Normatieve filosofische ethiek

Door Mbk282 gepubliceerd op Sunday 05 January 22:18

Normatieve ethiek beantwoord de vraag naar het juiste handelen en schrijft zodoende ook handelingsnormen voor. De hoofdstromen binnen de normatieve ethiek zijn het utilitarisme, de plichtethiek en de deugdethiek.

           Het fundamentele verschil tussen deze ethische theorieën ligt in de voorwaardes die zij stellen voor een goede handeling. Het utilitarisme stelt dat een handeling goed is wanneer zij goede gevolgen teweeg brengt. Goede gevolgen zijn hier genot en slechte gevolgen zijn pijn. De beste handeling is dus de handeling die het meeste genot en het minste pijn voor het grootste aantal mensen (en dieren) veroorzaakt.

           De plichtethiek daarentegen stelt dat een handeling goed is wanneer zij met een goede wil verricht is. Volgens Kant een handeling met een goede wil verricht wanneer de handelende persoon de categorische imperatief volgt. Dit houdt in dat de handelende persoon redelijkerwijs kan wensen dat iedereen zijn handeling ook zo zou moeten verrichten. Hieruit volgt bijvoorbeeld dat je nooit mag liegen, want als iedereen altijd zou moeten liegen zou niemand elkaar meer geloven en zou liegen niet eens meer mogelijk zijn. Liegen is dus een zichzelf ondermijnende handeling, en daarmee redelijkerwijs onwenselijk en slecht.

           De deugdethiek geeft geen handelingsvoorschriften in concrete situaties. In plaats daarvan leert zij mensen hoe zij deugdelijke (goede) personen kunnen worden. Deugdelijke personen weten zelf namelijk intuïtief hoe zij goed moeten handelen in concrete situaties. Om deugdelijk te worden is het zaak om een voorbeeld te nemen aan de helden (bij Aristoteles waren dit de Homerische helden, maar tegenwoordig kan er gedacht worden aan grootse mensen als Nelson Mandela of Michael Jordan). Belangrijk om in te zien is dat deugden altijd ‘de gulde middenweg‘ zijn tussen twee extremen. Eerlijkheid is bijvoorbeeld een deugd, en duidt op het gulde midden tussen ‘altijd liegen’ en ‘altijd de waarheid spreken’. De goede handeling verschilt per situatie en een deugdelijk persoon weet in elke situatie welke handeling hij moet verrichten.

           Geen van deze ethische theorieën is 100% bevredigend. De deugdethiek slaagt er bijvoorbeeld niet in te rechtvaardigen wat de deugden deugdelijk maakt, en de regels van het utilitarisme en de plichtethiek kunnen allebei leiden tot handelingsvoorschriften die eigenlijk niemand moreel goed zou willen noemen.

 

Reacties (0) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.