Welke schrijfvorm (vertelperspectief) leest het prettigst?

Door Yrsa gepubliceerd op Friday 28 September 12:11

Iedereen die leest heeft een voorkeur. Zo ken ik mensen die absoluut geen boeken willen lezen die in de ik-vorm geschreven zijn.

Welke schrijfvorm (vertelperspectief)  leest het prettigst?

De opzet van een boek

Er zijn veel verschillende soorten manieren om een boek te schrijven. De ene auteur kiest gericht voor de ik-vorm, terwijl een ander het verhaal het liefst in de derde persoon schrijft, maar wat vindt de lezer het prettigst om te lezen? En wat is voor de auteur het prettigst om te schrijven?


De ik-vorm

Een boek in de ik-vorm wordt vertelt vanuit de ik-persoon.  De vertellende ik dus die een verhaal vertelt over zijn of haar belevingswereld. De ik-persoon staat dus ook centraal in het verhaal.
Integenstelling tot wat sommige mensen denken hoeft de ik-persoon niet per definitie ook de ware ik van de auteur te zijn.

Een verhaal in de ik-vorm schrijven biedt de schrijver veel vrijheid om de gevoelswereld erom heen te laten zien. Uitermate geschikt dus voor verhalen die gericht zijn op de eigen ik.. Denk aan automutilatie (zelf snijden) of bordeline.  Deze problematiek is dusdanig op de ik  gericht dat de rest van de omgeving een minder belangrijke rol speelt voor het verhaal en of de hoofdpersoon.  Je kunt een verhaal dus veel krachtiger maken door het vanuit de ik-persoon te schrijven. Het probleem is wel dat als je als auteur kiest voor deze vorm je wel moet weten waarover je praat. Enig inlevingsgevoel is daarom dus van belang.

Vaak wil de lezer zichzelf kunnen indentificeren met een persoon of situatie, wanneer er in de ik-vorm geschreven wordt is daar niet heel erg veel ruimte voor, omdat het niet draait om meerdere personen. Ze zullen ongetwijfeld in een verhaal voorkomen, maar niet dusdanig dat het je ook lukt om je als lezer te indentificeren.

De tweede persoon

Het schrijven in de tweede persoon kom je weinig tegen, omdat het hier over de aangesprokene gaat.

De derde persoon

De derde persoon is niet de ik-persoon die vertelt, maar ook niet aan de aangesprokene.  Deze manier van scrhijven maakt ruimte om elk personage in een verhaal een dusdanig karakter te geven dat het voor de lezer heel makkelijk is om zichzelf te kunnen identificeren met een personage.
Harry Potter is een voorbeeld van een boek dat in die vorm geschreven is. J.K. Rowling neemt Harry als hoofdpersoon, maar ze laat genoeg ruimte over voor Ron, Hermelien of Voldermort.

Tijd

Behalve de vorm waarin geschreven wordt  is de tijd ook erg belangrijk. Zo heb je de tegenwoordige tijd en de verleden tijd waarin een boek geschreven kan worden.

De tegenwoordigetijd (tt) en verledentijd (vt)

Eigenlijk spreekt het voor zich. Een verhaal of boek in de tegenwoordigetijd wordt vertelt in het nu. Het gebeurt op dat moment.

- Ik loop naar de trein.  (Op dat moment loop je naar de trein toe)

In de verledentijd is het al gebeurd.

- Ik liep naar de trein (Die weg is dus al afgelegd)

De voorkeur van een auteur speelt een grote rol bij het kiezen van de tegenwoordige- of verledentijd, al lenen sommige verhalen zich absoluut niet voor een keuze.

Zo is het lastig om een terugblik (flashback) in de tegenwoordigetijd te schrijven. Het zou niet geloofwaardig overkomen en erg prettig is het ook niet schrijven.


Mijn ervaring

Ik heb altijd veel gelezen. Waren het eerst de olijke tweeling die mij aan het lachen konden maken met hun ondoorachte avonturen, later waren het de vijf van Enid Blyton, Pitty en alle andere kostschoolverhalen die zij zo mooi beschrijven kon (vond ik dan op die leeftijd).
Al deze verhalen waren in de derde persoon geschreven en in de verledentijd.
Voor mij toen een zeer prettige manier.
Pas later stuitte ik op een boek dat in de ik-vorm geschreven was en hoewel ik die eerder altijd links had laten liggen was het het onderwerp van het boek dat mij dermate aansprak dat ik het niet kon laten liggen in de boekhandel.
De zeer indringende manier waarop de ik-persoon toewerkte naar ''straks in september''  maakte zoveel indruk op mij dat ik meer boeken in de ik-vorm wilde lezen.
Echter, ik ben geen enkel boek meer tegen gekomen. Dit vond ik zo frustreren. Dat, naast de frustratie die er al lag over het eind van alle boeken die ik gelezen had, was voor mij aanleiding om de pen over te nemen.

Daarvoor had ik wel iets gescheven, maar het echte schrijven begon toen ik een jaar of twaalf was en dat beviel prima.
Ik had de regie. Daarnaast merkte ik dat schrijvend helend werkte en dat er alle vrijheid was om mijn fantasie te gebruiken.

En dan komt het.
In welke vorm wil ik, als schrijvende, het verhaal vertellen?
om bij de volgende vraag uit te komen...


Wat wil de lezer?


Hoewel dit per lezer zal verschillen zal het grootste deel toch kiezen voor een boek in de derde persoon dat in de verledentijd geschreven is.
Dit leest nu eenmaal het makkelijkste weg.

Nu is het een hele grote valkuil om op voorhand al te gaan schrijven wat de lezer wil!
Schrijf vanuit je hart - je passie en je gevoel! Daar ligt de basis. Als die basis goed zit, komt dat wat geschreven is ook over!

Schrijven is lezen!

 

 

Schrijven is lezen en schrijven. Op deze manier maak je ontwikkelingen door en leer je. Je leert altijd al bouw je in de loop der tijd wel je eigen stijl op en leer je kennen wat je wel en niet prettig vindt.
Wanneer je jaren schrijft en je oude werken terug leest zul je echt wel een verschil zien.
Je kunt dan tot de ontdekking komen dat je verschrikkelijk gegroeit bent in het schrijven of concluderen dat je vreselijk was toen je begon...met daarbij dan de gedachte dat als je weer tien jaar verder bent...je werk van het heden nog waardeloos is.

Maar zijn dat redenen om te stoppen?
Nee, want je doet het graag en je leert in de loop der jaren wel in te schatten wanneer welke vorm en hoe de opzet van je verhaal.


Dus?


Een groot deel van de lezer zal kiezen voor een verhaal in de derde persoon dat in de verledentijd geschreven is, maar een verhaal over bepaalde ik-problematiek zal minder sterk overkomen als het in de derde persoon geschreven wordt, omdat dan de gedachtewereld van meerdere mensen uitgediept wordt.

Reacties (33) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Prima artikel, goede tips om te bewaren en nog eens na te zien en toe te passen. Duim
De vorm maakt mij niet uit, zolang het maar goed leest, mooi artikel!
dank je wel henie!
Mooi artikel. Vind het lezen in ik-stijl steeds leuker om te lezen, nog makkelijker om je in te leven omdat je toch echt denkt dat de persoon verteld wat hij heeft meegemaakt. Ik probeer nog steeds van alles uit!
@ dirkbali, thnxxx :)
@ kika, vanalles uitproberen is je eigen stijl ontwikkelen en leren...thnxx voor je reactie!

@ nonnie, ik vind persoonlijk de ik-vorm in tt ook het prettigs, omdat je er veel in kwijt kunt...desondaks is af en toe de derde persoon ook fijn om in te schrijven...
en wat de lzer dan uiteindlijk wil... ik denk niet dat je met die gedachte moet gaan schrijven.
thnxxx :)
Oeioeioei, ik moet nog heel wat aanpassen als ik gelezen wil worden, want ik kies meestal voor ik (terwijl ik zelden over mezelf schrijf) en de tegenwoordige tijd.
Oh oh!
De jij-vorm lijkt me een leuke uitdaging.

Goed en helder artikel, Yrsa.
yrsa, je hebt volkomen gelijk. Goed beschreven! Duim.