Kleinschalig wonen, een desillusie ?

Door Suzaki gepubliceerd op Monday 03 February 15:42

Het ontstaan van Kleinschalig wonen

Een aantal jaar geleden werd in Nederland kleinschalig wonen ingevoerd omdat de verpleeghuis zorg niet meer voldeed aan de wensen van de bewoners. Het moest anders, huiselijker. Er moest meer aandacht voor de cliënt komen, cliënt gerichte zorg moest er komen zodat mensen zich in een woongroep net zo thuis konden gaan voelen als thuis.Het moest kleinschaliger.

De bedoeling was dat er woningen ontstonden met ongeveer 6 bewoners, iedereen een eigen kamer en sanitair en een gezellige woonkamer waar men tijd met elkaar door zou kunnen brengen. Met behulp van het personeel zouden bewoners koken, wassen, huishoudelijke taakjes doen en er zouden gezellige activiteiten komen. Samen televisie kijken, spelletjes doen, muziek, knutselen, wandelen en allerlei andere bezigheden waar mensen behoefte aan hebben. Familie, mantelzorgens zouden erbij betrokken worden en zou mogen komen en helpen waar ze maar wilden.

 

Hoe is het nu?

Het is nu 2014 en kleinschalig wonen komt steeds meer voor, verzorgingshuizen gaan dicht en  verpleeghuizen verbouwen hun afdelingen om tot woonunits waar bewoners met elkaar samen wonen en eigen kamers hebben, soms ook met eigen sanitair. De meeste woningen bestaan uit 6 tot 9 bewoners en 1 tot 2 personeel plus vrijwilligers en stagiairs, dat is tenminste de bedoeling.

Bewoners van kleinschalig wonen zijn mensen met een zware indicatie en meestal met een gevorderde vorm van dementie.O.a. mensen in rolstoelen zonder stafunctie, mensen met psychische problemen, mensen die bijna niets meer zelfstandig kunnen.

De bezuinigingen

Je kunt je afvragen hoe je verandering in de zorg en bezuinigen in de zorg kunt combineren. Het moet anders, het moet beter, maar er is geen geld voor. Toch zullen we voor de mensen met een indicatie zzp 5 en zzp 6 moeten zorgen, ze hebben recht op goede zorg. 

Een oplossing is: De gediplomeerde verzorgende vervangen door lager opgeleide medewerkers, welwillende vrijwilligers, stagiairs en mantelzorg. Dit is de meest gebruikte vorm van bezuinigen, personeel in de zorg (en dan met name aan het bed) wordt massaal ontslagen en vervangen door goedkopere krachten. Dit zie je ook als je naar vacatures zoekt, er worden heel veel vrijwilliger gezocht en de professional is vooral welkom als oproepkracht, om de gaten te vullen zonder dat het teveel kost en zonder dat men er aan vast zit.

 

Zomaar een dag op een kleinschalig wonen afdeling

Ik heb een avonddienst

Ik moet werken van 15:00 tot 23:00 uur, maar ik ben er al om half drie omdat ik op een unit moet werken waar ik nog nooit geweest ben. Het enige dat ik bij binnenkomst weet is dat ik mijn hele dienst alleen moet werken en dat ik bij nood de hulp mag vragen van de collega op de andere unit, zij werkt ook alleen.

Bij de overdracht lees ik het draaiboek en kom ik erachter dat ik deze avond voor zes mensen moet zorgen:

Dhr.. A = Is blind en heeft dominant gedrag, kan kleinerend zijn. Dhr. kan niet lopen en moet met een lift geholpen worden. Ik krijg gelukkig wel tips hoe ik met dhr. om moet gaan.

Dhr.B = Is redelijk zelfstandig, heeft alleen hulp nodig als hij roept.

Mevr.. C = Wil alleen maar op bed liggen, kan lopen maar heeft hulp nodig met toiletgang en omkleden.

Mevr.. D = Is bedlegerig en moet ook op bed geholpen worden, mevr. kan wel zelfstandig eten.

Mevr.. E = Zit in een rolstoel, kan wel met een rollator lopen, in een zwijgzaam type en geeft zelf aan wanneer ze hulp nodig heeft.

Mevr.. F = Is een dame die extra zuurstof nodig heeft, zwaar van gewicht en heeft hulp nodig bij het naar bed gaan en met de toiletgang.

Om half vier moet dhr. A uit bed geholpen worden en gaat hij beneden, onder begeleiding, een sigaret roken. Omdat ik mezelf niet vertrouw met de tillift heb ik hulp gevraagd van de collega op de andere unit, zij kent dhr. en is gelukkig bereid mij te helpen. Samen helpen we dhr. op het toilet en met aankleden, dan gaat zij met hem beneden roken waardoor ik tijd heb om voor de rest koffie en thee te zetten.                     

Terwijl een aantal bewoners koffie of thee nuttigen houd ik me bezig met een dame die me uit haar kamer roept, zij wil weten hoe laat we gaan eten. Ondertussen gaat de alarmbel van kamer 5, dhr. B zegt dat zijn zwachtels af moeten en dat hij altijd wat te drinken krijgt op zijn kamer zodat hij dat samen met zijn vrouw (die op bezoek is) op kan nuttigen. Terwijl ik met dhr. zijn zwachtels bezig ben wordt ik weer geroepen door de dame die wil weten hoe laat we eten en zegt dat ze dorst heeft, ik geef haar nog een glas sap en zeg dat we om vijf uur gaan eten.

Om kwart over vier begin ik met het maken van chili con carne en ondertussen dek ik de tafels. Opeens staat de dame die zo'n trek heeft naast me: "hoe laten eten we nou? ik heb zo'n honger" Ik zeg dat ze alvast aan tafel kan zitten en dat ik er mee bezig ben.

Dhr. A. kreeg om half vijf bezoek van zijn dochter die met hem naar beneden ging om daar dat wat te drinken, om vijf uur heeft ze hem weer terug gebracht. Als iedereen aan tafel zit kan ik het eten op gaan dienen, dhr. A. helpt me er fijntjes aan herinneren dat hij een speciale kom gebruikt voor zijn eten en een speciaal glas voor zijn drinken en hij kan het niet laten om nog even te zeggen dat ik wel sloom ben met mijn werk.

Iedereen zit te eten zodat ik de medicatie van 17:00 uur uit kan delen, dit vraagt om concentratie omdat je met medicatie absoluut geen fouten mag maken. Ik heb heel even de tijd om zelf iets te eten en even later is iedereen voorzien van eten, drinken en medicijnen en om zes uur zegt dhr. A: "Zeg, je weet toch wel dat ik altijd meteen na het eten naar bed mag? maar dat kan natuurlijk niet want JIJ kunt natuurlijk niet met die lift overweg......." Ik stel dhr. gerust en leg hem uit dat ik weer de hulp van mijn collega zal vragen, zij komt me om kwart over zes helpen.

Tussendoor heb ik de tafels en de keuken opgeruimd, de vaatwasser staat aan!

Dhr. B zegt:" Je bent nieuw hier he?, mag ik je een kleine tip geven? Probeer de mensen niet te lang alleen te laten" Ik vraag me ernstig af hoe ik dat voor elkaar moet krijgen, ik moet tenslotte alles alleen doen en mag geen fouten maken. Ik leg aan dhr. uit dat het heel moeilijk is om mensen aandacht te geven, dat ik maar op een plek tegelijk kan zijn. Dhr. zegt dat hij dat kan begrijpen, dat hij  naar zijn kamer gaat en dat hij me om half negen zal roepen als ik hem moet helpen. Even later gaat mevr. F richting toilet, zij geeft aan naar bed te willen, of ik haar kan helpen. Mevr. is erg zwaar en om mezelf niet teveel te belasten laat ik mevr. zoveel mogelijk zelf doen en help alleen met de dingen die ze zelf echt niet kan. Wat mensen zelf kunnen moeten ze zo lang mogelijk zelf doen, hierdoor blijven mensen langer zelfstandig. Dit heeft wel tot gevolg dat de zorg langer duurt waardoor anderen weer moeten wachten........zucht. 

De bel van kamer 5 gaat weer, dhr. B wil graag geholpen worden. Ik bied mijn excuses aan dat het zo lang duurt en neem de tijd voor dhr. Daarna ga ik naar de woonkamer waar mevr. D aangeeft naar haar kamer te willen, maar net op dat moment vraagt mij collega van de naaste unit of ik haar met een bewoonster wil helpen. Ik zeg tegen mevr. D dat ik zo terug ben, maar die belofte kan ik niet nakomen. De zorg voor de dame op de andere unit duurde langer dan ik gedacht had. Gelukkig kan mijn collega mij daarna helpen met mevr. D.

Om negen uur ga ik iedereen nog langs met de avond medicatie en om kwart over negen wil mevr. E naar bed, de zorg voor deze dame verloopt verder vrij soepel alleen haar gehoorapparaat doet het niet waardoor ik veel te hard moet praten en ze me nog niet kan verstaan. Dan maar gebarentaal met een glimlach.           

Het is half tien en ik heb dorst! De thee die ik voor mezelf had ingeschonken is koud, maar die drink ik natuurlijk wel op. Ik ruim de vaatwasser leeg en begin aan het dekken van de tafel voor de volgende ochtend. Ik haal brood uit de vriezer en begin in de dossiers te schrijven. 

Het is tien uur, ik moet langs dhr. B om zijn medicatie aan te reiken en als ik dat gedaan heb, en hij ligt weer in bed, kijkt hij me lief aan en zegt:"Je hebt het heel goed gedaan vandaag, je bent lief, geduldig, vriendelijk en je kan je werk goed doen! Je mag vaker komen :-) " Ik voel me warm van binnen worden, net zo warm als mijn voeten, maar die zijn warm van vermoeidheid.

Tussen tien en elf zijn er nog wat taken te doen: de was uit de machine halen, ophangen, was opvouwen, woonkamer en keuken stofzuigen en dweilen, waszakken en vuilniszakken vervangen en overdracht schrijven en dossiers schrijven. Ik ben om tien over half elf klaar met alle taken en ga naar mijn collega om te kijken hoe ver zij is. We maken een praatje en om tien voor elf belt kamer 1, mevr. F moet naar het toilet. Ik ga haar helpen en zij vertelt me dat de collega's vaak de ondersteek gebruiken maar dat dan vaak haar nachtpon nat wordt. Ik zeg dat ik de postoel zal pakken, ze komt uit bed en doet haar behoefte op de postoel. Het duurt allemaal wat langer dan de ondersteek gebruiken, maar mevr. vindt het prettiger om op de postoel te gaan.

Het is elf uur en ik ben klaar!

Conclusie

Tijdens mijn dienst heb ik geen enkele pauze gehad, niemand persoonlijk aandacht kunnen geven. Ik heb met niemand een spelletje kunnen doen, met niemand kunnen wandelen of wat voor activiteit dan ook kunnen doen. Bewoners hebben niet kunnen helpen met de was of met het koken, hebben op geen enkele manier deel kunnen nemen aan de dagelijkse beslommering van het huishouden, simpelweg omdat ze dat niet meer kunnen.

Ik heb een diploma Verzorgende en heb tijdens de opleiding geleerd om mensen helpen met hun persoonlijke verzorging. Ik heb een diploma M.M.Z. en heb tijdens de opleiding geleerd om mensen een leuke dag te bezorgen door ze aandacht te geven an activiteiten aan te bieden. Ik ben niet opgeleid om ruimtes schoon te houden en de was te doen, ik ben niet opgeleid om eten voor anderen te koken. Ik ben niet opgeleid om een "gezin" van zes hulpbehoevende personen in mijn eentje draaiende te houden.

Nee, kleinschalig wonen werkt niet overals zoals het bedoeld is. Het doet de bewoner te kort omdat deze vooral zit te wachten tot de dag voorbij is en het doet her personeel te kort omdat deze overbelast raken.

Kleinschalig wonen zal een aantal gevolgen hebben:

  • Groot ziekteverzuim onder het personeel.
  • Overbelasting van de mantelzorg.
  • Demotivatie van vrijwilligers omdat ze teveel verantwoordelijkheden krijgen.
  • Vereenzaming van ouderen die geen mantelzorg hebben.

Je hoeft geen rekenwonder te zijn om te concluderen dat bovenstaande manier van bezuinigen niets zal opleveren en alleen maar meer geld gaat kosten!

M.C. Eberhart                                                                                                                                            

                                                              

 

Reacties (23) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Kleinschalig wonen is naar mijn mening een hele goede en mooie uitvinding en laten we er vooral mee doorgaan, maar als de woonvorm voornamelijk afhankelijk is van welwillende vrijwilligers en mantelzorgers dan is het gedoemd te mislukken. Tenzij je natuurlijk op elke locatie dagelijks goede vrijwilligers en mantelzorgers kunt garanderen!
Als je één goed opgeleide professional op een groep van zes tot negen mensen met gevorderde dementie zet en geen hulp van goede vrijwilligers en mantelzorgers hebt dan ligt de focus van de verzorgende vanzelfsprekend op de zorgtaken, simpelweg omdat ze geen keuze heeft. Dan mag je blij zijn als de ADL goed geregeld is.
Als je kiest voor een woonvorm als kleinschalig, met als doel een zo huiselijk mogelijk bestaan voor mensen met dementie, dan horen daar zaken bij als: naar buiten gaan, wandelen, individueel gerichte activiteiten, groepsactiviteiten, uitstapjes, samen koken, samen de was doen, samen schoonmaken, samen boodschappen doen, gesprekken voeren, reminisceren, zingen, dansen, bewegen enz. enz. Om hieraan te kunnen voldoen heb je mensen nodig, mensen die kennis hebben van de ziektebeelden die bij dementie horen, mensen die kundig zijn, mensen die zich in kunnen leven in de wereld van de medemens met dementie. Mensen die in staat zijn om de vrijwilligers en mantelzorgers, die er wel zijn, aan te sturen en te begeleiden.
Het heeft alleen zin om te investeren in opleidingen en deskundigheidsbevordering als je ook bereid bent te investeren in meer personeel en daar ligt de overheid dwars doordat ze de geldkranen dichtdraaien.
Bestuurders, directeuren, managers, politici en alle andere mensen die het voor het zeggen hebben in de zorg, zouden wat vaker naar de medewerkers op de werkvloer moeten luisteren. Ooit zullen ze zelf oud en hulpbehoevend zijn en velen zullen misschien ook wel dementie krijgen. Misschien moeten ze allemaal eens komen kijken waar ze later terecht zullen komen.
Ik heb respect voor de locaties waar kleinschalig wonen wel werkt zoals het bedoeld was, ik weet dat die er nl. ook zijn.
Ik ben het helemaal met je eens mascha. .als je op kleinschalig werkt horen die taken er gewoon bij ik werk ook al 4 jaar op kleinschalig en kan buiten de zorg en alle bijkomende taken ook leuke dingen met de bewoners doen. we krijgen ook ondersteuning van familie die spelletjes met de bewoners doen. samen een appeltaart maken, was vouwen, enz zijn prima met de bewoners te doen. maar ja als je dit niet zoekt ! de bezuinigingen zijn niet goed..maar het is ook een kwestie van flexibel zijn, je werk aanpassen aan de situatie van dat moment
Het klopt dat je ouderen niet alleen kunt laten, wij hadden voorheen ook extra hulp zodat je van de woning weg kunt. Toch vind ik als je samen met de bewoners eet, de bewoners aardappels laat schillen, samen de was vouwen en wegbrengen ook een activiteit. Voordat ik ging werken bij kleinschalig wist ik dat er huishoudelijke taken bij horen, maar vegen en dweilen doe ik aan het einde van de avonddienst als iedereen in bed ligt. Rapportages schrijf ik aan tafel waar ook de bewoners zitten. Onze dienst is van 7.00-15.00 en van 15.00-23.00, de pauze vervalt dan. En koken HOORT bij kleinschalig. Vind je dat niet moet je ander werk gaan zoeken, de neventaken horen bij het huiselijke en kun je samen met de bewoners doen of in ieder geval ze erbij betrekken. En samen met familie kom je een heel eind, nogmaals ik weet dat het beter kan en dat er meer hulp nodig is, maar komop nou, het lijkt wel of je niks wil doen en alleen maar leuke dingen en activiteiten.
Ik loop hier ook tegenaan. Toen ik voor dit werk koos, was dat met de bedoeling om kwaliteit aan het leven van de zorgvragers te bieden, maar dat lukt niet. De lichamelijke verzorging op de woongroep waar ik werk is goed, maar het psychisch welzijn niet. Op papier zouden we op de woongroep dagelijkse een activiteit moeten aanbiden, maar dat gaat niet want de kamers van de bewoners en de huiskamer en keuken moeten gezogen en gedweild, de boodschappen gedaan, er moet worden gekookt, de badkamers moeten gedaan worden. Handdoeken aangevuld, enz..enz...enz..De rapportages moeten worden geschreven.
Dit alles is dagelijks, soms moeten ook alle gordijnen afgehaald en gewassen, de ramen gezeemd. Hoe kun je dan in vredesnaam tijd hebben voor persoonlijke aandacht of een activiteit. Het enige 'rustige' moment is soms 's middags, tussen half twee en drie, maar dan liggen veel bewoners vaak op bed te rusten. Om half vier begint de drukte weer, want dan worden ze uit bed geholpen en moet er voor het avondeten gezorgd worden.
Ik heb gewerkt in een verpleeghuis waar we nog niet al die neventaken hadden, waar mensen niet met zes personen tot elkaar veroordeeld werden, want zo zie ik dat soms, als het niet 'klikt; tussen de bewoners, wat bij dementie helaas vaak het geval is.
Ik doe wat ik kan, heb vaak zelf niet eens de tijd om wat te drinken of om naar de wc te gaan. Eten doe ik op de woongroep, ook al is het 'mijn eigen tijd' . Je kan een groep dementerende ouderen niet alleen laten, het gebeurt wel omdat het soms niet anders kan als je je collega moet helpen die op een andere woongroep staat. En dat vind ik zelf al onacceptabel, maar het kan niet anders.
Ik vind taken als koken, stofzuigen, dweilen enz..niet bij verzorgende (IG) thuis horen. Daar zijn andere mensen voor opgeleid. En als ze dat nu eens gingen veranderen, en mij laten doen waar ik voor opgeleid ben, dan had ik wat meer tijd voor de bewoners en voor hun psychisch welzijn.
Maar breng de 'managers' van de instellingen dat maar eens aan hun verstand.......
ps..waar ik werk hebben de managers allemaal een assistente gekregen omdat zij het te druk hadden voor de administratie.
Vroeger was je alleen verzorgende, nu ben je naast verzorgende, schoonmaakster, medewerkster van de linnenkamer, aktiviteitenbegeleidster (als je daar aan toe komt) Instellingskok, transportdienst medewerker, voedingsassistente.
Oplossingen genoeg te bedenken, maar helaas kost dit soms geld en dat wordt gelijk van tafel geveegd.
Gerri, ik,bedoelde er meer mee, dat ik op zo'n moment gewoon gezellig met/bij de bewoners ben.