De djembé en het ritme van Afrika als verslaving.

Door Maansteen gepubliceerd op Saturday 08 December 22:08

Zoveel plezier zit er in het maken van muziek. Een korte introductie van de djembé.


Ongeveer vier maanden na de geboorte van onze jongste dochter ontdekte ik dankzij mijn moeder de djembé en daarmee het ritme van Afrika. Ze wilde al jaren op les en eindelijk ging het er van komen. Ik ging op een avond mee met haar en mijn zus naar djembé les die zij ongeveer zes weken eerder waren gestart. Na deze eerste les was ik verkocht aan het instrument, het spelen en aan de swingende ritmes. Vanaf dat moment ging ik (bijna) wekelijks. Het was alsof we een nieuwe taal leerden al dan in muziekvorm en door het oefenen kwamen de verschillende ritmes ‘in het bloed’ te zitten, waarmee ik wil aangeven dat we het op gevoel konden spelen zonder na te denken. Dat de ernstige concentratie plaats had gemaakt voor een ontspannen genietend gezicht tot het volgende nieuwe ritme werd geïntroduceerd althans.


Wat is een djembé ?


De djembé is een Afrikaanse trommel die voornamelijk uit West-Afrika afkomstig is. De djembé wordt uit één massief stuk boomstam gemaakt, meestal goni- of  lengé hout. De boomstam wordt uitgehold in de vorm van de djembé die vervolgens wordt bespannen met sterk en soepel gladgeschoren geitenvel. Dat geitenvel dient strak getrokken te worden tot de juiste spanning ontstaat. Vroeger werd vanwege deze eigenschappen antilopenhuid gebruikt, maar vanwege het afnemende aantal dieren is stropen inmiddels verboden.

De djembé is een instrument dat in West-Afrika op geen enkel feest ontbreekt. Iedere bijzondere gebeurtenis kent zijn eigen ritme en zijn eigen dans, denk daarbij aan dorpsfeesten, huwelijken, besnijdenis e.d.. Maar ook zonder bijzonderheden is de djembé  een onderdeel van het dagelijks leven. Wanneer de djembé precies is ontstaat is niet helemaal zeker.
 

Djembé spelen


Uit de djembé kan je 3 soorten tonen halen die worden aangeduid als bas, toon en slap. Bij het produceren van deze toonsoorten is het van belang om niet te slepen met de hand over het vel en de hand na de slag snel terug te trekken als een soort van katapult.


Om de bastoon te krijgen sla je het vel in het midden aan met een gestrekte hand. Je handen mogen dichtbij het vel blijven omdat je bij het spelen van een ritme diezelfde hand weer snel nodig zal hebben voor de volgende slag.
De klank van de toon maak je door met gestrekte en gesloten vingers op het vel te slaan en met de palm op de rand van het vel. De duim steekt hierbij wat omhoog, omdat pijnlijk kan zijn als hij op de rand terecht komt. De klank van de toon is afhankelijk van de spanning van het vel.
Voor de slap sla je met licht uitgestrekte iets ontspannen vingers op het vel en met de palm op de rand met wederom de duim iets omhoog.


Bij het spelen op de djembé is het van belang het ritme aan te voelen zodat het niet krampachtig klinkt al kan dat altijd even het geval zijn op het moment dat je iets leert wat nieuw voor je is. Traditionele ritmes bestaan uit verschillende partijen. Zo speelt bijvoorbeeld de ene helft van de kring partij één en de andere helft partij twee, en dat tegelijkertijd.  Meestal is het de solist die het begin en einde van een stuk bepaalt. Dit wordt meestal gedaan door een kort en afwijkend ritme te spelen. Er worden ook geregeld ‘breaks’ gespeeld, dan speelt iedereen hetzelfde waarna het oorspronkelijke ritme wordt vervolgd of er een nieuw ritme volgt. Alles draait om samenspel. De djembe wordt traditioneel begeleid door doundouns.
 

Doundoun


De doundouns of dunduns zijn bastrommels die een belangrijke begeleidende rol hebben in het djembé ritme. Deze trommels, doorgaans 3, zijn aan beiden kanten bespannen met een koeien of geitenvel en worden doorgaans (bij ons in de les) met stokken bespeeld. Die drie trommels heten kenkeni, met de hoogste klank, de sangban, midden klank en de dundunba is de grootste en laagst gestemde. Ik benoem ze ook vaak naar de klanken op de djembé, slap (hoog zoals kenkeni), toon (middel zoals sangban) en bas (laag zoals dundunba).


Djembé spelen is een passie, iets muzikaals, iets sociaals wat ik met veel plezier doe. Haast een teamsport binnen de muziek. Na een paar lessen kan je al een ritme spelen, maar pas na een aantal jaren kan je echt djembé spelen. Na een periode van djembé spelen ben ik samen met mijn moeder en later ook zus overgestapt op de doundoun zodat wij met ons drieën de djembé les mogen leren begeleiden. Soms met een gespannen en geconcentreerd gezicht, maar meestal met een glimlach.  Overal worden tegenwoordig workshops gegeven of open dagen georganiseerd mocht u sfeer willen proeven. Pas wel op, want het kan zeer verslavend zijn !

 

 

 

Reacties (10) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Ik denk onmiddellijk terug aan onze reis door mexico. Daar heb ik de 3 maanden vooral genoten van djembé. Schitterend! Dikke duim en fan er bij
Prachtig instrument, goed geschreven, ik gebruik soms ook weleens samples van dit instrument in muziek.
Bedankt voor jullie reacties :)
Goed artikel, duidelijk uitleg!
Mooi artkel, leuk!
Leuk verhaal zelf houd ik meer van Eric Clapton als muziek, maar kan best geloven dat dit voor sommigen verslavend werkt deze muziek.

Pork geeft de DUIM.
FAN is hij al.

DRIMPELS. zijn als dromen in het water.
leuke hobby. lekker swingend de Djembe ;-)