gekoppeld waardoor fraude praktisch onmogelijk is. Ook in overige gevallen zie ik niet in op welke manier er zodanig gefraudeerd kan worden dat het voor mensen met hogere inkomens aantrekkelijk wordt om een aanzienlijk minder rijk persoon in te huren om de boete op zijn of haar naam te zetten.

7. Het inkomensafhankelijke systeem is overbodig. Zelfs in Finland zijn verkeersboetes pas inkomensgerelateerd als het gaat om zwaardere overtredingen. In zulke gevallen volgt in ons geval vaak de gang naar de rechter, die bij het bepalen van de sanctie doorgaans ook al let op de persoonlijke omstandigheden.
Zolang er sprake is van de huidige klassenjustitie – en daarmee onrecht – is het júist van het allergrootste belang dat er een inkomensafhankelijk systeem wordt ingevoerd. Verder dienen rechters inderdaad al te letten op persoonlijke omstandigheden bij het bepalen van de sanctie die een verdachte krijgt opgelegd. Door boetes inkomensafhankelijk te maken worden de persoonlijke omstandigheden op financieel gebied echter geconcretiseerd.

8. Het inkomensafhankelijke systeem is eveneens overbodig, omdat Nederland afkoerst op een puntenrijbewijs, waarbij zware overtreders hun rijbewijs sneller dreigen kwijt te raken. Een feit dat in het geval van een hoog of laag inkomen vermoedelijk even hard aankomt.
Dit is een uiterst bescheiden stapje in de juiste richting. Nederland heeft inmiddels het puntenrijbewijs ingevoerd, maar dat heeft – zoals reeds in het argument zelf wordt gesteld – louter effect op zware overtreders. Bovendien zijn er naast verkeersovertredingen meerdere soorten overtredingen te bedenken waar boetes voor worden gegeven.

9. Het voorgestelde systeem is oneerlijk, omdat buitenlanders buiten schot blijven.
Dit is niet helemaal waar. Volgens de ANWB geldt het strafpuntensysteem voor verkeersovertredingen in Duitsland bijvoorbeeld ook voor buitenlanders. Dat is een aanwijzing dat er in ieder geval op Europees niveau veel mogelijk moet zijn. Voorts ben ik van mening dat we in principe op dezelfde manier met buitenlanders om moeten gaan in het geval van een verkeersovertreding door ze de mogelijkheid te geven om een straf vast te stellen op basis van hun inkomen. Kunnen of willen ze deze gegevens niet tonen, dan volgt een lichte celstraf. Om te voorkomen dat buitenlandse automobilisten voor onaangename verrassingen komen te staan indien ze naar Nederland rijden en een overtreding begaan, dient er uiteraard wel voor gezorgd te worden dat ze in hun eigen land de mogelijkheid krijgen om voor hun reis goed geïnformeerd te worden over het beleid op dit vlak in Nederland. Ook voor niet-verkeersgerelateerde overtredingen zou een soortgelijk beleid in kunnen worden gevoerd.

10. Het voorgestelde systeem lijkt onnodig, naar verluidt sorteerde de invoering in Finland tot nu toe geen enkel effect, ofschoon daar officieel nog geen onderzoek naar is gedaan.
Effect zal er sowieso zijn, al is het maar dat de rechtvaardigheid in ons land op die manier een positieve impuls krijgt doordat er een einde wordt gemaakt aan de huidige klassenjustitie.

Tot slot  
Zolang het huidige systeem op het gebied van boetes van kracht blijft en geen plaats maakt voor een systeem waarin boetes inkomensafhankelijk worden gemaakt, zal het fenomeen dat een hoop mensen Nederland als een rechtsstaat beschouwen een ironisch karakter blijven hebben. Het is volstrekt belachelijk dat de ene wetsovertreder zijn of haar boetes lachend in kan plannen in het huishoudboekje terwijl de andere wetsovertreder na dezelfde boete geen dak meer boven het hoofd kan hebben. Waar kennen we dat toch ook alweer van, dat mensen die weinig te besteden hebben altijd net even wat harder worden getroffen door de lange arm van de wet indien zij een overtreding hebben begaan... Waren dat niet de middeleeuwen?

Bronnen
http://www.z24.nl/ondernemen/boetes-dit-betaal-je-in-wintersportlanden
http://www.ad.nl/ad/nl/5597/Economie/article/detail/1968366/2010/04/02/Waarom-wel-geen-inkomensafhankelijke-boetes.dhtml
http://www.sp.nl/justitie/opinies/575/Maak_boetes_inkomensafhankelijk.html
http://www.anwb.nl/bestemmingen/landeninformatie/vakantie/bestemmingIndex.html?btiId=BTI_3&themaId=BEST_P_94

Reacties (37) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Sowieso heeft het AD natuurlijk afgedaan als onafhankelijk en objectief medium van enig gewicht. Het zichzelf 'krant' noemende schoolkrantje volstat nog slechts bij de gratie van twitteronderzoek en vluchtig geschreven spelfoutenepistels.

Je hebt helemaal gelijk als je sommige argumenten met de grond gelijk maakt, ook al omdat een aantal argumenten zichzelf schromelijk herhaalt.

Dat het alleen om een kleine groep Nederlanders zou gaan is zo'n stupide redenering. Ook de middeninkomens verdienen al snel twee keer, zo niet drie keer datgene wat de laagste inkomens krijgen. Dubbele of driedubbele boetes is hier dan waar het vraagstuk om gaat.

Ik had hier verder zo'n inhoudelijke toevoeging op, dat ik er zelf maar een artikeltje van heb gemaakt.
Ben blij dat mijn artikel je heeft kunnen inspireren. Waar kan ik je artikel vinden?
zojuist geschreven, het zat al langer in mijn achterhoofd. Zoek maar even bij mijn naam.
nou vooruit http://plazilla.com/page/4295147255/inkomensafhankelijke-boetes-een-discussie-bekeken-vanuit-economisch-perspectief, maar dat mag hier eigenlijk niet dacht ik.
Je post hier een reactie onder mijn artikel en van mij mag je - zeker als ik erom vraag - gerust een directe link naar een artikel van jou plaatsen over hetzelfde of een verwant onderwerp. Dank je wel!
Vroeger kende ik een miljonair die telkens zijn wagen parkeerde waar het niet mocht, lachend betaalde hij elke week 3 of 5 boetes van 25 gulden per keer tot dat de politie het opgaf , dergelijke gevallen zou men hoger aan moeten kunnen slaan.

5 Een agent hoeft alleen zijn werk te doen , een verbaal blijft hetzelfde maar de rechter die op de hoogte is van de inkomens kan de boete aanpassen.
8 Een hoog inkomen laat zich rijden en kan chauffeurs opdracht geven te snel te rijden of door het rode licht te gaan , gebeuren daardoor ongelukken dan is het echt een crime, die toch verhaald zou moeten worden op de opdrachtgever.

Ook vind ik dat ernstiger misdrijven zeker zwaarder bestraft moeten worden.
wat een onzin dat een miljonair meer moet betalen...

arm en rijk rijden door hetzelfde rode stoplicht en begaan dezelfde overtreding

is dit een hetze tegen rijkere mensen of jaloezie of whatever?

en ja, soms is het tijdwinst als je door rood rijdt en er niets aan komt en als je je dat veroorloven kunt dan heb je geluk en als je je dat niet veroorloven kunt heb je gewoon pech...

rijkere mensen kunnen ook vaker op vakantie of moeten ze dat dan ook maar duurder maken voor hen?

zo is het leven nu eenmaal, deal with it zou ik willen zeggen tegen een ieder hier
Respect voor je mening, waar het ons om gaat is het wat waarom en waarvoor een straf dient.
Als ik op je vingers tik omdat je door rood rijdt en het helpt , je doet het nooit meer is dat meer dan voldoende.
Maar als je er niets om geeft zou de straf zwaarder moeten zijn, krijg je een geldboete , lach je om het te kleine bedrag en blijf je het doen ,mag het bedrag groter zijn tot je zegt , ho eens ik rijd niet meer door rood.
Rijkere mensen mogen genieten van hun geld, hoeven niet meer te betalen dan anderen behalve wanneer ze foute dingen gaan doen en blijven doen omdat ze het gemakkelijk met geld wegwassen.
door rood rijden kan ongelukken veroorzaken en is daarom verboden. Als een miljardair een moord pleegt zal de geldboete ook veel hoger zijn. anders legt hij even 10 miljoen op tafel en kan daarvoor nog 5 anderen vermoorden.
Geld mag geen vrijbrief zijn om te doen en laten wat je wilt.
Ik ben totaal niet jaloers op mensen die het beter hebben dan ik.
Rijkere mensen moeten er ook zijn en zij hebben gegarandeerd duurdere vakanties , want zij willen ook meer uitgeven voor luxe,een boot of prive-vliegtuig , prima. het is ze gegund.
Je betoog is duidelijk, toch zijn er een aantal (praktische) problemen waaraan je te makkelijk voorbij gaat.
1. De administratieve druk zal fors toenemen. Natuurlijk zijn er geen tienduizenden extra ambtenaren nodig, dat is inderdaad overdreven. Maar vergeet niet dat het aantal zaken dat voor de rechter komt explosief zal groeien. Honderd euro voor het rijden door rood licht is voor een miljonair inderdaad peanuts, maar als dat bedrag ineens 5.000 euro gaat worden, dan loont het de moeite om in beroep en cassatie te gaan. De wet Mulder heeft rust gebracht in het strafrechtsysteem, met inkomensafhankelijke boetes haal je daar dus een streep door. Het rechtssysteem komt onder druk te staan, en dat is een situatie waar de zware criminelen van gaan profiteren. Want een jaartje extra wachten op je proces levert immers een strafvermindering op.
2. Rechtsongelijkheid. Een aantal landen zal geen inkomensgegevens van hun onderdanen vrijgeven. Als jij hier een verkeersovertreding maakt, dan zijn jouw fiscale gegevens bij Uncle Sam veilig.
3. De Nederlandse fiscus heeft op een groot aantal inwoners geen grip, gewoon omdat ze geen aangifte inkomstenbelasting doen of op papier in een belastingparadijs wonen. De praktijk leert dat je daar uiteindelijk mee weg komt, triest maar waar. Het gevolg hiervan is dat juist de mensen die je flink aan hun oren wenst te trekken met hun overtredingen wegkomen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de pas geliquideerde Martha en andere criminelen. Het komt er dus op neer dat iemand die zich keurig aan de (fiscale) regels houdt wel wordt gestraft, terwijl de gemiddelde crimineel lachend profiteert en het geld in zijn zak houdt. Rechtsongelijkheid in optima forma, Succes verzekerd bij het Europese Hof?

Tot slot wil ik je nog graag wijzen op een omissie in je artikel. Je schrijft letterlijk dat Nederland het puntenrijbewijs al heeft ingevoerd. Was het maar waar, dat gaat slechts op voor rijden onder invloed. Daarnaast bestaat natuurlijk ook nog het beginnersrijbewijs. Maar een puntenrijbewijs avant la lettre kent Nederland helaas niet.

Zelf ben ik een groot voorstander van het genoemde puntenrijbewijs, maar dat is een andere discussie.
Josh tegen Koen V
2
Die administratieve druk kan opgevangen worden door de inzet van meerdere mensen en worden betaald door de boetes die hoger dienen te zijn , vooral criminelen moeten aangepakt worden, de gemaakte kosten moeten niet door het rijk betaald worden maar boven op de boetes komen die uitgedeeld worden.
Het mag nooit zo zijn dat misdaad loont
Koen V tegen Josh
1
Welkom in Nederland Josh: misdaad loont wel degelijk. Helaas...
Even meer mensen inzetten is bij de rechterlijke macht niet zo eenvoudig, het kost jaren om die mensen op te leiden. Bovendien is er momenteel al een tekort aan rechters.
Men moet kleine zaken in ieder geval niet voor een rechter laten
komen maar voor andere toezichthouders, zodat de rechter zich voldoende kan richten op de belangrijke zaken.
als de opleiding jaren duurt moet men daar op tijd mee beginnen. met betrouwbare mensen wel te verstaan.
ik hoorde mijn zoon van 22 vandaag losgaan over politiek, regels en geld, nu lees ik jouw artikel en opnieuw vraag ik mij af, doet de politiek nog wel dat waar het goed voor zou moeten zijn ? jou artikel over deze inkomsten afhankelijk boetes is terecht en duidelijk geschreven, mijn vraag of de boetes bij voorbaat rechtvaardig zijn en of inkomstenafhankelijk ook vaak 'geen boete' inhoud, omdat rijken gemakkelijke toegang hebben tot, (vriendjes politiek) gedrag, de echte goede ideeën mis ik nogal in de politieke wettelijk sferen over het algemene daadkrachtige besluit nemende deel van Nederland of is het misschien al Europa?
ik vind je artikel an sich goed geschreven, maar ik vind het idee van inkomensafhankelijke boetes klinkklare onzin.

als ik dus door rood rijd moet ik meer betalen dan iemand met een uitkering? bespottelijk!

elke overtreding is gelijk en derhalve is elke consequentie ook gelijk!

gelukkig is dit in nederland nog steeds zo en zal het ook niet snel veranderen.

ik ken ook niemand die er zo over denkt en vind het behoorlijk kortzichtig.

ik zou dan nog liever die mensen die niet genoeg geld hebben een soort pasje geven waar op staat dat ze korting krijgen op brood en melk en dat soort dingen.

je straft mensen met een hoog inkomen toch niet door ze meer te laten betalen? dat is de wereld op zijn kop en idiotie ten top!

mensen hebben allemaal even veel verantwoordelijkheidsgevoel en overtredingen hebben niets met je inkomen te maken..

ik zou gaan voor een soort systeem waarbij elke tweede of derde overtreding meer en meer hoger wordt beboet...

hmm.. zal wel weer de enige zijn hier die er zo over denkt, maar dat is dan maar zo...
Je hebt een punt als je zegt dat elke overtreding gelijk is en dat de consequenties dus ook gelijk zouden moeten zijn.
En dat laatste stukje ... Wat is dan gelijk als we een netto inkomen van 3000 nemen en een netto inkomen van 1000 euro.
De consequentie is dat de 100 euro boete bij iemand met een inkomen van 1000 euro veel harder aankomt dan bij iemand van 3000 euro. En niet iedereen met een laag inkomen ontvangt een uitkering. Zelfs al zou dat zo zijn... dat vind ik niet echt relevant.

Eigenlijk is het hoe je het bekijkt.
Ja, ik volg jou helemaal als je zegt dat iedere nederlander gelijk is aan de wet en dus de straffen ook gelijk moeten zijn voor eendezelfde overtreding, maar mag het dan zo zijn dat de ene 'straf' als een echo naklinkt, omdat het geld er gewoon niet is, en er dus nog maanden aan die overtreding herinnert wordt, terwijl de ander het zonder weinig kleerscheuren betaald?!

Blijft een boeiend geheel en deze discussie zal ongetwijfeld nog vaak gevoerd worden, want zo nu en dan borrelen dit soort geluiden weer op in Den Haag




Yrsa tegen Yrsa
1
Het is eigenlijk een absurde vergelijking, maar toen ik vroeger jonger was straften mijn ouders mij echt niet met huisarrest, terwijl mijn broertje het verschrikkelijk vond. Zij konden dan, voor dezelfde vergrijpen als straf naar huisarrest grijpen ... om ons 'gelijk' te houden, maar in hoeverre is er dan sprake van een straf?
Ik vind dat dat je wel degelijk een zeker onderscheid mag maken en dat hoeft niet per definitie een lagere bekeuring voor de persoon met minder inkomen te zijn, maar het kan van mijn part ook een zaterdag vrijwilligerswerk doen zijn ...
Ik vind dat je het duidelijk stelt, ik haal hier namelijk uit wat past bij mijn gedachten dat het nooit in verhouding mag staan met gepast of ongepast gedrag dat de straf minder moet zijn, het werkt volgens mij nog meer een verschil en verdeeldheid , wat is er mis mee dat iedereen zich normaal aan de regels houdt en zo niet gewoon de consequentie moet dragen, rijk of arm, gedrag is nog altijd je eigen verantwoording toch! wat dat betreft ben ik het met je eens!
Het systeem om boetes te verhogen bij recidive is een prima idee. De bedoeling van een boete is immers ongewenst gedrag te corrigeren. Als je van een kleine boete niet leert, dan zal dat hopelijk bij een hogere boete wel het geval zijn.
Ik ben voor de inkomstenafhankelijke boetes, maar verkies dan toch dat wat Neerpenner zo mooi beschrijft (procenten), mits er geen sprake is van veelplegerij. In dat geval mogen de boetes van mij ook oplopen, zelfs als het inkomen minimaal is.
Een juiste zienswijze waarde. Alleen denk ik dat het he gedrag van de upperclass niet zou veranderen ook niet als je in procenten straft. Hierbij krijg je de situatie van het evenredig genotssoffer. Ik zie meer in het innemen van het rijbewijs bij zware verkeesovertredingen. Wel verfrissend van jou een links standpunt te ervaren.