De onzin van zin.

Door Rubybeagle gepubliceerd op Saturday 22 March 15:37

Het geluk zit in kleine dingen. Ik heb het altijd een hol cliché gevonden waar sommige bonden (ik noem geen “namen”) zich wel eens schuldig aan maken. Ik kan me er niet echt in vinden, vooral niet als er grote dingen in je leven fout lopen.

Hoe gaat dat dan precies, dat kleine-dingen-geluk? Mijn dochter is dood maar wat een geluk, mijn wasmachine werkt nog (helaas geen hypothetisch voorbeeld, ze overleed effectief vier jaar geleden op 20-jarige leeftijd). Of: ik ben ontslagen (voorlopig nog hypothetisch) maar who cares, mijn cactus staat in bloei. Het moet geweldig zijn als je op die manier je leven terug in evenwicht kunt trekken, maar mij lukt het niet. Als er morgen een online-cursus voor bestaat ga ik hem à la minute volgen (en dan heb ik het niet over de oeverloze “mindfulness-toestanden” waarmee de mensheid heden ten dage om de virtuele en andere oren wordt geslagen; in mijn geval zouden ze het misschien trouwens beter “fullmindness” noemen). Neen, ik vind persoonlijk dat er tegenover zwaar verlies en diepe miserie waanzinnig goede dingen moeten staan, maar weet ook dat dat helaas totaal geen evidentie is. In het woord “waanzinnig” zit waarschijnlijk niet voor niets het woordje “zin”. Gelukkig zijn ook die waanzinnig goede dingen in mijn leven aanwezig, tesamen met de kleinere. Misschien toch één voordeel voor rasechte emo-kippen als ikzelf: de dalen zijn dalen naar de bodem van de hel en terug, maar bij de pieken kun je bijna je hand uitsteken naar de maan en de sterren.

Maar we gingen het dus hebben over “zingeving”. Ik geloof niet in “het grote plan”. Niet in beproevingen, niet in een evenredige miserie-verdeling, niet in levens voor de geboorte en niet in levens na de dood. Niet in branden in de hel bij misstappen, noch in eeuwig rijstpap eten bij het ten toon spreiden van een altruïsme waar Moeder Theresa Jack The Ripper bij lijkt. Wat uiteraard niet betekent dat ik geen moraal bezit, integendeel, ik kader het gewoon een beetje anders dan gelovigen dat doen.

Het wordt natuurlijk, voor doorwinterde atheïsten, al een stuk moeilijker om ergens de zin van in te zien. Of misschien wordt het net makkelijker, vermits ze vaak veel diepgaander overtuigd zijn dat er geen zin is. Door de eeuwen heen hebben mensen zich krampachtig vastgeklampt aan allerlei vormen van geloof omdat het natuurlijk veel beter voor je gemoedsrust is te bedenken dat je op ons aardbolletje hier een jaar of 70 (90 als je geluk hebt maar evengoed 20 als je pech hebt) jezelf aan het voorbereiden bent op iets dat nog veel leuker, beter, grootser, mooier en intenser gaat zijn, en dat notabene “voor altijd” zal blijven duren. Mensen hun leven kreeg zin met het zicht op het einde ervan, want dat kon de boel pas beginnen. Ik durf dit toch als een klein tikkeltje kromme redenering te beschouwen. Maar het is begrijpelijk....en menselijk. Want er is niets zo moeilijk als je voor te bereiden op ...niets. We hebben allemaal een beetje onbewust het gevoel onsterfelijk te zijn, omdat ons bewustzijn het niet aankan om zich voor te stellen hoe het is om niet meer bewust te zijn. Je kan dan gaan bedenken hoe het voelde voor je geboren was, maar als daar iemand in slaagt heeft hij redelijk baanbrekend denkwerk verricht.

Het zal dus in die 70 jaar moeten gebeuren, die zingeving, als je het mij vraagt. Sommigen zullen er nog een béétje in slagen doordat ze stukjes van zichzelf achterlaten in de vorm van kunst – of dat nu boeken, schilderijen of muziekpartijen zijn; en dan nog is het hoogstens een verlenging van de herinnering en heeft het weinig invloed op zingeving voor het individu zelf – maar voor de doorsnee sterveling ziet het er bedroevend zinloos uit.

Maar misschien zoeken we te hard. Misschien zoeken we met onze verrekijker naar de eend en blijkt die met haar twee poten op de lens te staan.

De kunst is om tot een soort van serene aanvaarding te geraken dat er niets te zoeken valt. Het gevaar is dan misschien dat de grens naar apathische hopeloosheid soms op de loer ligt, maar een vriend van Richard Dawkins aan wie deze laatste ooit vroeg wat volgens hem de zin van het leven was antwoordde: die is er niet, maar ik verheug me op een lekkere lunch, zo dadelijk. En misschien is dat simpel antwoord wel hét antwoord op al onze zoektochten, het eindpunt, de tevredenheidsbestemming.

Er is geen enkele plausibele verklaring te bedenken voor al de miserie die je overkomt en ikzelf ben ondertussen wel zover dat ik het niet eens meer proberen wil. Want zingeving ligt misschien veel meer in het zachte “ik zie je graag” van mijn vriend waarbij ik in elke cel van mijn lichaam voel dat het waar is; in mijn dochter die – ondanks dat ze me bij elk verbod waarschijnlijk haat tot in het diepst van haar tienerziel – me vastneemt en in de woonkamer een tango begint te dansen; in mijn achtjarige stiefdochter die met een oerkreet in mijn armen springt als ik haar onverwachts van school ga halen; in de cynische galgenhumor die ik met sommige mensen kan delen zonder als een verbitterde ziel beschouwd te worden; in de grappige klinklare onzin die je de hele dag met collega's deelt waardoor je soms onder je bureau ligt van het lachen; in gesprekken met boeiende personen die taal als een speelbal door het luchtruim laten gaan; in de diepe zucht van mijn hond als ze zich tegen me aan nestelt tijdens tv-avondje (niet limitatieve opsomming). Misschien zit het allemaal daarin en is er niet meer dan dat. Maar....analoog aan het Urbanus-programma uit de jaren stilletjes: meer moet dat niet zijn.

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.

Reacties (0) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.