OCD: obsessief-compulsieve stoornis

Door Leni gepubliceerd op Monday 20 January 05:15

Een obsessief-compulsieve stoornis (OCS of OCD – obsessive-compulsive disorder) is een angststoornis die vaker voorkomt dan je zou denken. Men noemt het ook wel eens dwangneurose. OCD komt meestal voor onder de vorm van dwanggedachten, waarbij men de obsessieve drang heeft om bepaalde handelingen uit te voeren. Deze rituelen kunnen iemands leven volledig gaan beheersen. De meest bekende is smetvrees of mysofobie (de dwang om erg vaak de handen te wassen of onophoudelijk schoon te maken).

Zelf heb ik van jongs af aan last gehad van dwanghandelingen. Sinds enkele jaren ben ik hier volledig van verlost. Om dit te bereiken heb ik heel wat therapieën gevolgd, maar zonder al te veel resultaat. Uiteindelijk lag de oplossing diep in mezelf. Ik deel via deze weg graag mijn ervaringen met jullie.

Wanneer is er sprake van OCD?

Iedereen kent het wel: je keert toch maar even terug om zeker te zijn dat je de deur weldegelijk op slot hebt gedraaid. Misschien draai je toch maar eens extra met de sleutel om zeker te zijn.
Zo lang dit bij één of twee pogingen blijft, is er weinig aan de hand. Mensen die last hebben van OCD, zijn nooit helemaal zeker en gaan daardoor bepaalde handelingen blijven herhalen. Dit komt voort uit een bepaalde angst en gedachten die hiermee samenhangen. Als deze handelingen je dagelijkse leven beïnvloeden is er dus zeker wat aan de hand.
Iedereen heeft wel handelingen die hij graag uitvoert, uit gewoonte of om zich beter te voelen. Misschien tel jij wel de treden van iedere trap die je neemt, probeer je bij ieder zebrapad op de witte strepen te trappen, of heb je de neiging om tussen de tegels van het voetpad te lopen. Zo lang deze handelingen jouw leven niet bepalen of beperken, en jouw relaties met anderen niet in de weg staan, is er niets aan de hand. Pas als je bepaalde handelingen blijft herhalen, en dit een invloed heeft op je levensritme, dan kan je beter even nagaan wat er met je gebeurt.

Het is niet makkelijk om uit te leggen wat er gebeurt in je hoofd als je vast blijft zitten in een gedachte of handeling, dat zal iedere OCD-patiënt wel herkennen. Ik voelde het aan alsof een langspeelplaat bleef hangen en ik steeds opnieuw de naald op de plaat moest zetten. Ik moest en zou iets blijven doen tot het voor mij goed voelde. Alleen dan kon ik ontspannen en mezelf veilig voelen.

Eigenlijk is een dwanghandeling het gevolg van een angst. Je wil voorkomen dat iets gebeurt en gaat hierdoor onzeker worden. De angst om controle te verliezen overheerst bij iedere vorm van OCD.
De dwanghandelingen zelf zorgen dan ook weer voor onrust en verwarring, waardoor de angst alleen maar groter wordt en dus ook weer de behoefte om bepaalde handelingen uit te voeren.

Vormen van OCD

- Smetvrees: het overvloedig wassen van de handen of schoonmaken uit angst besmet of vies te worden.
- Controleren: het veelvuldig nakijken van bepaalde dingen en hierdoor steeds dezelfde handeling blijven uitvoeren bv. deur sluiten, licht aan- of uitdoen. Dit gebeurt meestal uit angst voor gevaar.
- Gedachten: perfectie wordt zo belangrijk dat iets nooit goed genoeg is, waardoor men steeds de neiging heeft om iets opnieuw te doen. Dit komt meestal voort uit de gedachte dat er iets mis kan gaan of iets vreselijks kan gebeuren.
- Tellen en ordenen: een obsessie voor symmetrie en orde. De focus ligt vooral op getallen, kleuren, patronen,…
- Verzamelen: hebben moeite om iets weg te gooien, materiële zaken geven hen een goed gevoel en angst komt naar boven bij de gedachte iets weg te moeten gooien.

Gedachten of angsten die aan de oorzaak liggen van dwangmatig gedrag:
- angst om besmet te worden of anderen te besmetten, zich vies of onzuiver voelen
- angst om zichzelf of anderen pijn te doen of schade te berokken
- gedachten, ideeën of beelden van (seksueel) geweld
- bepaalde religieuze of morele overtuigingen
- angst om iets kwijt te raken
- orde en symmetrie, het idee dat alles ‘recht’ moet zijn
- bijgeloof: de overtuiging dat bepaalde zaken geluk of ongeluk brengen

Waar kan je OCD aan herkennen?
- meermaals controleren van dingen zoals sloten, schakelaars en elektrische apparaten
- het controleren of volgen van geliefden, om na te gaan of ze veilig zijn
- tellen, tikken, herhalen van woorden,… meestal om angst te onderdrukken
- enorm veel tijd besteden aan douchen, wassen, schoonmaken,…
- het ordenen van zaken op een bepaalde manier, om angst tegen te gaan en rust te vinden
- het uitvoeren van bepaalde (religieuze) rituelen om gevaar en ongeluk op een afstand te houden
- het verzamelen van onnodige zaken zoals kranten, afval,…

Meestal is er sprake van een combinatie van handelingen en gedachten.

Behandeling

Spreek met je arts over je gedachten of handelingen. Medicatie kan een tijdelijke oplossing bieden, maar dit neemt de oorzaak natuurlijk niet weg. In therapie kan je nagaan waar de oorzaak van jouw dwangmatig handelen ligt.
De eerste stap is het herkennen van je probleem. Als je kan zien dat dit vele mensen overkomt, kan je het gaan relativeren. Wees vooral zacht voor jezelf.
Besef ook dat er een onderliggende angst is en durf deze te voelen. Weet dat je hersenen verkeerde signalen uitzenden waardoor jij de neiging hebt om te handelen.
OCD is (vooral bij kinderen) vaak een gevolg van familiale omstandigheden. Dwanghandelingen worden vaker gezien bij kinderen waarbij de ouders in een scheiding zitten. Deze kinderen zoeken iets wat hen een veilig gevoel geeft, een gevoel van zekerheid in tijden van verandering. Betrek dus zeker je familieleden of partner in je therapie.

Tips:
Wees de dwanghandeling voor door voldoende aandacht te besteden aan je eerste handeling. Zeg desnoods luidop wat je hebt gedaan of wat je ziet.
Voorbeelden:
- de deur is nu gesloten
- het licht is uit
- de oven staat uit
- de stekker is uit het stopcontact
Als later de twijfel toeslaat, kan je jezelf herinneren aan wat je hebt gezien en gezegd.
Komt de behoefte om opnieuw te checken toch terug naar boven, ga dan met je voeten op de grond zitten, adem door je buik en richt je aandacht naar beneden (je bekken, je benen, je voeten). Kom even terug bij jezelf en zeg luidop: alles is goed, alles is rustig.
Drink voldoende water! Soms kan het drinken van een glas water zelfs de drang ‘wegspoelen’.
Vecht vooral niet tegen negatieve gedachten of gevoelens. Hoe meer je deze toelaat en aanvaardt, hoe minder je de behoefte zal hebben om te controleren.
Werk vooral aan je veiligheidsgevoel, doe regelmatig ontspanningsoefeningen, let op je ademhaling. Zorg dat je je zelfvertrouwen terug krijgt. Doe ook iedere dag iets wat jou een fijn gevoel geeft bv. je favoriete muziek luisteren. Gebruik dit om jezelf te kalmeren op het moment dat de drang terug naar boven komt.
Zorg voor voldoende slaap. Vermoeidheid maakt je minder alert waardoor je sneller de neiging zal hebben om dingen te controleren.
Let op met alcohol en nicotine. Deze kunnen je drang versterken. Ook cafeïne kan je een stukje nerveuzer maken, waardoor je meer de neiging hebt om dingen te controleren.
Kalmerende medicatie of vermoeidheid kan ervoor zorgen dat je minder ‘geaard’ bent, en dus sneller de controle over jezelf verliest. Het feit dat je minder helder in je hoofd bent, zorgt dat je minder zeker bent van jezelf en wat je doet. Medicatie kan in sommige gevallen helpen, maar kan ook een averechts effect hebben. Ga dus na, samen met je dokter, wat voor jou het beste is.
Zorg dat je voldoende steun en hulp hebt. Praat vooral met mensen die je begrijpen en steunen.

Hoe kan je iemand met OCD helpen?

Blijf neutraal en ga zeker niet oordelen. Vraag hulp van buitenaf en maak alles bespreekbaar.
Opmerkingen of kritiek zal het gedrag alleen maar erger maken, geef deze dus zeker niet. Blijf zelf rustig tijdens een crisis en zorg vooral voor ondersteuning. Probeer nooit iemand tegen te houden om iets te doen. Dit maakt de drang alleen maar groter.
Wees geduldig en zacht voor de persoon. Iedereen heeft zijn eigen probleem of verslaving als gevolg van onderdrukte gevoelens. Wees dus niet te snel in je oordeel.
Zorg voor voldoende communicatie, op een positieve manier.
Zie de humor in dit alles. Maak het probleem dus niet groter dan het is en besteed er ook niet té veel aandacht aan. Durf er mee te lachen en zie het als iets wat iedereen kan overkomen. Zorg dat de persoon in kwestie hier ook de humor van inziet.
 

Mijn verhaal

Voor zolang ik me kan herinneren  heb ik last van bepaalde dwanghandelingen.
Als kind deed ik vooral volgende dingen:
- het verzamelen van papiertjes e.d. (ik kon niets weggooien wat ik had aangeraakt)
- het opschrijven van alle moeilijke woorden die ik hoorde (dit deed ik meestal als mijn ouders ruzie maakten)
- het volgen van steeds dezelfde weg, tenzij ik mijn moeder kon volgen (jaja, den draad!)
- de rand van de deur van mijn slaapkamer steeds met dezelfde vloertegel gelijk zetten
- het controleren van mijn kamer op ‘spoken’ (achter de gordijnen en onder het bed), en dit vier maal (of vier maal vier, of vier maal vier maal vier)

Later, als volwassene, bleef ik last hebben van bepaalde zaken en keerden de handelingen terug onder een andere vorm:
- het controleren van kookplaten en andere toestellen (angst voor brand)
- het tellen van handelingen en de dwang om alles vier keer te doen (bv. licht aan en uit)

Ik heb vooral gemerkt dat deze handelingen erger werden als de vermoeidheid toenam. Ik had dan ook het meeste last voor het slapen gaan, waardoor ik er erg lang over deed om in bed te gaan liggen.
Dit probleem heb ik met meerdere psychologen besproken en heb dus ook op vele manieren geprobeerd om dit te stoppen. Dit is me nooit gelukt, integendeel. Hoe meer ik hiermee bezig was, hoe erger het werd.

Dit gedrag is eigenlijk gewoon stilaan verdwenen. Hoe beter ik me voelde, hoe minder ik de behoefte had om handelingen meerdere keren uit te voeren. Ik heb jarenlang gewerkt aan mezelf, vooral op spiritueel vlak. Dit zorgde voor heel wat verandering in mijn leven.
- mijn vermoeidheid nam af
- mijn zelfvertrouwen nam toe
- ik ging mijn eigen leven leiden
- ik kon eindelijk mijn verleden verwerken en een plaats geven
- ik koos voor dingen die ik graag deed, en doe deze nog steeds
- ik zag mijn klachten (dus ook OCD) als een uitdaging en ging na wat ze me wilden vertellen
- Ik leerde opnieuw genieten van het leven en zag de humor in bepaalde zaken
- ik kon meer ontspannen en tot mezelf komen, waardoor ik ook innerlijke rust vond

Ik kan hier alleen maar uit afleiden dat OCD een gevolg is van innerlijke spanningen, angsten en onzekerheden. Als je bereid bent aan jezelf te werken, zullen ook dwanghandelingen en  -gedachten verminderen en zelfs verdwijnen.
Coaching, behandelingen (relaxatie en healing) en bachbloesems hebben me het meeste geholpen in dit proces.

Laat dus zeker de moed niet zakken. Wees zacht voor jezelf en zoek hulp waar je je goed bij voelt.
Weet dat je jezelf kan bevrijden van dwanghandelingen en -gedachten.
Lees zeker ook de uitleg van Christiane Beerlandt in "De Sleutel tot Zelf-Bevrijding". Hier kan je jezelf vast in herkennen.

En nu ook even wat minder serieus :-)

OCD reclame Nike: http://www.youtube.com/watch?v=mNEFwY9ZkpY
Den Draad - In De Gloria: deel 1: http://www.youtube.com/watch?v=_subcnZKpWU&gl=BE
                                     deel 2: http://www.youtube.com/watch?gl=BE&v=w5gxhWpGFLg
                                     deel 3: http://www.youtube.com/watch?v=t48Fvcx8e4g
As good as it gets: http://www.youtube.com/watch?v=44DCWslbsNM&hl=en_US&fs=1&]
 

© Leni De Chou
Kracht van Licht

Stap over naar Oxxio

Help deze website en onze schrijvers, stap over naar Oxxio als energieleverancier.

Reacties (0) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.