Recensie Boek “Het lied en de waarheid” van Helga Ruebesamen voor de Club van Echte Lezers, Uitgeverij Atlas Contact.

Door Arinka gepubliceerd op Wednesday 09 April 10:54

a174a4213fb438d8fe83822c4d19df53_13970356f2d39045c9ed7889d5a1515793c5349_1397036

Van de Club van Echte Lezers kreeg ik het boek “Het lied en de waarheid” van Helga Ruebesamen om te lezen, te beoordelen en te recenseren. Hieronder mijn beschrijving van dit boek en de ervaring die ik bij het lezen had.

Kinderen en dronkaards vertellen de waarheid.

32d16e95f968f12937f5aba38fc02e7b_1397036

Of dit werkelijk zo is, valt te bezien, maar dit gegeven schept een grote uitdaging voor de lezer en de schrijver van het boek “Het lied en de waarheid” van Helga Ruebesamen.

In dit boek wordt de lezer meegenomen in de herinneringen van de schrijfster aan de hand van een kind. Kinderen verzwijgen de waarheid niet uit angst om iemand te kwetsen, dit maakt dat het boek open en eerlijk begint. Of het boek daardoor ook een betrouwbaar verhaal weergeeft is te betwijfelen, gezien het feit dat kinderen een eigen kijk op de waarheid hebben.

Met afwisselend succes lukt het Helga Ruebesamen een geloofwaardig kind neer te zetten met haar fantasieën, gelardeerd met volwassen herinneringen. Louise Benda, de hoofdpersoon van het boek, Lulu genoemd, vertelt haar verhaal na vele jaren. Zij vertelt dit verhaal om met haar verleden in het reine te komen, niet om ons als lezer te plezieren. 

We vallen binnen bij Lulu als ze nog maar 5 jaar is. Ze woont met haar moeder, die zich een filmster voelt en haar vader, een arts, op het eiland Java. Ook haar tante Margot, de zus van haar moeder woont bij hen in.

Lulu heeft een levendige fantasie, wat te merken is door haar beschrijvingen van de beek waarnaast hun huis ligt, deze beek was vroeger een prinses en de boom, een vroegere prins, die bij de beek staat. Zo fantaseert ze over alles, ook de werkelijkheid wordt omgezet in een fantasie. In het boek wordt echter niet duidelijk waarom zij niet de werkelijkheid vertelt, uit angst of ontkenning, of gewoon omdat het kinderlijke zoveel boeiender lijkt.

Haar Javaanse bedienden worden dan ook geen bedienden genoemd, maar nachtwezens. Deze zorgen blijkbaar beter voor haar dan haar eigen moeder, omdat ze met veel meer liefde over hen verhaalt. Niet vreemd als je bedenkt dat in het boek door Lulu bekend wordt gemaakt dat haar moeder haar in de steek laat voor een man en niet meer terugkeert naar Java.

De nachtmensen knuffelden haar zonder haar ook maar ergens om te verzoeken. Bij hen voelde ze zich vrij. Dit in tegenstelling tot haar moeder die geen liefde gaf, maar enkel regels, zoals dat ze schoenen aan moest, omdat dat zo hoorde en ze voor de uiterlijke schijn haar vader moesten uitwuiven op weg naar zijn werk. Lul herinnerd zich dan ook niet dat haar vader ooit thuis was, enkel dat hij kwam en ging en dat er dan gewuifd moest worden.

Al snel is duidelijk dat het mooie leven maar een farce is die haar moeder in stand probeert te houden, maar dat Lulu hier al snel doorheen kijkt. Ze is slim en ziet meer dan de volwassenen denken. Kleine potjes hebben grote oren en al snel nadat Lulu ziet hoe de broer van haar vader, Ook Felix, het hele huishouden op zijn kop zet, komt er een drastische verandering in Lulu’s leven.

Haar moeder, die haast lijkt te bezwijken onder haar tweede zwangerschap, wijst Lulu harteloos af (althans, zo heeft het kind het ervaren) en stuurt haar, samen met haar Tante Margot, naar haar opa in Bali. Als Lulu weer terug naar huis mag is haar hele leven, zoals ze het kende, verdwenen.

 

Het eerste deel van de roman gaat ongeveer tot de helft van het boek en vormt tot hier een bevredigende en discrete eigenheid. De schrijfster geeft de lezers het gevoel de magie en verwarring van Lulu’s jeugd te ervaren uit eerste hand.  De complexiteit van haar emoties in een wereld die haar verwart, zonder het zelf te weten.

De liefde leert ze kennen in de vorm van verlies: Ze moet haar geliefde land achterlaten als de familie koers zet naar Europa. Met haar Tante Tinka op sleeptouw gaan ze in precies de verkeerde periode naar Nederland toe. Wat betreft timing had het niet slechter gekund. 1939 Is de grimmige tijd net voor de Tweede Wereldoorlog losbarst.

De Familie is van origine Joods, waardoor er een periode van nog meer verlies volgt. Ze heeft hevige heimwee naar haar oude Indonesische huis. Het gezin valt uit elkaar, Lulu blijft bij haar vader en diens moeder in Den Haag, haar moeder en broertje vertrekken naar Londen (en blijven daar bij een andere man, keren niet meer terug) en ook haar Tante Margot keert terug naar Indonesië. Lulu wordt minder levendig en haar leven verschrompelt tot een depressief bestaan.

De jaren vliegen voorbij en er gebeurt ontzettend veel. Ondanks dat Lulu ouder is geworden lijkt ze niet in staat te zijn alles om zich heen en de gebeurtenissen in haar leven te verwoorden en te analyseren. De volwassen Lulu lijkt het spoor bijster te zijn, ook al is ze intelligent, en het verhaal krijgt een leegte. Clichés vormen het vervolg van het boek dat zo aangrijpend begon.

Het wordt meer en meer een verzameling nauwkeurig geregistreerde gebeurtenissen dan een levensverhaal waar de schrijfster bij betrokken is. Het verhaal bezwijkt aan de kinderlijke vertellingen waarin de levendigheid van het eerste deel van het boek nu ontbreekt.

De volwassen Louise is interessant, maar kan toch niet de mysteries aan het licht brengen die ze in het verleden heeft opgeworpen. Ze geeft geen antwoord op onze vragen, die ook haar eigen vragen moeten zijn geweest. Ook al voelen we sympathie voor de ontberingen en het verliezen die de jonge Lulu heeft moeten doorstaan in de periode ’39-’45, we voelen ons er toch niet helemaal bij betrokken.

Misschien is het opzet van de schrijfster, misschien per ongeluk, maar aan het eind van het boek houden we een onbevredigd gevoel over en een groot verlangen naar het leven wat is geweest. De magie, de liefde, de volmaaktheid van haar leven in de Javaanse idylle.

 

Ik heb al veel boeken gelezen en zal boeken altijd uitlezen, zelfs al vind ik het eigenlijk niet zo goed. Dat gold zeker voor dit boek, waardoor mijn recensie niet enkel positief uitpakt. Ik vond het boek moeilijk om in te stappen, je wordt niet meteen in het verhaal gezogen, maar moet eerst beseffen wat de schrijfstijl is alvorens je de gedachtegang van de schrijfster kunt volgen.

Ik keek uit naar de beschrijvingen van Indonesië, omdat dat daar een deel van mijn wortels ligt en het Joodse deel, omdat ook daar een deel van mijn wortels ligt (met nog een heleboel andere wortels, ik ben een echt mengelmoes). Dit viel behoorlijk tegen. Uit de beschrijving krijgt je niet echt een indruk van bepaalde culturele normen en waarden, het had net zo goed een gezin uit een ander land dan Indonesië kunnen zijn (op de bedienden na dan).

Het begin van het boek was nog goed te doen, naarmate het vorderde werd het een behoorlijke opgave het boek uit te lezen en ik was echt blij dat ik de laatste bladzijde las. Het was nogal… saai! Ik vond het niet echt een heel fantasievol boek, de magie bleef voor mijn smaak te onaangeroerd en de woordkeus was me veel te ingewikkeld, waar het makkelijker en daardoor vloeiender had gekund.

 

Bestel dit boek online bij Bol.com

Reacties (2) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Weer een boek om te lezen, mooi recensie
Mooie recensie , ben benieuwd geworden, had nog niet van haar gehoord. mooi om dit via jou te weten te komen, dank daarvoor!