Erik of het klein insectenboek

Door Irisv gepubliceerd op Monday 17 February 17:00

Iris Vaessen, 4E

 

 

Titelbeschrijving:

Bomans, G., Erik of Het klein insectenboek. Amsterdam: De Boekerij bv, 2004 (eerste druk: 1941)

 

Motivatie:

Ik heb als kind de film gezien, en het leek me wel een vrolijk boek.

 

Korte samenvatting van de inhoud:

De negenjarige Erik Pinksterblom ligt in bed en kan niet slapen. Hij heeft het gevoel dat er 'iets groots' gaat gebeuren. Hij besluit om in afwachting van de grote gebeurtenis nog een beetje te leren voor een proefwerk dat hij de volgende dag heeft over het hoofdstuk 'Insecten' uit Solms' Beknopte Natuurlijke Historie.
Boven Eriks bed hangt een schilderij dat hij 'Wollewei' noemt en waarop alle insecten staan afgebeeld. Als hij verzucht dat hij daar zo graag eens zou zijn, gebeurt het wonder: Erik wordt piepklein en is opeens in het schilderij. Daar beleeft hij allerlei avonturen; hij is onder meer te gast bij de wespenfamilie Vliesvleugel, logeert een tijdje in hotel Het Slakkenhuis en hij sluit vriendschap met een vlinder. Ondergronds probeert hij een worm uit de knoop te halen en ontmoet hij een doodgraver die niet kan wachten tot Erik doodgaat en hem in afwachting van het heugelijke feit probeert vet te mesten. In de insectenwereld gonst het inmiddels van de geruchten over Erik, dat rare insect dat maar twee benen heeft en alles lijkt te weten wat voor de dieren zelf een raadsel is. Als Erik een mier ontmoet die hem meeneemt naar de mierenkolonie, wacht hem dan ook een warm onthaal. Erik besluit zijn ware aard te onthullen en de mieren in te schakelen om terug te keren naar de mensenwereld.

 

bron: http://www.lezenvoordelijst.nl/zoek-een-boek/nederlands-15-tm-19-jaar/e/erik-of-het-klein-insectenboek/

 

Eerste persoonlijke reactie:

Ik vond het wel een leuk boek om te lezen. Het was wel even wennen aan het ouderwetse taalgebruik, maar dat duurde niet zo lang. Het was leuk om vanuit een jong jongetje te lezen, je kon merken dat hij een hoop dingen niet goed begreep, maar zich toch steeds weer opnieuw aan probeerde te passen aan zijn omgeving. Ik vond het ook leuk dat alle insecten een bepaalde menselijke eigenschap hadden, en dat alle insecten ook een duidelijke mening hadden over de andere insecten. Ik vond wel dat het boek een beetje eentonig was, Erik kwam telkens weer een ander dier tegen waarmee hij mee naar huis mocht en daar beleefde hij dan weer wat, dit maakte het niet spannend om verder te lezen.

 

Verdiepingsopdracht:

 

1. Plaats het boek in de literatuurgeschiedenis. Tot welke stroming kun je het boek rekenen? Geef uitleg bij je antwoord en verwijs naar de tekst.

Ik denk dat het boek surrealistisch is. Dit omdat het in 1941 geschreven is, aan het eind van de periode waarin surrealisme geschreven is en omdat het boek heel fantasierijk en onwaarschijnlijk is.

 

2. Hoe bouwt de schrijver spanning op?

De spanning wordt opgebouwd doordat Erik steeds meer naar thuis gaat verlangen en het steeds onmogelijker lijkt dat hij ook nog echt naar huis kan komen. Ook kom je als lezer steeds meer te weten over alle insecten, en ga je ook steeds meer begrijpen dat er best veel gevaren voor Erik zijn.

 

3. Bespreek de personages: hoofdpersonage, doel, helper(s), tegenstander(s), karakter, relevante uiterlijke kenmerken, wereldbeeld.

Erik is de hoofdpersonage, hij is een jongetje van 9 jaar oud. Hij hoopt iets bijzonders mee te maken, en dit gebeurt ook. Hij vind het fijn dat bijna iedereen in ' Wollewei ' hem serieus neemt en hem bewonderd om zijn kennis, terwijl dat in zijn normale leven niet het geval is. Zijn doel is om terug te naar huis te komen vanuit het schilderij. Er zijn verschillende helpers in het boek. De vlinder is een belangrijke omdat hij hiermee een tijd samenleeft en hij dankzij de vlinder genoeg eten heeft en de vlinder hem helpt op de weg naar huis. Ook de mieren zijn belangrijke helpers omdat zij hem uiteindelijk helpen terug naar huis te komen. Verder zijn de wespen, de hommels, de doodgravers en de worm helpers omdat ze hem helpen door hem onderdak of eten te geven, of hem helpen op zijn weg terug naar huis. Er is niet echt een belangrijke tegenstander in het boek, wel zijn er een aantal insecten die bedreigend overkomen voor Erik, hieronder bijvoorbeeld de Spin die hem graag op zou willen eten, maar die gedood wordt door Erik als ze hem aanvalt.

 

4. Hoe is de verhouding tussen fabel en sujet, wat is de functie ervan? Denk hierbij aan wel/niet chronologisch, vooruitwijzing/terugwijzing, flashback/flashforward.

Fabel en sujet zijn gelijk, het verhaal is in chronologische volgorde verteld. Dit zorgt ervoor dat het een beetje spannend wordt doordat je nog niet weet of Erik nog thuis zal komen of niet. Er zijn geen vooruitwijzingen, flashbacks of flashforwards. Wel komen er terugwijzingen terug, bijvoorbeeld naar Henkje Sjollema en aan het eind van het boek naar het hele avontuur dat Erik heeft beleefd in de ' Wollewei'

 

5. Bespreek het perspectief en de (on)betrouwbaarheid ervan. Welke functie heeft het perspectief?

Het verhaal wordt verteld in derde persoon, maar wel alleen over de manier waarop erik dingen ziet, en over alles wat Erik doet. Hierdoor is het niet heel betrouwbaar omdat je de dingen alleen via Erik beleefd en je niet weet of hij alles begrijpt en doorheeft.

 

6. Bespreek de stijl. Bevat het boek vooral beschrijvingen of vooral dialogen? Bevat de tekst veel moeilijke woorden en/of zinnen? Veel of weinig (moeilijke) beeldspraak? Past het taalgebruik vij de personages? Is er variatie qua taalgebruik? Welke bijzonderheden vielen verder op in de stijl? Weer: wat is het effect op jou als lezer?

Het boek bevat zowel beschrijvingen als dialogen, deze komen ongeveer even vaak voor. De tekst bevat wat ouderwetste woorden, maar is niet echt moeilijk te begrijpen. Er zit wat moeilijke beeldspraak in, dit zijn dan meestal wijze woorden die de insecten zeggen, vaak zijn het redelijk vage gezegtes waarvan het moeilijk is ze te begrijpen. Het taalgebruik past goed bij de personages, zo heeft Erik, die nog jong is, vaak moeite met het uitspreken van woorden als wesp, dit maakt het lezen leuker! Er is best veel variatie qua taalgebruik, zo praten de wespen veel chiquer dan bijvoorbeeld de worm.

 

7. Bespreek de thematiek (verhaallaag, titelverklaring, motieven, motto, thematische laag). Is er een relatie tussen het personage/de personages en de thematiek? Wat is het effect op jou als lezer?

De onderliggende verhaallaag van het boek is denk ik dat de wereld groter is dan men door heeft en dat men elkaar niet goed begrijpt. De titel slaat op Erik die met Solms' insectenboek de insecten wereld ingaat. Een motief in het boek was de dood. Erik vermoord een spin, komt bij een doodgraver familie die verwacht en hoopt dat hij snel doodgaat zodat ze hem op kunnen eten, en uiteindelijk gaat ook de worm dood. Het motto is: ''Noi tutti siamo esiliati, viventi entro le cornici di uno strano quadro. Chi sa questo, vive da grande. Gli altri sono insetti. Dit betekent: Wij zijn alle ballingen, levend binnen de lijsten van een vreemd schilderij. Wie dit weet, leeft groot. De overige zijn insecten. ~ Leonardo Da Vinci. Het motto slaat heel direct op het boek omdat Erik letterlijk een tijdje in een schilderij leeft, het wordt duidelijk dat de insecten binnen het schilderij een heel beperkt levensbeeld hebben. Het slaat er denk ik op dat mensen vaak ook een heel beperkt levensbeeld hebben. De thematische laag is erg duidelijk doordat het verhaal zich echt in een lijst afspeelt en het doel van Erik heel duidelijk is hieruit te komen.

 

 

 

 

 

Onderwerp/thema:

 

Vind je dat de schrijver het onderwerp/thema goed uitwerkt of blijft het oppervlakkig? Leg uit.

Ik vind dat de schrijver het onderwerp goed uitwerkt! Ik kwam best veel  dingen over insecten te weten die ik nog niet wist. Ook kwamen er insecten in voor die ik (bijna) niet kende. Het idee dat iemand in een situatie terecht komt waar hij niet thuis hoort wordt ook goed uitgewerkt doordat je merkt dat Erik zich steeds beter aan gaat passen nadat hij best veel fouten heeft gemaakt.

 

Wordt er in het boek een bepaalde visie op het onderwerp/thema gegeven? Welke visie dan? Ben je het daarmee eens? Leg uit.

In het boek wordt duidelijk gemaakt dat insecten meer van elkaar verschillen dan dat mensen meestal denken. Ook wordt duidelijk dat kinderen zich met meer dingen bezig houden dan volwassenen meestal denken. Ik vind dit een mooie visie en ben het hier wel mee eens!

 

Gebeurtenissen:

 

Vind je dat de gebeurtenissen de belangrijkste rol spelen of de gedachten en gevoelens van de personages? Wat is je oordeel daarover?

Ik denk dat dit heel goed verdeeld was. De gebeurtenissen waren belangrijk, maar de gedachten en gevoelens van Erik hierover waren misschien nog wel belangrijker. De gebeurtenissen konden zeker niet ontbreken en waren dus ook erg belangrijk!

 

Bleven de gebeurtenissen je boeien of moest je worstelen om verder te komen?

De gebeurtenissen bleven me opzich wel boeien omdat het vaak originele dingen waren die gebeurden en omdat de insecten allemaal hun eigen versterkte eigenschap hadden wat het soms ook grappig maakte om te lezen. Wel was ik het boek op een gegeven moment zat omdat het wel steeds een beetje hetzelfde was: hij wilde naar huis, kwam een dier tegen, en ging met het dier mee naar huis. Dit ging wel wat vervelen.

 

Personages:

 

Vind je de personages herkenbaar en levensecht? Waarom?

Ja, vooral Erik vind ik erg realistisch! Dit komt denk ik doordat heel duidelijk is dat hij zelf niet goed weet wat hem overkomt en hoe hij hier mee om moet gaan. Hij maakt fouten, maar leert hiervan. Hij krijgt steeds beter door wat hij tegen wie kan zeggen en hierdoor vind ik hem erg echt! De insecten zijn wat minder realistisch doordat het natuurlijk niet normaal is dat insecten praten, zelfs als je dat weglaat zijn de meeste insecten gebaseerd op één bepaalde eigenschap die sterk is uitvergroot.

 

Keur je het gedrag van het hoofdpersonage goed of keur je het af? Waarom?

Ik keur het gedrag van Erik goed! Hij heeft door dat de dieren zelf prima weten wat ze moeten doen en geeft ze daarom zo min mogelijk adviesen uit Solms' en vertelt ze dat ze gewoon door moeten gaan met wat ze altijd al deden. Hierdoor veroorzaakt hij niet al te veel chaos. Ook vind ik het goed van zo'n jong jongetje dat hij zichzelf redelijk goed weet te redden en goed doorheeft welke insecten te vertrouwen zijn en welke niet.

 

Opbouw:

 

Vind je het verhaal spannend? Wat is er spannend aan? Waarom is het spannend?

Ik vond het boek niet echt spannend. Aan het begin van elk hoofdstuk staat een korte samenvatting over wat er gaat gebeuren in het komende hoofdstuk en dat zorgt er eigenlijk al voor dat je niet erg nieuwschierig wordt om verder te lezen. Ook is het geen erg spannend boek omdat het allemaal erg op elkaar lijkt. Erik ontmoet telkens een nieuw insect en gaat daarmee naar huis en komt weer wat meer te weten over het leven van insecten. Het enige spannende in het boek is dat hij steeds liever naar huis toe wil en dat je je af gaat vragen of hij nog wel naar huis komt.

Vind je het gekozen perspectief geslaagd? Waarom?

Ja, ik vind het perspectief erg geslaagd! Het leuke aan dit boek vind ik dat het geschreven is uit het perspectief van een jongetje van 9. Hij heeft een hele andere kijk op het leven dan volwassenen en denkt ook heel anders over dingen. Het ene moment is duidelijk dat hij nog zo jong is en gedraagt hij zich erg kinderlijk, maar het volgende moment voelt hij dingen goed aan, en gedraagt hij zich weer heel volwassen.

 

Taalgebruik:

 

Vind je het taalgebruik in dit boek moeilijk? Leg uit.

Het taalgebruik in het boek is niet moeilijk. Wel is het soms wat ouderwets en daar moest ik even aan wennen, maar dit ging vooral om de spelling en het was wel altijd goed te begrijpen wat werd bedoelt.

 

Wat is de mooiste/opvallendste zin in het boek? Waarom?

 De mooiste zin in het boek vind ik: '' Erik was een beleefd jongetje; hij boog diep en zeide: ' Dag meneer de weps' '' Dit vind ik een mooie zin omdat hier heel erg duidelijk is dat het een jong jongetje is, maar dat hij wel goed doorheeft hoe hij zich hoort te gedragen en dit vind ik een leuke combinatie!

 

8. Geef een beargumenteerd eindoordeel over het boek.

Al bij al vond ik het wel een leuk boek, heel anders dan de boeken die ik tot nu toe heb gelezen. Het ging op een gegeven moment een beetje vervelen, maar er was wel goed doorheen te komen. Het was een origineel onderwerp en Erik was een leuk hoofdpersonage. 

Reacties (0) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.