De geheime boodschappen van muziek

Door Gildor Inglorious gepubliceerd op Saturday 05 October 11:33

Twee songs uit mijn jeugd en twee recente. Ik heb ze altijd mooi gevonden. Maar ik wist eigenlijk niet waarom. Nu wel. Nu versta ik eindelijk de boodschap die ze me al jaren toefluisteren.

 


Break on through to the other side


 Ik en muziek. Het hoort bij elkaar; ik kan niet zonder. Het begon al heel vroeg. Volgens mijn moeder lag ik in mijn wieg al liedjes te zingen, toen ik een maand of vijf oud was. Laagje speeksel in de mond, belletjes er doorheen zingen, allerlei gekke gezichtsuitdrukkingen produceren en voilà, het klinkt als een soort waterorgel. Toen ik begon te kruipen, stond altijd de radio aan. Meestal klassiek en vooral bij opera werd ik dan stil en luisterde ik aandachtig. Als mijn moeder het in haar hoofd haalde om popmuziek op te zetten, schijnt dit ventje luidkeels geprotesteerd te hebben: “Die mensen kunnen niet zingen!”

Ventjes groeien op en smaken veranderen. Zo rond mijn negende levensjaar ging een wereld voor me open toen ik voor het eerst Toppop zag. Wie van mijn generatie is er niet mee opgegroeid? En wie heeft er niet bij Radio Veronica, toen nog vanaf een schip, met cassetterecorder op scherp, gewacht op die programma’s waar de DJ’s niet door de muziek heen zwatelden? Helaas heb ik die bandjes niet meer; ik had nog eens graag hartgrondig gelachen om het gebrek aan muzikale smaak dat ik toen had.

Na de scheiding van mijn ouders veranderde ik sterk. Een diep traumatische jeugdervaring, niet de scheiding op zich, maar de manier waarop. Het was immers bijna ontaard in een “gezinsdrama”, maar dat woord bestond toen nog niet. Ik leerde in het dagelijkse leven, thuis en op school, mijn gevoel te negeren en trok me terug in mijn fantasie. Wat ik had gezien en gevoeld wilde ik niet onder ogen komen; onbewust vreesde ik de betekenis. Mijn ratio hield me in leven en sleepte me door mijn tienerjaren. Mijn gevoel liet ik mondjesmaat toe in mijn fantasie en dagdromen. Maar altijd tot een bepaald niveau, dat niet bedreigend voor me was. Ik leerde om mezelf te handhaven, met een flink aantal laagjes beschermend ‘materiaal’. Ik had toen nog niet door wat hiervan de voornaamste bijwerking was: onvermogen om echt contact te leggen met anderen, maar ook met mezelf. Maar het was nodig, om de zinderende woede die ik onder de oppervlakte voelde, te kunnen controleren. Soms kwam het tot een uitbarsting. Tieners en hormonen, U kent dat wel…mijn kamerdeur in mijn oude ouderlijk huis heeft een aantal gaten die ik er met blote handen in heb geslagen.

Vanaf de brugklas ontdekte ik vormen van muziek die volledig in mijn belevingswereld pasten. Ik kan geen noot lezen, bespeel behalve mijn stem geen enkel instrument, maar heb wel een goed ontwikkeld muzikaal gevoel. Ik herken harmonie en samenspel van instrumenten en klanken, niet alleen gevoelsmatig, maar juist ook rationeel. Ik hou van contrasten en tempowisselingen. Daar waar ik in het dagelijkse leven niet durfde om te luisteren naar mijn hart, alleen, op mijn tienerkamer, met mijn muziek om me heen, durfde ik me wel te laten gaan. Tot op zekere hoogte. De bands en de songs waar ik naar luisterde, waren vaak bombastisch, met hoogdravende teksten en een mooi samenspel tussen gitaar en toetsen. Voordat ik de termen ‘tweede stem’ en ‘harmonie’ kende, had ik het principe al gehoord, gevoeld en begrepen in de muziek van Yes, Genesis, Kansas en andere ‘Symphonic Rock’-bands uit de Seventies. Eén van die bands, Kansas, schreef het nummer 'The Wall', dat ik altijd mooi heb gevonden, maar waar ik altijd een speciaal en vreemd gevoel bij heb gehad. Alsof het nummer mij iets duidelijk wilde maken, een fluisterende boodschap, die ik niet wilde of kon horen. Vaak kwamen de muziek en tekst voor in mijn dromen. Het is pas sinds een aantal jaar, toen ik opnieuw de muziek uit mijn jeugd ging beluisteren, dat ik de boodschap snap. De muur tussen ratio en gevoel, de muur die niet in mij thuishoort, als een onmogelijke spagaat aanvoelt en staat tussen “All I am and all that I would ever want to be.” Ik snap het én ik voel het. Want nu, eindelijk na al die jaren, brokkelt dat kreng flink af en zitten er gapende gaten in. Een soort Berlijnse Muur.

Emotioneel ben ik heel lang dat negenjarig jochie gebleven dat de stormen van de wereld niet aankon en alleen maar kon ondergaan, ineengebogen, wachtend tot het voorbij was. Passief, gelaten en machteloos, snel opgevend. In mijn slechtste momenten ben ik hem nog steeds. Maar dat is niet het hele verhaal. Er is ook een kolkende agressie en ingehouden woede die ik op een of andere manier heb weten te kanaliseren tot ruwe energie, nodig als ‘de wereld me tegenwerkte’. Vaak had de ene kant de overhand, maar gelukkig greep mijn agressieve ik in als het echt niet verder kon. Met samengeknepen kaken zeggend: “Ik laat me niet kennen; niemand krijgt mij kapot. Doorgaan en zie maar waar het schip strandt.” Een Angry Young Man, die bereid is zichzelf dood te knokken als hij met zijn rug tegen de muur staat. En dan hoorde ik altijd in mijn hoofd het volgende nummer van de groep Styx. Een motivational song zoals alleen Amerikanen het kunnen schrijven: Fooling yourself (the Angry Young Man). En de verborgen boodschap, die ik niet begreep? Wees niet zo immens negatief over je zelf. Waarom maak je het jezelf zo moeilijk? Vertrouw jezelf nou eindelijk eens een keer! Woede is energie, maar gebruik het positief! De boodschap is overgekomen; ik had anders nooit verhalen en artikelen zoals deze durven schrijven.

In de jaren daarna zijn er meer nummers geweest die me raakten, nummers waaraan ik een betekenis gaf die misschien nooit zo bedoeld was, maar voor mij niet minder reëel. Ik voel mijn geknakte jeugd in “Broken Wings” van Mr. Mister. Ik voel de wil om ondanks dat verder te groeien naar de man die ik wil zijn. “Take these broken wings and learn to fly again, learn to live so free.” In “Under Ice” van Kate Bush herken ik het isolement van teveel beschermingslagen om mijn ziel. Hetzelfde proef ik in “Fortress around your Heart” van Sting. In 'Candy's Room' van Bruce Springsteen herken ik mijn valkuil om te vallen voor geknakte, hulpbehoevende vrouwen.
Sinds een paar jaar ben ik in staat om mijn ratio te koppelen aan mijn gevoel en ben ik er achter gekomen dat ik eigenlijk een gevoelsmens ben, zelfs hoogsensitief. De stem van mijn intuïtie, die ik nooit vertrouwde, heeft mij overtuigd van zijn gelijk. Want wonder boven wonder zit hij er niet vaak naast. Hij is verrekte goed ontwikkeld, misschien niet zo goed als mijn ratio, maar hij mag er wezen. Mijn laatste coach heeft mij duidelijk gemaakt – en dat inzicht kwam als een kristalheldere diamant mijn ziel binnen – dat ik alleen succesvol kan zijn in iets, als ik het speels benader. De verwondering en leergierigheid van een kind, gekoppeld aan de structuur van een doordacht experiment. De lol van het spel, het plezier van het leren door te ervaren.

Maar ik ben er nog niet. Mijn laatste beschermingslagen zijn nog intact. En er is een song dat momenteel door mijn hoofd hamert. Ondanks haar zoete weemoedige en trieste klank dendert het tegen mijn laatste restjes muur. Een song waaraan ik andere, niet al te fraaie herinneringen heb, allang verwerkt en een plek gegeven. En toch bleef het een song dat ik nooit in haar geheel kon beluisteren. Ik wilde weten waarom en heb mezelf deze week aan haar blootgesteld. Nog nooit raakte een song mij zo diep emotioneel als deze. En ik begrijp haar boodschap nog niet, maar voel wel dat het inzicht nabij is. Nabij en broodnodig, wil ik verder groeien. Het feit dat het gezongen wordt door een bloedmooie vrouw zou niet relevant moeten zijn, maar ik voel dat het wel zo is. Het is het enige nummer waarbij ik het niet droog kan houden. Laat maar komen. De Angry Young Man daagt het uit. Ik wil de boodschap ondergaan, niet als gewond klein kind, maar als volwassen vent. Breek die muur maar af, tot op het fundament. Gaat het over troost die ik nooit heb gehad? Wil ik mijn gewonde kleine kind troosten, maar ben ik daar nog niet helemaal toe in staat? Moet ik nog één keer diep verdriet voelen om alles wat er is misgelopen, anders had gekund en nu schreeuwt om verwerking? Ik weet het nog niet. Elke verklaring die ik verzin, mist de emotionele lading die er bij hoort. Dus moet ik nog dieper graven. Het doet me denken aan het Braziliaanse begrip "saudade". Een heimwee naar een verleden dat er nooit was, maar dat is niet het hele verhaal. Op dit moment is “My Immortal” van Evanescence voor mij een mysterie, maar de oplossing zal ik vinden! Want ik weet waar ik naar toe wil.

Ik schreef het al een paar keer eerder. Als ik de man die ik kan zijn wil zien, hoef ik alleen maar in de ogen van mijn kind te kijken. Want daar leeft hij al. En er zijn dagen dat ik hem ook voel. Mooie zonnige dagen, ik op mijn fiets door het platteland. En dan boeit het me werkelijk geen reet wie me kan horen zingen. Een lied over de zoektocht naar die éne persoon. De vrouw van mijn leven, die ik nog niet ben tegengekomen? Ja, ook. Maar voor mij gaat het vooral om de vent die ik aan het worden ben. Michael Bublé wijst de weg.

Ik lees dit even terug. Juist ja, weer eens heel bombastisch geschreven. Zo ontzettend ik. En dat bewijst dat het schrijven van dit stuk niet alleen een spelletje was, maar ook echt een blik in mijn ziel wierp. En dat voelt goed.

Reacties (4) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Muziek kan heel belangrijk zijn. En al moet ik toegeven dat bij de meeste van de nummers die je genoemd heb niet meteen het nummer hoor. En het kan best zijn dat ik ze echt wel ken maar de verbanden niet leg. Behalve Fortress around your heart maar als Sitng fan is dat ook er wel ingehamerd. En ik heb ook hele goede herinneringen aan Radio Veronica, maar dat was wel later. Te jong voor de piratentijd van hun. Tja en verder, de bovenstaande muziek is er bij mij ook in geramd door bovenstaande persoon met wie ik thuis een kamer deelde. En dan ga je ervan zelf van houden. En het laatste stukje van haar reactie zou ik precies kunnen herhalen want dat geldt voor mij ook. Ik kan vreselijk op gefokt raken van muziek, waar ik de volgende dag dan weer gewoon van kan genieten.
Ik hoop dat je de boodschap van het laatste nummer ook gaat vatten en er wat mee kan.
Mooi om te lezen. Bij een song is voor mij de tekst even belangrijk als de muziek. Als de tekst van het niveau "rijmen en dichten zonder mijn hemd op te lichten" kan de melodie nog zo goed zijn maar mij staat het tegen. Een voorbeeld is Life van Des'ree. Zulke kromme rijm dat ik er kromme tenen van kreeg.
Ik was erg fan van Adam Ant, veel drums, Indiaanse ritmes en teksten die ergens op leken te slaan. Al zei hij zelf altijd dat ze nergens over gingen.
I feel beneath the white
There is a redskin suffering
From centuries of taming
(Kings of the Wild Frontier)
Well I'm standing here looking at you
What do I see?
I'm looking straight through
It's so sad
When you're young
To be told
You're having fun
(Antmusic)
Sinds ik hyperacusis heb, zijn er dagen dat ik alleen maar klassiek kan aanhoren. Mijn oren pikken onderliggende riedeltjes, dreunen en piepjes op die wanneer ze netjes op de achtergrond blijven de muziek versterken, wanneer ze zich op de voorgrond dringen maken ze me zenuwachtig.
Gelukkig Ben je niet doof.
En is er YouTube.
De kracht van de muziek.
Prachtig om te lezen hoe muziek je helpt jezelf te doorgronden.