Wat is een Black Swan Event of Game Changer? Voorbeelden.

Door Thijs-Wetemans gepubliceerd op Thursday 27 June 22:36

c87a016963b99a1145caefffaabd87b2.jpgHier lees je over het fenomeen Black Swan Event, een gebeurtenis die onverwachts optreedt en verregaande consequenties heeft. Een andere term is Game Changer. Definitie, voorbeelden en achtergrondinformatie vind je in dit artikel.

 

 

 

Black Swans - Zwarte Zwanen

De term Black Swan is afkomstig uit de westerse overtuiging dat alle zwanen wit zijn, omdat deze de enige zwanen die gevonden en beschreven waren… tot in 1697. De Nederlandse ontdekkingsreiziger Willem de Vlamingh ontdekte in dat jaar zwarte zwanen in Australië. Dit was een onverwachte gebeurtenis in wetenschappelijke zin en het veranderde de zoölogie diepgaand. Nadat zwarte zwanen waren ontdekt, leek het duidelijk dat er ook nog andere dieren met variërende kleuren zouden bestaan.

Achteraf gezien had men deze conclusie eerder kunnen trekken omdat observaties hier al op duidden. Dit empirisch verzamelde bewijs werd destijds echter onvoldoende op zijn waarde geschat. In feite legt de Black Swan Event de kwetsbaarheid van ons systeemdenken bloot: wij denken te weinig in varianten en risico’s. We vertrouwen teveel op het voorgekauwde verhaal waarbij de media een grote (en dubieuze) rol speelt. Kijk eens naar de volgende twee verklaringen en kijk welke het meest waarschijnlijk is:

  • Jan was gelukkig getrouwd. Hij vermoordde zijn vrouw.
  • Jan was gelukkig getrouwd. Hij vermoordde zijn vrouw om haar erfenis te krijgen.

De meesten zullen kiezen voor de tweede verklaring maar de eerste zin houdt veel meer opties open, zo niet alle mogelijkheden: hij werd gek, zijn vrouw bedroog hem met de postbode, etc. Ook het volgende voorbeeld is veelzeggend, over de kalkoen die een heel positief beeld krijgt over zijn eigenaar die hem dagelijks keurig te eten en te drinken geeft. In feite groeit zijn vertrouwen in zijn baas met elke dag dat hij leeft. Totdat het Kerstmis wordt…. Het interessante is dat het vertrouwen in zijn baas het hoogste is op het moment dat het risico het grootst is!

702d5d40c5fe7375d8214f5a11d3a8e5.jpg

Black Swan Theorie - definitie

De Libanees Nassim Nicholas Taleb schreef in zijn boek De Zwarte Zwaan (2007) over de theorie dat er eens in de zoveel tijd een onverwachte gebeurtenis plaatsvindt. Volgens Taleb voldoet een Black Swan Event aan de volgende drie eisen:

  1. het is een uitschieter, buiten het zicht van onze verwachtingen, omdat uit onze ervaringen niets wijst op de mogelijkheid ervan;
  2. het heeft ​​een extreme impact. Dit kan zowel positief als negatief zijn. Het is als het ware een Game Changer;
  3. na de gebeurtenis zoeken en vinden we verklaringen voor het ontstaan van deze heftige gebeurtenis. Dus achteraf gezien is het verklaarbaar en was het mogelijk zelfs voorspelbaar.

Kortom: het evenement is een verrassing, het heeft een grote impact en na het voldongen feit, wordt het evenement verklaard. Het boek van Taleb is door de Sunday Times in juli 2009 verkozen tot één van de 12 meest invloedrijke boeken van na de Tweede Wereldoorlog.

0f1e6911d3d64e719d848e128fd51b8e.jpg

Voorbeelden van recente Black Swans

Taleb ziet in de volgende evenementen een Black Swan Event:

  • de Eerste Wereldoorlog
  • het uiteenvallen van de Sovjet-Unie
  • de opkomst van de personal computer en het internet
  • de aanslag van 11 september 2001
  • de oorlog tegen Irak’s Saddam Hoessein
  • het omvallen van Lehman Brothers
  • het succes van Google

5a8ff699238999cfd6fcff841acb6a86.jpg

(Bron: http://www.ranklogos.com/banks-logos/deutsche-bank-logo/)

Nieuwe, toekomstige Black Swan Events:

De Deutsche Bank heeft deze zgn. uitschieters voor 2013 beschreven:

1. De Federal Reserve begint met het kopen van aandelen als een onconventionele monetaire beleidsmaatregel.

Om de Amerikaanse huizenmarkt op peil te houden door de vermogens van huishoudens op niveau te houden, koopt de Fed rechtstreeks aandelen om de beurs te ondersteunen. Burgers en bedrijven voelen zich hierdoor rijk(er) worden. De Fed kan zich beroepen op hoofdstuk 13 van de Federal Reserve Act die extreme acties mogelijk maakt in ongebruikelijke en urgente omstandigheden. Zelf verdenk ik de Fed ervan dit al sinds enkele jaren te doen onder de noemer van het Plunge Protection Team (officieel: Presidential Workinggroup Financial Markets).

2. Griekenland ontdekt een gasreserve die meer waard is dan alle door hen verschuldigde schuld.

Ter hoogte van de grens tussen Libanon en Israël bevindt zich in de Middellandse Zee de Levantijnse Zee. Hier wordt een groot gasveld geëxploiteerd met de naam Leviathanveld. Een aantal studies, dat heeft gekeken naar vergelijkbare gasvondsten in de Middellandse Zee voorziet een potentiële omvang van de gasvelden ten zuiden van Kreta ter waarde van 600 miljard dollar.

3. Zweden, Turkije en Brazilië zorgen voor vrede in het Midden-Oosten.

Carl Bildt van Zweden, Ahmet Davutoglu van Turkije en Antonio Patriota van Brazilië hebben hen kennis en ervaring aangeboden om het conflict in het Midden-Oosten op te lossen. In het verleden hebben Brazilië en Turkije al getracht de nucleaire kwesties in Iran te bespreken, terwijl Turkije en Zweden hebben samengewerkt over kwesties in de Balkan. Mogelijk willen ze nu samen hun aandacht wenden tot het Midden-Oosten.

4. De Britse regering valt.

De eerstvolgende parlementsverkiezingen in Groot Brittannië zijn in mei 2015. Zowel de liberaal-democratische en conservatieve partijen willen zich mogelijk een tijdje distantiëren van het beleid van hun partners in de ogen van het electoraat. Deze splitsing zou in 2014 kunnen optreden, met verdeeldheid over het energiebeleid, de parlementaire grensreconstructies, House of Lords hervormingen en bovenal het economische beleid.

5. Centrale Banken over de hele wereld stellen een negatieve depositorente vast en aandelen stijgen wereldwijd.

Denemarken en Zwitserland experimenteerden er al mee in het verleden. Mogelijk is Japan het eerste land van de grote drie (Japan, VS en Europa) die dit instrument inzet om hun munt nog zwakker te maken. Een vlucht naar aandelen is het gevolg waardoor de beurzen verder zal stijgen.

6. Noord-Korea treedt naar buiten.

De Noord-Koreaanse leider Kim-Jong-un lijkt van plan te zijn om zijn land op het gebied van landbouw en industrie te hervormen zoals China dat deed in de jaren ’70 en ’80. Ook duiden zeer recente (voorzichtige) toenaderingen tot Zuid-Korea op een grotere openheid van Noord-Korea in de toekomst.

7. Iran stelt zich zachter op t.a.v. het buitenlandse beleid.

Volgens de Deutsche Bank is het mogelijk dat de nieuwe president meer pragmatisch zal handelen ten aanzien van het nucleaire programma. Ook zou een versoepeling van geopolitieke risico’s in het Midden-Oosten mogelijk zijn.

8. De correlatie tussen aandelen en valuta verdwijnt.

Hoge beurskoersen zegt niet langer meer iets over de sterkte van de munt. Door de valuta-oorlog zullen de yen, de dollar en de euro in waarde dalen terwijl de beurzen records blijven breken. In feite heeft de waardedaling inflatie tot gevolg waardoor alles duurder wordt, ook aandelen.

9. De Zuid-Chinese Zee als geopolitiek kruitvat.

China wordt steeds assertiever en Amerika heeft steeds meer aandacht voor de Aziatische regio. Een regio met een enorm potentieel aan minerale reserves met hongerige naties in de buurt, betwiste maritieme grenzen en vissersboten die die grenzen aftasten kan de Zuid-Chinese Zee voor een explosieve situatie zorgen.

10. Europa krijgt zonne-energie uit de Sahara.

In theorie zou een gebied met zonnepanelen en zonthermische installaties zo groot als Wales voldoende zijn om geheel Europa te voorzien van elektriciteit. Er zijn zelfs al initiatieven in die richting: het consortium Desertec werd in 2009 opgericht voor dit doel.

11. Klimaatverandering raakt financiële markten.

Een versnellende klimaatverandering kan zorgen voor een grote droogte in de VS, Rusland en Brazilië dat kan leiden tot stijgende voedselprijzen. Ook orkanen zullen een negatief effect hebben op het BBP van landen en daarmee het economische herstel vertragen. De financiële markten volgen dit met argusogen.

12. De zeepbel t.a.v. obligaties van opkomende markten barst.

Door oplopende inflatie, en daarmee oplopende rentes, willen beleggers van hun obligaties in emerging markets af. Het risico wordt te groot bij deze, met schuld overladen, landen. Hogere voedselprijzen en een stijgende olieprijs hebben een hoge doorwerking op de CPI.

341d1d734f820e75b881f5575279cc74_medium.

(Bron: http://logodatabases.com/morgan-stanley-logo.html/morgan-stanley)

De investeringsbank Morgan Stanley heeft deze zgn. uitschieters voor 2013 beschreven:

1. Inflatie keert terug.

Om drie redenen zou de inflatie kunnen toeslaan: door droogte zou de landbouwproductie ernstig tegenvallen, de grootste wereldeconomieën herstellen zich sterker dan verwacht en de Centrale Banken laten hun balansen volledig uit de hand lopen.

2. Afschrijving staatsschulden.

De VS, Japan en Groot-Brittannië verkondigen dat ze hun schulden niet meer kunnen terugbetalen en er dus afgeschreven moet worden. Ratingbureaus en obligatiehouders schreeuwen om het hardst.

3. Huizenmarkt stort weer in.

Na een opleving in de huizenverkoop zakt deze weer fors in nadat de eisen voor kredietverlening aangescherpt worden.

4. Japan wijzigt inflatie-regels.

De Bank of Japan wisselt van de reguliere inflatiecijfers naar de kerninflatie, dus zonder voedsel en energie. Hierdoor lijkt de inflatie lager waardoor ze deze agressief met hun monetaire beleid verder kunnen laten oplopen.

5. Bank of Japan koopt Europese obligaties.

In een poging de yen verder te devalueren, koopt de Bank of Japan Europese obligaties op waardoor de Euro sterk blijft, in verhouding tot de yen. Zo kan Japan meer exporteren.

6. Geen Grexit maar Brixit.

Tot ieders verrassing blijft Griekenland in de EU en stapt Groot-Brittanië er uit!

7. Groot-Brittannië verliest gevecht tegen stijgende inflatie.

Het doel om de inflatie op ongeveer 2 procent te houden, lukt de Bank of England niet langer en ze geeft de strijd op. Inflatie stijgt hierdoor nog verder.

8. Recessie in Australië.

Juist wat niemand verwacht, gebeurt toch: Australië verkeert in een recessie sinds ruim 20 jaar.

9. Opkomende markten hervormen niet.

De opkomende markten blijven sterk groeien door export en buitenlandse investeringen maar het ontbreekt aan structurele hervormingen om deze groei vast te houden voor de nabije toekomst.

10. China’s liquiditeitsproblemen.

De kredietverlening tussen Chinese banken onderling valt stil door wantrouwen waardoor de groei van China hapert en daarmee ook de wereldeconomie.

11. Azië stuwt productie.

Aziatische landen (exclusief Japan) verhogen hun productie aanzienlijk door beleidshervormingen met hogere bedrijfswinsten tot gevolg.

12. Mexico succesvol in olie- en gasexploitatie.

Na jarenlange problemen in de olie- en gasindustrie lukt het Mexico om door beleidswijzigingen de productie te stimuleren waardoor weer sociale programma’s kunnen worden geïmplementeerd. De Mexicaanse peso en buitenlandse investeringen stijgen.

13. Brazilië verschuift beleid.

Van het stimuleren van de vraag verschuift het beleid naar het opwaarderen van de voorzieningen met de infrastructuur voorop. Buitenlandse investeerders staan te popelen om een graantje meet te pikken.

14. Turkije hangt sober beleid aan.

De Centrale Bank van Turkije verwijdert de onconventionele instrumenten uit het scala aan monetaire beleidsopties maar is niet in staat om de economische situatie in het land te verbeteren.

15. USSR keert gedeeltelijk terug.

Onder leiding van Oekraïne lukt het Poetin om voormalige Sovjetlanden terug te laten keren naar moeders boezem. Dit leidt tot een hogere economische groei in heel Eurazië.

 

Black Swans voorspellen kan eigenlijk niet

Een fors aantal voorbeelden van mogelijke Black Swan Event passeren de revue in dit artikel. Maar wat de Deutsche Bank en Morgan Stanley doen, klopt eigenlijk niet. Volgens de definitie zien we een Black Swan niet aankomen; ze treden namelijk vrij onverwachts op. Toch kan het geen kwaad om de voorspellingen niet helemaal af te schrijven. Een gewaarschuwd mens telt immers voor twee.

27 juni 2013, Thijs.

Hier vind je mijn andere artikelen.

© Thijs Wetemans 2013 (voor ieder gebruik van de tekst van dit artikel is toestemming nodig zoals beschreven op http://www.auteursrecht.nl/auteursrecht/22090/ )

Reacties (19) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Verrekte goed artikel. Ik had van zijn boek gehoord (titel) maar nooit geweten waar het over ging. toch maar eens lezen...
Ik vermoed dat er nog een aantal zwarte zwaantjes aan zitten te komen. De impact van 3D-printing bijvoorbeeld. Wordt waarschijnlijk veel groter dan we kunnen vermoeden.
De 'Arabische Lente' van 2012 had m.i. ook een 'black swan'-karakter.
Een negatieve black swan zie ik in de 'emerging diseases', voornamelijk uit Centraal-Afrika. Als er ook maar één patient met een virulente en airborne vorm van Ebola zaire een internationale vluchthaven weet te besmetten is de kans groot dat meer dan 50% van de wereldbevolking het loodje legt.
Je noemt enkele zeer plausibele Black Swans. Dat van 3D-printing en de Arabische lente, daarover ben ik het met je eens en dat van die ziektes... dat mag ons bespaard blijven.
Fantastisch artikel. Goed opgebouwd ( ik dacht dat het weer een hype was via de sociale media)
Ja, soms ontstaan er mutaties die niemand verwacht.
Nee, geen hype maar eerder een term die je in Nederland steeds vaker hoort bij financieel-economische onderwerpen, bijv. bij RTL-Z. Vandaar de uitleg. Afgelopen week was er gerommel in China (zie ook punt 10 bij Morgan Stanley) maar dit is alweer naar de achtergrond verschoven. Dit had een echte Black Swan kunnen worden (of wordt het misschien alsnog!).
Tsjaikowsky heeft het thema in het Zwanenmeer heel mooi weergegevn. Wil je een mooie balletfilm zien: Black Swan..ook hier dat thema! Interessant artikel!
Dank voor je tip en compliment!
De tijd zal het uitwijzen.
Heel interessant en informatief.
Black Swan- Nederland mag gas exploiteren van Griekenland als schuldvereffening,gasboringen leiden tot verzakking Kreta.
Oops
Kreta als het nieuwe Atlantis? Goed voor Griekse toerisme-industrie!
Ja ik dacht ook aan Atlantis,daar was wel geen gaswinning maar neem aan dat de aarde een boertje liet.
Boeiende materie en stof tot nadenken. Nu het lijstje met mogelijke Black Swans naast het nieuws blijven houden ...
Inderdaad... sommige voorbeelden worden werkelijkheid 'as we speak'. Bijvoorbeeld dat je nog maar 80% van de aankoop van je huis mag financieren en dus 20% eigen geld moet meebrengen, hoorde ik vanochtend. Zie punt 3 van Morgan Stanley...