Belevenissen van een verpleegster 6 - Geen plaats voor Maria

Door Toontjehoger75 gepubliceerd op Sunday 13 October 01:07

Door haar familie werd ze niet geaccepteerd; alleen maar geduld.
Zij bleef op hen wachten, met oneindig geduld...

Maria

Toen ik er kwam werken, woonde Maria er al. Toch woonde ze er nog niet zo lang, al was ze al wat ouder. Haar moeder was tot in het bejaardenhuis voor haar blijven zorgen. Maria sliep zelfs bij haar in bed; dat had ze altijd gedaan. Maar toen was toch de dag gekomen dat het niet meer ging. Sindsdien woonde ze met ruim 20 andere verstandelijk gehandicapten in een groot huis, dat in een aantal groepen was verdeeld en evenzoveel woonkamers had. En ze wàs er ook thuis. Ze had haar eigen hoekje op de bank, waar ze graag zat te breien. Ze was behulpzaam en had haar eigen taak: ze dekte altijd de tafel van haar groep. Ze wist precies hoe dat moest en deed het met plezier.

6b73324599cf7f0b477ce961cd46c02cQnJlaXdl

Zoals met mensen met het Downsyndroom veel gebeurt, verouderde Maria vrij snel. Ze ging slechter lopen, had minder energie en ging al jong dementeren. Op zich was dat geen probleem; in principe kon men voor altijd in dit huis blijven wonen. Voor mensen als zij, die slecht ter been werden, waren er beneden slaapkamers beschikbaar. Ze zou gewoon thuis verzorging en eventueel verpleging kunnen krijgen. We regelden iemand die speciaal met haar activiteiten kwam doen. Voor uitjes kwam er een rolstoel, zo kon ze gewoon overal mee naartoe.

Met oneindig geduld...

Maria overzag graag wat er allemaal gebeurde in huis. Daarom zat ze graag in de hal. Vooral als haar familie zou komen. Zo kon ze ze aan zien komen. Ze vond het fijn om hen te zien. Al woonde ze in een “gezinsvervangend tehuis”, zij waren immers haar echte gezin en zij kenden haar verleden en haar jeugd. Zij wisten veel beter dan wij wie ze was van vroeger uit. Met hen kon ze praten over haar moeder en alles wat haar bekend was. Haar familie was ook verantwoordelijk voor haar financiën. Daarom gingen zij geregeld met haar naar de bank als er geld gepind moest worden.

Soms zat Maria lang in de hal te wachten. Urenlang. Ze bleef trouw op haar post, soms zo lang, dat we haar moesten zeggen dat haar familie waarschijnlijk niet meer zou komen. Dat was dan een grote teleurstelling voor haar. Maar soms kwamen ze gewoon wel volgens afspraak en was ze erg blij. Haar hele gezicht straalde als ze één van hen zag. Ze kwamen bij toerbeurt en soms gewoon tussendoor en heel soms namen ze haar een middagje mee. O, Maria genoot van deze momenten!

94d8967487367523a15e420feacab9baR2VsZGtp

Beheren of beheersen

Het was niet leuk om te moeten merken, dat geld, wat met Maria gepind was door haar familie, niet altijd in haar geldkistje terechtkwam. Wij zorgden altijd dat de in- en uitgaven keurig klopten, omdat we dit bij haar familie moesten kunnen verantwoorden, maar zij moesten voor zover ik wist zelf ook verantwoording afleggen, eens per jaar. Maar hoe ze dat deden, weet ik niet. Er viel me nog meer op. Toen Maria wat ouder werd, leek het ons als begeleiding prettig voor Maria om een eigen stoel te hebben, waar ze lekker stevig in kon zitten en die haar zou “passen”. Ze zat nu bijna de hele dag en door haar syndroom was ze nogal klein van stuk. Maar haar familie vond zo'n stoel niet nodig. Veel te duur. Toen ik aandrong, werd me gewoon gezegd dat er anders haast geen geld over zou blijven als Maria zou sterven.

Eh... wàt?

Het werd een vreemd gesprek. Op zo'n moment weet je dat je oren het goed opgevangen hebben, maar toch kun je de betekenis niet bevatten. Ik ging ervan uit dat Maria's geld van haarzelf was, ook al werd het door anderen beheerd. En dat het daarom ook gebruikt zou moeten worden om haar een zo prettig mogelijk leven te geven. Haar uitkering was natuurlijk niet denderend hoog, maar voldoende om er af en toe iets extra's van te kopen. En zo'n stoel moest makkelijk kunnen, ook omdat Maria verder best zuinig leefde. Maar er kwam niks van in - een stoel kwam er niet. Punt. Ze hadden “altijd” voor Maria klaargestaan, een beloning achteraf zou wel op z'n plaats zijn...

486a574cab3efc286bb7a61d1d587e56QW50aS1k

Met zorg

Maria ging verder achteruit. Ze zat nu ook binnen veel in haar rolstoel. Die was hier eigenlijk niet voor bedoeld, maar had voetsteunen, waardoor ze haar voeten ergens kon laten rusten. En het lopen ging nu ook niet zo makkelijk meer. Omdat ze nog maar weinig at, was ik bang dat ze doorzitplekken zou krijgen. Met de huisarts besprak ik daarom of ze extra eiwitten kon krijgen om haar huid toch zo optimaal mogelijk te houden, en ik regelde een anti-decubituskussen, die de druk bij het zitten verdeelde.

Ook was het goed dat Maria nog wat in beweging te houden. Het eten werd in die tijd niet meer in de eigen keuken gekookt, maar van elders aangeleverd. Maria's taak veranderde daarmee van het tafeldekken, in het in de keuken klaarzetten van de dienbladen voor het hele huis. Ze kon dan nu niet zo veel meer, maar dit was haar dagelijks terugkerende taak, en ze deed het heel goed. Een complimentje deed haar stralen. Zo stond ze elke middag met een brede glimlach, op elk dienblad een lepel, mes en vork klaar te leggen.

271a16e1603916e895ff500b35524e71QmVzdGVr

Bezoek

Op een dag kwam er net op dat moment familie op bezoek. Ze zagen haar aan het werk: keurig en blij was ze bezig, haar iets te grote tong tussen haar lippen geklemd van inspanning. Die was niet "down" te krijgen! Ze konden trots op haar zijn.
Helaas was de reactie anders. Zelf kon Maria het waarschijnlijk niet horen; ook met haar hoorapparaten hoorde ze niet alles. Maar ik hoorde het wel. Fel werd er gezegd: “Nou, hoe ouder ze wordt, hoe meer mongóól het ook wordt, hè?” Hup. Kabang! Kledder! Zo werden die woorden de hal ingeslingerd. Ik moest m'n kiezen op elkaar klemmen om niet iets terug te zeggen (of doen) waar ik spijt van zou krijgen. Dit zou je familie maar zijn, zeg! Haar familie was het enige contact dat ze buiten het huis had. Ze wist waarschijnlijk niet beter, maar verdíénde wèl beter! Wàt ze ook deed wat er in haar macht lag, nóóit zou ze voldoen aan de verwachtingen van haar familie. Iets deed me vermoeden dat de enige manier waarop ze bij haar familie mee zou tellen, zou zijn... als ze geen Downsyndroom had. Ze werd gezien als last. Als verplichting. Als reden om je dingen te moeten ontzeggen. Als - teveel.

En dat voor iemand, die, als je haar kende, alleen maar schattig was. Natuurlijk ook met haar buien - iemand met Downsyndroom kan behoorlijk koppig zijn, al verschilt dat natuurlijk van persoon tot persoon. Maar deze vrouw deed werkelijk geen vlieg kwaad. Hoe konden ze dáár nou zo hard tegen zijn???

15cdbc574a573d4465855259bf53a941SGFyZCBo

Waarom?

Toch, al was het niet goed te praten, was er wel een verklaring voor. In de tijd dat Maria opgroeide, was je als gezin verantwoordelijk voor de zorg van iemand met een handicap. Dus broers en zussen moesten altijd rekening met haar houden. Ze kon niet mee naar de mis, omdat ze het niet begreep. Dus altijd moest er iemand met haar thuisblijven. Ook toen ze ouder werden, moest er altijd iemand voor Maria zorgen. Maria had verder altijd de aandacht van haar moeder, dus was er ook een reden voor jaloezie. Dit was een uitermate geschikte bodem voor afwijzing...
Dus ergens begreep ik de achtergrond wel, maar toch; als je volwassen bent zou je dan toch een knop om moeten zetten en tegen jezelf moeten zeggen dat de zaken nou éénmaal zijn, zoals ze zijn. Maria had niet voor haar lol in elke cel een chromosoom teveel. Als ze kon, had ze ze er vast graag één voor één uitgepeuterd. Maar dat kon ze niet.


Moeilijke keuzes voor haar

Er was altijd één ding wat Maria moeilijk vond, en dat was kiezen. Als ik ter voorbereiding van haar verjaardag met haar naar de supermarkt ging om hapjes te kopen, en haar de leverworst en gekookte worst voorhield, koos ze ze allebei. Want ze kon niet kiezen. En zo ging dit ook met kleding en meer dingen. 

1f3fdc825f227759792c37259fcf30a9a2llemVu

 

 

 

 

 

Kiezen vond ze vreselijk moeilijk. Juist daarom was het ook zo knap van haar, dat ze uit zichzelf aangaf, dat, mocht ze eens sterven, ze in haar slaapkamer opgebaard wilde worden, op haar eigen bed. En dat ze dan veel bloemen wilde, want daar hield ze van. En dat ze naast haar moeder begraven wilde worden, in de plaats waar ze vandaan kwam. Daarom zorgde ik ervoor dat dit alles duidelijk op papier kwam. Mocht ooit iemand anders dan ik dit moeten regelen, dan stond haar laatste wens in ieder geval vast.


Moeilijke keuze voor ons

De tijd ging verder. Maria's dementie maakte haar verward. Ze zou normaal nooit alleen naar buiten gaan, maar nu ging ze dwalen als ze onrustig was. Dit was een dilemma: natuurlijk mocht ze zo lang ze leefde hier blijven wonen, maar het moest wel veilig zijn. De deuren konden we niet gesloten houden met zoveel mensen in huis, en naast het gevaar van auto's en verdwalen, was er water in de buurt. Het ging ons aan het hart, maar Maria moest verhuizen...

36abd456f07192e6fb0e48c3b7e03d25dmVyaHVp

Met een collega verhuisde ik haar naar een geschikt huis, waar de deuren wèl gesloten waren. Ik droeg alle informatie die nuttig kon zijn over aan de mensen die nu voor haar zouden zorgen: wat Maria prettig vond, wat ze niet lekker vond, dat ze zo'n lage basistemperatuur had dat ze bij 37,2ºC al koorts had, de risico's en verschijnselen van blaasontstekingen bij haar, haar avondritueel, alles. Ook alle informatie uit haar map ging natuurlijk mee.
 

Een einde aan de afwijzing

Af en toe bezocht ik Maria. Ze ging verder achteruit, maar herkende me wel als ik kwam. Dan glimlachte ze en noemde zelfs m'n naam. Maar na een tijd kwam het bericht, dat ze overleden was. Het was triest, maar het moest een keer gebeuren. Helaas kon ik niet bij de begrafenis aanwezig zijn. Maar later was ik blij dat ik er niet geweest was. Van een collega hoorde ik hoe het gegaan was. Dat Maria helemaal niet begraven was, maar gecremeerd, omdat dat goedkoper was. Dat de familie het hoog-laagbed, dat van de thuiszorg was, had geprobeerd te verkopen. Dat er eigenlijk van al Maria's wensen niets terechtgekomen was. Wensen die ik niet alleen zeer duidelijk in Maria's dossier had gezet, maar ook met klem had overgedragen aan haar nieuwe woongroep. Blijkbaar had de familie anders besloten...

b709df72fa41421eee1eb612505b61f4Z2VsZC5q

Later hoorde ik zelfs van m'n leidinggevende, dat er namens Maria jarenlang grafrechten waren betaald, om te zorgen dat ze naast haar moeder begraven kon worden. Dat was blijkbaar voor het overlijden van haar moeder al geregeld. Mijn leidinggevende heeft zich er toen hard voor gemaakt dat Maria's urn alsnog begraven werd in het graf naast dat van haar moeder. Pas toen kon ik er ook vrede mee hebben. Maria was eindelijk af van het gesteggel van haar familie. Af van de afwijzing, het nooit-genoeg-zijn. Haar as lag nu naast haar moeder, die altijd van haar gehouden had. Zo was het goed.

Jaren later kwam ik in de buurt van de plaats waar Maria vroeger gewoond had. Ik zag de plaatsnaam op een bord langs de weg. Het was maar even om. Ik was er nooit geweest, maar de begraafplaats moest te vinden zijn. Dus sloeg ik af en reed erheen. De kerktoren wees me de weg. Ik hoefde niet eens lang te zoeken om de twee stenen te vinden, die naast elkaar dezelfde achternaam droegen. Hier was het dus. Het miezerde een beetje, maar het deerde me niet. Ik bleef staan en nam de omgeving in me op. Een paar bomen om de begraafplaats heen. Grasvelden verderop. De oude kerk achter me. Een rustige plaats; het zag er niet naar uit dat hier veel mensen kwamen. Maar dat gaf niet. Ik had nu gezien waar Maria begraven wilde zijn. En ik kon het nu afsluiten; die éne wens was uitgekomen.

25a25ab6438ffd381bfac78caffce0bdVHJldXJ3

In werkelijkheid heette Maria anders.

 

Gelinkte artikelen:

Je gevoel voor eigenwaarde, en voor die van de ander.

Belevenissen van een verpleegster 1 - De weekvoeten
Belevenissen van een verpleegster 2 - Dirk in het donker
Belevenissen van een verpleegster 3 - De ouwe knorrepot
Belevenissen van een verpleegster 4 - Snuiven en prikken, spuiten en slikken

Belevenissen van een verpleegster 5 - Alleen ging hij heen...
Belevenissen van een verpleegster 7 - Poep. Èn poepchic.
De kleine man met de Grote Wasbloem - Belevenissen van een verpleegster 8
Belevenissen van een verpleegster - 9: Doofblind en...? 

Reacties (3) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Verdrietig.. maar mooi geschreven.
Wat weer een verhaal Petra, hoe familie omgaan gaan met hun familieleden, gelukkig heeft ze bij jullie een hele goede tijd gehad!
Mooi geschreven verhalen uit jouw wereld als verpleegster. Ben maar begonnen bij nr 1, alles geduimd en nu nr 6. Het leest makkelijk weg en het is interessant om te lezen. Over dit specifieke verhaal, wat gaan sommige families toch verschrikkelijk met hun familieleden om!