Het Jordaanoproer.

Door Ruud-de-Vries gepubliceerd op Sunday 19 January 16:48

De grote economische crisis die in 1929 begon met een beurskrach in de Verenigde staten, zorgde in de jaren dertig in Nederland voor een sterke daling van de economie en een stijgende werkeloosheid.

Maar liefst 11,9% van de beroepsbevolking was werkeloos tijdens het hoogtepunt van deze economische crisis in 1934. De werkelozen hadden in die tijd geen uitzicht op een betaalde baan, ze waren afhankelijk van de steun en giften van de kerk en andere leven beschouwende organisaties.

De armoede was het grootste in de Amsterdamse volkswijken zoals de Jordaan, Indische buurt, de oostelijke eilanden en Amsterdam Noord. In de Jordaan was de situatie extra schrijnend omdat de gemeente niets deed aan de verkrotting van de huizen. Daardoor leefden complete gezinnen in vochtige kelderwoninkjes van een of twee kamers.

Bezuinigen

Landen als Denemarken, Noorwegen en Groot Brittannië lieten de staatsschuld oplopen en gingen investeren. Langzaam maar zeker krabbelden deze landen weer naar boven. De economie ging weer groeien waardoor de staatsschuld werd afgelost.

De Nederlandse regering van premier Colijn deed het tegenovergestelde en hield vast aan strenge bezuinigingen. De Nederlandse economie zakte  steeds dieper het dal in. In een poging het tij te keren besloot de regering Colijn tot het verlagen van de steun met 10%.   

Protest

Op 4 juli 1934 werd er in het gebouw de Harmonie op de Rozengracht te Amsterdam een protest bijeenkomst gehouden tegen de verlaging van de steun. Deze bijeenkomst werd georganiseerd door de Communistische Partij Holland, de CHP. Na afloop van de bijeenkomst gingen de bezoekers van deze bijeenkomst de straat op. Het protest monde uit in een demonstratie.

De zelfde dag was er in de Indische buurt een bijeenkomst gepland van de Nationaal Socialistische Beweging, de NSB. Deze bijeenkomst werd afgelast vanwege het overlijden van Prins Hendrik.  De tegenstanders van de NSB die naar de Indische buurt waren getrokken om tegen de NSB te protesteren sloten zich nu aan bij de demonstranten tegen de steunverlaging die in de Jordaan aan het protesteren waren.

Zowel als in de Jordaan als in de Indische buurt werden de demonstranten tegen gehouden door de politie. Dit leidde tot zeer felle gevechten waarbij de politie met stenen werd bekogeld. De politie schoot met scherp op de demonstranten.

Oorlog

De volgende dag gingen de gevechten tussen de werkeloze arbeiders en de politie door. De Jordaan leek wel een gebied in oorlog. De bewoners legde barricaden aan en staken bruggen in brand. Al snel sloeg het verzet van de burgers over naar andere arbeiders buurten in Amsterdam. Omdat de Amsterdamse politie het oproer niet kon neerslaan werd de hulp van het leger ingeroepen.

Het optreden van het leger was keihard. Er werden pantserwagens ingezet die gericht vuurden op de huizen in de Jordaan. Het maakte de bevolking al maar kwader. De gevechten gingen onverminderd voort.

Twee dagen later bezocht Premier Colijn het slagveld Amsterdam, en beval tot een nog harder optreden van leger en politie. Het gevolg hiervan was dat de krantenpers van “de Tribune” een communistische krant, werd vernietigd en de gehele oplage in beslag werd genomen. De pers werd gecensureerd.

Na een week van gevechten, vijf doden en 56 zwaargewonden verder was het oproer neergeslagen.  Het oproer draagt de naam van de Amsterdamse wijk de Jordaan maar woedde ook in andere wijken, zoals de Staatslieden buurt, de Spaarndammer buurt, de Indische buurt , de Oostelijke eilanden en Amsterdam Noord.  Overal in Nederland kwam het tot opstand. Ook in Rotterdam viel er een dode. De omvang van de gevechten in de Jordaan was het heftigste, vandaar de naam “Jordaan oproer”.

Na het einde van de opstand zijn alle straten in de Jordaan geasfalteerd zodat er nooit meer straatklinkers naar de politie gegooid kunnen worden. Tot op heden kent de Jordaan nog steeds geasfalteerde straten.

 

 

Reacties (24) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Bijzonder en zwart stukje geschiedenis. Je zou toch denken, dat men in overheidsinstanties van gemaakte fouten in het verleden leert en dat dat verder gaat dan alleen de straten asfalteren.
Bijzonder en zwart stukje geschiedenis. Je zou toch denken, dat men in overheidsinstanties van gemaakte fouten in het verleden leert en dat dat verder gaat dan alleen de straten asfalteren.
Goed artikel Ruud. De politiek zou de geschiedenis moeten kennen. Echter is het wel zo dat vroeger en nu onvergelijkbaar zijn, al was het maar dat gezinnen niet meer met z'n zessen in een kamer wonen.
Goed artikel Ruud. De politiek zou de geschiedenis moeten kennen. Echter is het wel zo dat vroeger en nu onvergelijkbaar zijn, al was het maar dat gezinnen niet meer met z'n zessen in een kamer wonen.
Je hebt helemaal gelijk. Onze premier leert niets uit het verleden, daar is hij te arrogant voor. zo kan het gebeuren dat de zelfde fouten weer gemaakt worden.
Je hebt helemaal gelijk. Onze premier leert niets uit het verleden, daar is hij te arrogant voor. zo kan het gebeuren dat de zelfde fouten weer gemaakt worden.
Gek dat een premier zn geschiedenis niet kent... en een herhaling weer laat gebeuren... zo gek... hij heeft toch gestudeerd... dan had hij dit moeten weten plus de uitkomst hoe men uit de echte crisis kwam... van toen... door meer zn best te doen... nu draait het weer uit op oorlog, opstand en ellende... al denkt hij ach gebeurd niet weer de wind laat alles wel over waaien... dan ben je toch dom? Echt... als je premier bent hoor je de geschiedenis te kennen, een leer er uit te kunnen halen en nooit tijdens crisis mensen verder de problemen in te werken, omdat je al weet hoe zoiets afloopt... het is een type ik duw u de afgrond in neem uw geld ook nog en beschuldig u... alsof het aan u lag... terwijl hij premier is... maar wel een domme...