Het Haarlems zoet, de Droste fabriek.

Door Lucifall gepubliceerd op Sunday 15 July 12:23

Het Haarlems zoet, de Droste fabriek.

http://plzcdn.com/ZillaIMG/62f9df877239f2621e56d3cdde70d4bc.jpg

Vroeger rook je in het Haarlemse de zoete en weeïge geuren van de Droste fabriek. Zelf ben ik absoluut dol op chocolade en gebruik het zelfs therapeutisch. Meer over deze eetverslaving kunt u hier lezen: http://plazilla.com/chocolade-ik-moet-het-hebben
Toch zijn de geuren van chocolade in de maak niet zo zinnenstrelend te noemen zoals het echte spul als het in een reep dan wel een tablet gegoten is.


  • http://plzcdn.com/ZillaIMG/830831ce4f35aaa0c453222ae91f0888.jpg


In de steden of dorpen is geen plaats meer voor fabrieken. Eerder woonde ik als geëmigreerde Haarlemse in Spaarndam en zag met pijn in mijn hart dat de palingrokerij aldaar moest wijken. De schattige huisjes rondom werden bewoond door een paar yuppen en omdat zij bleven klagen moest uiteindelijk die fabriek na eeuwenlang in gebruik te zijn geweest wijken. Alle busladingen toeristen ten spijt.. Men luisterde naar de klagers maar was zich niet bewust dat het beeldje van het jongetje met de vinger in de Dijk, alleen, niet meer reden genoeg zou zijn voor een 'massaal' toeristisch bezoek. In de jaren erna verdween dan ook alle kleine middenstand, welke er nog restte.

http://plzcdn.com/ZillaIMG/c2c387671a8829150c7b086661a7d033_medium.jpg

Overlast naar grootte?

 De Droste fabriek was natuurlijk wel different koek. Midden in de stad verspreidde het geregeld een absoluut misselijk makende geur. Plots is chocolade dan niet meer lekker en begin je er zomaar van te walgen. De fabriek werd dan ook fabriek-af en gedeeltelijk behouden en omgebouwd in luxeappartementen. Samenvoegen is trend , uiteindelijk verdween Droste uit haarlem naar Vaassen.
Een markant punt als je met de trein Haarlem uitrijdt richting Amsterdam. Toch roemt die nu omgebouwde fabriek nog de oude tijden van weleer. De herinnering aan de blikjes van oma doen je met gemak in nostalgische sferen belanden.
Wie kent niet die fijne blikjes in gebruik als koektrommel of opbergblik voor allerhande prullaria.
 Wie heeft er eigenlijk niet één in de kast te staan, als erfenis aan vroeger of zelfs als verkregen erfstuk. Vroeger wisten ze de zaken toch altijd maar mooi te verpakken.
  • http://plzcdn.com/ZillaIMG/5c5d8266896aedd690a99614fabf4897.jpg


Historie van de Droste Fabriek

Droste was voor de stad van groot economisch belang.
Tot het einde van de jaren negentig waren wij Haarlemse muggen gewoon aan de zoete weeë geuren van cacao. Een fabriek met een rijke historie en met een onmetelijk groot afzetgebied. De cacao en bijvoorbeeld de pastilles van Droste zijn wereldberoemd. De Haarlemmer was best afhankelijk van deze fabriek welke in de jaren zestig maar liefst duizend mensen aan het werk hield.
De grote fabriek aan het Spaarne vond zijn roots in de grote Houtstraat 132, waar Gerardus Johannes Droste zijn banket en koekbakkerij in 1863 opende. De grote plannen waren er toen al daar de deze bakkerij de klinkende naam 'Salon de Refraichissements' droeg. De zaak had als specialiteit chocolade in haar assortiment, waaronder de beroemde pastilles.
 Een leuk weetje hierin is dat de pastilles vroeger nog met de hand werden opgepoetst, zodat ze prachtig glommen.

http://plzcdn.com/ZillaIMG/cd4d02046f8281ec1f3294147588c3b1.jpg

23 jaar later was het tijd voor een grotere locatie en werd de fabriek gevestigd op de hoek van de Grote http://plzcdn.com/ZillaIMG/cf62a7ba3eb50efd3598dad6b9de20fe.jpgHoutstraat en de gedempte oude gracht en de eerste Droste chocoladefabriek werd op 17 mei 1890 een feit.
Het hele proces vond er plaats: van cacaoboon tot chocolade. Per dag produceerde men indertijd zo'n honderd kilo chocolade per dag. De omwonenden waren er ook in die tijd helemaal niet blij mee, daarnaast groeide het bedrijf razendsnel en werd het tijd om naar een nieuwe plek uit te zien. Droste verkaste naar het Noorder Buiten Spaarne. Een handige plek daar de aanvoer van de cacao middels boot dan voor de fabriek gelost kon worden.


http://plzcdn.com/ZillaIMG/1ba1939d488de59fa6cf64e5cd977530.jpg

Rond 1900 waren er zo'n 50 mensen en dienst en werd er per dag zo'n 120 kilo chocola per dag geproduceerd. Rond de eeuwwisseling werd gestart met export naar België, Duitsland en Frankrijk en na 1905 ook naar Amerika.

http://plzcdn.com/ZillaIMG/ca8850af18239e4465154a41c18e0b2b.jpg

Herkenbare producten

De blikken cacao van Droste zijn altijd een lust voor het oog.
Het beeldmerk “De verpleegster” verscheen rond 1900 op de blikken cacaopoeder.Rond 1900 verschijnt de verpleegster op de blikken cacaopoeder. Dit logo is vermoedelijk bedacht (bron Droste.nl) door de Haarlemse reclametekenaar Jan (Johannes) Musset en werd ontwikkeld door de Franse kunstenaar Adolphe Mouron, beter bekend als Cassandre. Het geheel is geïnspireerd door een pastel van de Zwitserse schilder Jean Etienne Liotard: La serveuse de chocolat, ook wel La belle chocolatière genoemd.


http://plzcdn.com/ZillaIMG/46f17800c63dd2becee00fee5386cefa.jpg


Met deze beeltenis wilden de makers van de Droste cacao wijzen op de heilzame werking van chocolademelk. Het is een goede keuze geweest want dit beeldmerk zal vanaf die tijd onlosmakelijk verbonden zijn met de naam Droste.

http://plzcdn.com/ZillaIMG/96e9bcc76aeeaacaa539588f9f2b6c96.jpg

Toch ging één en ander niet zonder slag of stoot. De erven de Jong uit Wormerveer hadden immers ook een verpleegster centraal staan in het logo van de chocoladefabriek. 
  Droste won de strijd en registreerde het handelsmerk in 1909.

http://plzcdn.com/ZillaIMG/866bbe8dacb3ba251cae81f0a2a6e1a9.jpg

Oorlog, cacao wordt schaars

Tijdens de Eerste Wereldoorlog is er schaarste aan grondstoffen en gaat het bedrijf noodgedwongen over op de productie van zogeheten 'Eenheidsrepen'; chocolade repen voor militairen en burgerbevolking. 
 Na de Eerste Wereldoorlog wordt de chocolade en cacao weer booming business en wordt de firma eind 1920 omgezet in een naamloos vennootschap. Het aantal werknemers neemt gestaag toe en rond 1930 werken er meer dan 800 mensen. Er worden kantoren in Europese hoofdsteden geopend, maar ook in New York, Chicago en Boston. De chocolade uit Haarlem wordt wereldberoemd.

http://plzcdn.com/ZillaIMG/8e00882fcc0de2d34e9415e03a01984e.jpg

Het pastillemannetje

In 1923 ontwierp Jan Wiegman een nieuw beeldmerk voor Droste welke het het 'pastille-mannetje' werd genoemd. Het ontwerp beeldde een tot leven gekomen chocoladepastille met strikken onder de knie, op zijn schoenen en op zijn hoed uit. Wiegman staat ook bekend als de bedenker van de slogan "Droste: altijd welkom!". Na acht jaar werd het tijd voor een restyling welke werd gedaan door Cassanadre.
 

http://plzcdn.com/ZillaIMG/d40a432286be18b42a61b305518551ea.jpg

Crisis van de dertiger jaren tot 1945

In deze periode ziet Droste zich gedwongen in 1932 de werkweek te verkorten van 48 naar 42 1/2 uur. In de tweede wereldoorlog is er een geleidelijke inkrimping en wordt de productie en de verkoop in het bezette Haarlem stil gelegd. Daarnaast wordt ook de kartonnageafdeling getroffen bij een bombardement door Engelse vliegtuigen.

http://plzcdn.com/ZillaIMG/a2e3b10a40ead97e518218e50c70a332.jpg

Na de oorlog duurt het nog jaren voor de productie weer herstelt. Het duurt vijf jaar tot de aankoop van grondstoffen niet meer aan banden is gelegd. 
De derde generatie in de chocola neemt het stokje over wat resulteert in de topbezetting van de jaren zestig van 1000 mensen. In die tijd wordt 40 procent van de productie geëxporteerd naar maar liefst 60 landen. In 1961 wordt een nieuwe cacaofabriek in gebruik genomen.
In 1964 krijgt Droste chocolade het predikaat 'Koninklijke' en de nieuwe naam van de onderneming wordt: Koninklijke Droste Fabrieken N.V.

Machines en arbeidsplaatsen

Steeds meer werd het werk overgenomen door machines. Door een veranderende markt raakt de fabriek in problemen door enorme stijging van productiekosten.
In 1975 komt het aandelenkapitaal van de 'Koninklijke' in handen van N.V. De Erven De Weduwe J. Van Nelle. Het familiebedrijf werd zo een onderdeel van deze zich snel uitbreidende levensmiddelen en tabaksindustrie. De wereldberoemde merknaam Droste blijft behouden.
In 1977 komt Droste in Amerikaans bezit en het predicaat 'koninklijke' vervalt en wordt veranderd in Droste Fabrieken BV.
In 1986 wordt de productie overgebracht naar Vaassen en mag uiteindelijk het Duitse bedrijf Hosta zich de nieuwe eigenaar noemen van Droste.
Nog enige tijd produceerde Dutch Cocao & Chocolate Company BV in Haarlem, waarna de panden uiteindelijk steeds meer leeg kwamen te staan.  De gebouwen werden uitgeroepen tot rijksmonument.
Er zijn 38 stijlvolle woningen verrezen, waar straatnamen als de Drosteboulevard doet herinneren aan het zoete verleden van deze prachtige stad.
De weeïge geur is verdwenen, maar de zoete herinnering blijft.


http://plzcdn.com/ZillaIMG/87026f872bd025a8d4f13d35e766e9a0_medium.jpg

http://plzcdn.com/ZillaIMG/965f98720cd90c8f71f7be46eac6878a_medium.jpg



Reacties (12) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Mooie historische ode aan Droste....het Droste effect?
Duim Taco
Mooi artikel, lekker om te lezen. Ik heb die blikjes ook nog...
heb het blikje nog in de keuken staan :)
Interessant stukje geschiedenis. Ik kom regelmatig in Haarlem, dus ga toch eens kijken bij de Drosteboulevard.
Leuk zo'n stukje geschiedenis en ja.....wie is er niet groot mee geworden!? Warme chocolademelk met *echte* slagroom... jammie....het is er zelfs weer voor! Hoewel hier 'n stukje blauw aan de hemel gloort....je kan er bijna 'n broek van maken dus ik hoop dat het zomer wordt en de chocolademelk nog even kan wachten.
Vind het trouwens wel mooi dat ze 'n stuk van het oude pand hebben laten staan want dat geeft tenminste nog wat karakter aan de buurt.
Goed geschreven, jammer dat ik niets over het Droste effect terug heb gelezen terwijl je wel de geschiedenis van de afbeelding zo mooi beschrijft. Ik ben toevallig een artikel over het Droste effect aan het schrijven en heb zojuist een chocolade artikel geschreven, weer toevallig net zoals de vorige keer :)
Mijn God, wat ik zit ik hier met het water in de mond!
Droste, ik kende dit, maar dank zij jouw artikel weet ik nu waar dat vandaan komt.
dank je en dikke 'chocoladeduim'