Over wilde en tamme rucola

Door Herborist gepubliceerd op Sunday 11 November 23:51

 

In mei 2008 schreef ik 'Voor het eerst in duin en op strand planten bij mekaar scharrelen voor mijn cursus. Of moet ik hier ‘strandjutten’ zeggen. De stevige vettige blaadjes van winterpostelein, eetbare Rucola, wel de wilde, Diplotaxis tenuifolia of Grote zandkool en klein kaasjeskruid. Op het strand verzamel ik wat blaaswier en schelpen natuurlijk. Terug in de buurt van de sprookjesvilla’s vind ik nog planten met even romantische namen als de omringende huizen: Eglantier, een wilde roos met appelgeur en de verwilderde Japanse bottelroos, Kattekruid, Heggerank, Muurbloem en Rode spoorbloem. Als de huizen nu echt bewoond werden door Sneeuwwitjes en Doornroosjes, kon ik de oude wijze prins met de witte baard zonder paard spelen.

De grote zandkool wordt net zoals de echte rucola, Eruca sativa in de keuken gebruikt. De plant vinden we niet aleen in de duinen maar ook op droge, voedselrijke grond langs spoorwegen, in wegbermen en in het stedelijk gebied tussen stenen. De jonge plantjes worden als smaakversterker gebruikt in sla en rauwkost (tomaten, wortel). In de plant vinden we mosterdolieglycosiden zoals glucoerucine, die in de mond de scherpe smaak veroorzaken die we ook kennen van mosterd, radijs en rammenas.

De plant werd vroeger ook wel wild mosterdzaad genoemd. Volgens Fournier bevat hij veel solfer (zwavel) en heeft een samentrekkende, opwekkende en bloedzuiverende werking.Bij Dr. Leclerc, die me nog altijd blijft verbazen, lees ik dat deze Diplotaxe al door Dioscorides roquette sauvage werd genoemd en dat Matthiolus hem als hoestmiddel voorschreef.

Een zekere Pottiez, waarschijnlijk een Belgische apotheker wijdde een hele studie aan het gebruik van de Grote zandkool. (La Diplotaxe a feuilles menues. Contribution a l’etude de la flore indigène. Journal de pharmacie de Belgique. 1921). Vooral als middel voor de luchtwegen, bronchiale aandoeningen en hoest werd hij gewaardeerd. Een recept van Pottiez, gebruikt door Leclerc ‘ 40gr vers geperst sap uit het blad mengen met 100 gr suikersiroop en laten indikken tot 100gr’. Hiervan naar behoefte een theelepel verschillende malen daags gebruiken.

Dodonaeus en Matthiolus over de 'raket'

Nog verder terug in de geschiedenis sta ik wel verbaasd over de werkingen die o.a. Dodonaeus en Matthiolus, toch niet de minste, aan deze Raket toeschrijven 'in de spijs gebruikt maakt ook lust tot bijslapen en er wordt geloofd dat ze het menselijk zaad vermeerdert. Het zaad van raket is ook geschikt om de plas te verwekken en te laten rijzen en het is goed tegen het venijn van de schorpioenen, kwade spinnen en ook alle diergelijke schadelijke gedierten en zelfs is het geschikt om alle beestjes en moeilijk gedrocht of wormen dat zowel binnen als buiten het lijf groeit om te brengen of te verdrijven'.

En Plinius schrijft dat sommige geloven dat diegene 'die enige menigte van raketzaad ingenomen heeft eer hij geslagen wordt de slagen niet voelen zal'. Men zegt ook dat drie bladeren van raket met honigwater gestoten en ingenomen de geelzucht en hardheid van de milt genezen, wormen doden en de stank van de oksels verdrijven en het lichaam een goede kleur laten krijgen. Als dit allemaal waar is, hebben we wel degelijk met een wondermiddel te maken. Kritisch blijven tegenover oude en nieuwe beweringen moeten we zeker zijn, toch is het zo dat de glucosinolaten die in grote hoeveelheden in de plant aanwezig zijn, dezelfde stoffen zijn die ook de koolsoorten hun grote gezondheidswaarde geven (anti-oxydant en kankerbeschermend)

Namen: 

Duits: Schmalblättriger Doppelsame, Engels: Perennial Wall-rocket, Frans: Diplotaxis à feuilles étroites Eruca komt mogelijk van het Latijn urere: branden, een verwijzing naar de hete zaden. Of van erudere: uitknabbelen, omdat deze plant een hete en bijtende smaak heeft. Of van ructare: uitstoten, overgeven of oprispen.

Referenties

  • D'Antuono LF, Elementi S, Neri R. Phytochemistry. 2008 Jan;69(1):187-99. Epub 2007 Jul 31.
  • J Agric Food Chem. 2006 May 31;54(11):4005-15.Ontogenic profiling of glucosinolates, flavonoids, and other secondary metabolites in Eruca sativa (salad rocket), Diplotaxis erucoides (wall rocket), Diplotaxis tenuifolia (wild rocket), and Bunias orientalis (Turkish rocket). Bennett RN, Rosa EA, Mellon FA, Kroon PA.
  • J Sci Food Agric. 2011 Dec;91(15):2858-64. doi: 10.1002/jsfa.4535. Epub 2011 Jul 1.Rocket salad (Diplotaxis and Eruca spp.) sensory analysis and relation with glucosinolate and phenolic content. Pasini F, Verardo V, Cerretani L, Caboni MF, D'Antuono LF.
  • J Agric Food Chem. 2007 Jan 10;55(1):67-74.Identification and quantification of glucosinolates in sprouts derived from seeds of wild Eruca sativa L. (salad rocket) and Diplotaxis tenuifolia L. (wild rocket) from diverse geographical locations.Bennett RN, Carvalho R, Mellon FA, Eagles J, Rosa 
  • Fitoterapia. 2011 Jun;82(4):647-53. Epub 2011 Feb 21.Phytochemical potential of Eruca sativa for inhibition of melanoma tumor growth.Khoobchandani M, Ganesh N, Gabbanini S, Valgimigli L, Srivastava MM.Solvent extracts from the aerial and root parts and seed oil from E. sativa (rocket salad) were assayed for anticancer activity against melanoma cells. The seed oil (isothiocyanates rich) significantly (p<0.01) reduced the tumor growth comparable to the control. 

Reacties (1) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Lekker natuurlijk, hoort bij mijn toptien van wilde groenten. Zal wel eens recepten publiceren.