Kattentaal: de geluiden van je kat

Katten hebben een uitgebreid geluidsrepertoire, en het merkwaardige eraan is dat ze het grootste deel ervan niet onderling gebruiken. Volwassen katten miauwen nauwelijks tegen andere katten. Tegen mensen doen ze het voortdurend — het is een taal die in het samenleven met ons is ontstaan.

Waarom katten tegen mensen miauwen

Jonge katjes miauwen om hun moeder te bereiken. Bij verwilderde katten verdwijnt dat grotendeels als ze opgroeien; bij huiskatten blijft het, omdat het werkt. Wij reageren erop, en de kat die de klank vindt waarop haar mens opstaat, gebruikt die klank opnieuw.

Daarom is kattentaal deels persoonlijk. Onderzoek waarin mensen opnames van vreemde katten moesten beoordelen, laat zien dat eigenaren hun eigen kat beter begrijpen dan die van iemand anders — er is dus geen woordenboek, er is een gewoonte tussen twee partijen.

De geluiden en wat ze betekenen

De korte, hoge miauw is een begroeting: aandacht, hallo, ik zie je. Een reeks korte miauwen bij de deur of de bak is een verzoek, en hoe langer het uitblijft, hoe langer de klank wordt uitgerekt.

De lage, aanhoudende jammerklank betekent iets anders: ongemak, verwarring of onbehagen. Bij oudere katten die 's nachts luid roepen in een leeg huis, hoort dat vaak bij achteruitgang van zicht, gehoor of geheugen, en dat is een reden om naar de dierenarts te gaan.

Trillers en korte rollende geluidjes — het klankje tussen miauw en spinnen — zijn vriendelijk en worden gebruikt bij aankomen, bij het roepen van jongen en als uitnodiging om mee te lopen. Het klakkende, snel herhaalde geluid bij het raam, met trillende kaak, hoort bij het zien van een vogel: opwinding en frustratie in één.

Grommen, blazen en de lage janktoon zijn waarschuwingen, in die volgorde van oplopende ernst. Ze vragen geen sussen maar ruimte; wie dan toch doorzet, krijgt de volgende stap.

Spinnen: niet altijd tevredenheid

Spinnen is het meest misgelezen geluid. Katten spinnen inderdaad bij plezier, maar ook bij pijn, bij stress en tijdens het sterven. De beste verklaring is dat spinnen een zelfkalmerend en kalmerend signaal is: het betekent zoiets als er is geen gevaar tussen ons, en dat kan een kat net zo goed tegen zichzelf zeggen.

Let daarom op de rest van het lichaam. Spinnen met ontspannen houding en half gesloten ogen is tevredenheid. Spinnen met opgetrokken lichaam, stille ogen en weinig beweging bij een kat die zich verstopt, is een signaal om te laten onderzoeken.

Er is nog een variant: de dringende spin met een hoge toon erin, die katten gebruiken om eten te vragen. Mensen reageren daar aantoonbaar sterker op, wat weer laat zien hoe gericht dit repertoire op ons is.

Je kat leren begrijpen

Houd een week lang bij welk geluid met welke situatie samenvalt. Je ontdekt dan meestal drie of vier vaste klanken met een duidelijke betekenis, en die zijn bij jouw kat anders dan bij de buren.

Reageer daarna op de geluiden die je wilt houden en niet op de aanhoudende klaagroep bij het voerbakje — want ook dat leert een kat snel. En luister vooral naar veranderingen: een kat die plotseling veel meer of veel minder geluid maakt, vertelt daarmee iets wat het geluid zelf niet zegt.