Werkstuk Zintuigen.

Door Arinka gepubliceerd op Wednesday 04 December 09:21

Zintuigen

Inleiding.

Ik heb mijn werkstuk gemaakt over zintuigen. Dit onderwerp heb ik gekozen, omdat ik het erg interessant vind. Ik wilde er dus meer over weten. Het is een uitdaging om dat  met iemand te delen. Zintuigen zijn leuk en heel kostbaar. Hopelijk ga je dit onderwerp ook boeiend vinden. Ik wens je veel plezier tijdens het lezen en ik hoop ook dat je daarna nog voorzichtiger met je zintuigen omgaat.

Inhoudsopgave.

  1. Wat weet ik  al? .............................................................................................................4
  2. De hersenen en voelen.....................................................................................................4
  3. Je neus..........................................................................................................................5
  4. Je tong...........................................................................................................................5
  5. Je ogen..........................................................................................................................6
  6. Je oren...........................................................................................................................7
  7. Het zesde zintuig............................................................................................................8
  8. Het Syndroom van Gilles de la Tourette.............................................................................8
  9. Een verhaaltje door Robin Linders.....................................................................................8
  10. Wat heb ik ervan geleerd? ...............................................................................................9
  11.  Bronvermelding.............................................................................................................10

1. Wat weet ik al?

Je hebt vijf zintuigen: horen, zien, voelen, proeven en ruiken. De meeste zintuigen zitten aan je gezicht, alle behalve voelen. Je kunt wel voelen met je gezicht, maar je voelt het meest met je hele huid  en vooral je vingertoppen.

Zintuigen zijn dus heel belangrijk. Als er een scherp stukje glas in je voet zit en je zou dat niet voelen, dan kon je doodbloeden. Of als je niet kon ruiken, dan rook je ook geen gevaar zoals brand. Als je niet kon proeven dan wist je niet of, wat je zat te eten, niet giftig was.

Als je niet kon horen zou je niet kunnen weten dat er iemand om hulp schreeuwde. En als je niet kon zien dan wist je niet of er gevaar of juist iets leuks aan de hand was.

Er is volgens mij ook een zesde zintuig, maar ik weet niet wat dat kan zijn.

2. De hersenen en voelen

Zonder je hersenen waren je zintuigen niets. Als je bijvoorbeeld in je hand gestoken wordt door een bij, dan veroorzaakt dat prikkels.

Prikkels zijn een soort kleine seintjes die bliksemsnel naar je hersenen worden gestuurd. Je hersenen ontvangen die prikkels, en gaan dan aan het werk. Ze ‘denken’: Au! Dat signaal sturen ze net zo snel weer terug en dan voel je de pijn. Die prikkels lopen door een soort lijn, die loopt langs je ruggengraat. Prikkels heten ook wel zenuwen.

Als je niet kon voelen, dan zou je niet weten of je een wondje hebt en dan zou je dood bloeden. Het is niet alleen een eng idee, het zou ook gevaarlijk zijn. En niet alleen in je huid heb je gevoel ook in je botten kun je pijn voelen, bijvoorbeeld als je van een trap valt en je breekt een been, dan doet dat zeer.

Waarom zeg je auw als je pijn hebt? Waarom zeg je niet boek? Nou, dat zal ik je vertellen, dat is een automatische reactie.

Er zijn vier soorten gevoel:

1. Tastzin, het is bijvoorbeeld donker en je tast naar iets waar je je aan vast kunt houden. Ze noemen het een doof gevoel als je tastzin het niet doet, maar echt, het heeft totaal niks met horen te maken.

2. Pijnzin, als je bijvoorbeeld op je tong bijt, je breekt een been of een bij steekt je. Pijnzin heet ook wel Nociceptie.

3. Warmtezin en

4. Koudezin, samen heten ze Thermoceptie. De lichaamstemperatuur van iemand die normaal is en geen koorts heeft, is 37 graden Celsius.

De prikkels komen binnen via diverse organen, die je hieronder in een tabel ziet:

De organen

Waar ze voor dienen

Je neus

Om te ruiken

Je oren

Om te horen

Je ogen

Om te zien

Je huid

Om te voelen

Je tong

Om te proeven

 

3. Je neus

Met je neus kun je ruiken, dat is erg belangrijk want als je gasfornuis nog aan staat en dat ruikt, dan kun je daar wat aan doen maar als dat niet zo was, dan zou de brandweer veel meer moeten blussen.

Het kan ook fijn zijn als je een lekkere taart ruikt. Of juist vervelend als je de stank van de kattenbak ruikt( het voordeel is dat je wel weet wanneer je hem moet verschonen ).

Als je iets ruikt zoals een koekje dan komt dat je neusgaten binnen, daar zitten allemaal kleine haartjes en die vangen de geur op. Vervolgens geven ze dat sein weer door aan de hersenen. En dan seinen je hersenen: Ik heb wel zin in zo’n koekje!

Er zijn wel mensen die niet kunnen ruiken, dat heet Anosmia en komt gelukkig maar weinig voor! Als je niet kunt ruiken heeft eten ook geen smaak, daarom knijpen kinderen als ze iets vies vinden, hun neus dicht.

Als je neus verstopt is (bijvoorbeeld door hooikoorts) dan is het heel moeilijk om door je neus te ademen, als baby heb je dan grote problemen. Je hebt ook speciale zalfjes om de neus te ontstoppen en als je dat niet hebt, dan moet je maar even ademen door je mond. Kleine kinderen die verkouden zijn peuteren daarom ook extra veel in hun neus. Als je verkouden bent en het is koud, word je neus meestal ook rood. Als je neus heel gevoelig is, dan kan het zo zijn dat je neus gaat prikken. Dat komt dus door de kou.

4. Je tong

Met je tong kun je proeven, dat doe je met speciale smaakpapillen. Als je dat niet kunt, dan heet dat Ageusia, als je niet heel veel proeft maar wel een beetje dan heet dat Hypogeusia en als je heel veel proeft terwijl je eigenlijk niks eet, dan het dat Dysgeusia of Phantogeusia.

Je hebt ook nog dat alles vreemd zoals zoutig of metalig smaakt, dat heet dan weer Parageusia, als je overgevoelig voor smaakstoffen bent dan heet dat Hypergeusia.

Je hebt vier soorten smaakpapillen die dingen proeven: bitter, zuur, zoet en zout.

Als je niet zou kunnen proeven en je dus Ageusia hebt, dan zou het zomaar kunnen zijn dat je iets zit te eten wat giftig is. Het is belangrijk om een schone tong te hebben, daarom poetsen sommige mensen niet alleen hun tanden maar ook hun tong. Als je tong droog is, dan heeft iets dat je eet geen smaak.

Als je met je vinger over je tong beweegt, voelt dat heel ruw. Dat zijn dus die hele kleine smaakpapillen die je als je heel goed in de spiegel kijkt ziet zitten. Als je per ongeluk op je tong bijt, dan zwelt zo’n smaakpapil. Als je een snoepje heel snel op eet dan proef je dat bijna niet, omdat zoals je ziet de zoete smaakpapillen hellemaal op het puntje van je tong zitten.

Smaak is ook een vorm van herkenning, daarom stopt een baby ook altijd alles in zijn mond. Dan weet hij dat het zijn speelgoed is.

5. Je ogen

Met je ogen kun je zien. Niet iedereen heeft dat geluk, sommige mensen kunnen slecht of zelfs niets zien. Als je slecht ziet van ver weg dan heet dat bijziend, als je slecht ziet van dichtbij dan heet dat verziend en als je niks kan zien dan ben je Blind. Als je niet goed kunt zien dan kun je dat verhelpen door een bril, lenzen of een operatie. Je hebt ook verschillende sterktes qua bril of lenzen.

Niet iedereen kan lenzen in doen, soms zijn je ogen daar gewoon niet groot genoeg voor of je hebt te weinig traanvocht.

Vossen en sommige andere dieren zijn ook blind bij hun geboorte maar bij hun gaan de oogjes na een paar weken open. Iemand die blind is kan als hij/zij geluk heeft een operatie ondergaan, maar dat kan niet bij iedereen.

Toch kunnen blinde mensen lezen. Dat doen ze met het braille schrift dat is een alfabet dat bestaat uit puntjes.

Je kan ook kleurenblind zijn, dan zie je geen verschil tussen twee kleuren. De meeste mensen die kleurenblind zijn, zijn jongens.

Je oog heeft een kleurrijk gedeelte midden in je oog, dat heet de iris. De iris heeft (meestal) 1 van deze 4 kleuren, groen, blauw, bruin en grijs. Het kan ook zijn dat je twee verschillende kleuren ogen hebt of een mix van heel veel kleuren. In de iris zit een soort zwart gat, dat heet de pupil. Daarachter ligt weer een ooglens. Als het langzaam donker word zie je steeds minder kleuren tot alles zwart, grijs en wit is.

Veel dieren hebben hun ogen aan de zijkant van hun kop, dat is handig want ze zien daardoor veel meer dan mensen.

Sommige dingen zijn gezichtsbedrog. Dan zijn je hersenen een tikje in de war. Wist je trouwens, dat zebra’s ook aan gezichtsbedrog doen? Als er een leeuw komt, gaan ze zo dicht mogelijk bij elkaar wegrennen. De leeuw weet niet meer wat de zebra’s zijn, want bij elkaar vormen de snelle zebra’s in de leeuw zijn ogen, een draaiend beeld. Een beetje zoals hier onder maar dan zwart-wit. Zien is belangrijk omdat als je niet kon zien, je niet wist of er gevaar dreigden en waar dat gevaar dan was. Als je een beeld ziet, draaien je ogen dat om. Later zetten je hersenen dat beeld weer goed. Kijk in het midden van dit draaiende kunst werk en het lijkt of het beweegt.

6. Je oren

Met je oren kun je horen. Je oren worden beschermd door je oorschelpen, als je geen oorschelpen had, dan zou elk (klein) insect zo in je oor kunnen kruipen.  Maar er zit nog veel meer verborgen in je oor.

Ze geven sommige dingen de raarste namen: er zitten bijvoorbeeld een slakkenhuis, een aanbeeld,  een hamer en een stijgbeugel in je oor. Maar al die dingen gebruik je om te horen. Als je niet kan horen, dan ben je Doof. Dat kan komen doordat je te harde muziek luistert en je trommelvlies kapot gaat of omdat je ermee geboren bent.

Wist je trouwens, dat de meeste muziekartiesten ook doof zijn?

Doven horen soms wel iets, dat kan alleen iemand horen die doof is, het is een soort pieptoon die vreselijk is om te horen. Sommige mensen die doof zijn, praten heel raar (sinds hun geboorte al) omdat ze de klanken verkeerd uit spreken en ze weten niet hoe het klinkt. Ze denken dat je klanken uit je keel komen terwijl ze uit je stembanden komen die wat lager zitten.

Toch kun je dan communiceren, dat doe je met gebarentaal. Dan maak je gebaren met je handen. Ze kunnen meestal ook liplezen. Oude mensen worden vaak doof of krijgen een gehoor apparaatje. Je moet je oor af en toe schoonmaken met een wattenstaafje.

Als je een drilboor hoort, gaat dat eerst door je gehoorgang naar je trommelvlies. Doordat je trommelvlies trilt zet dat je hamer, aambeeld en stijgbeugel in beweging. En dan door je slakkenhuis, naar je gehoorzenuw. Die zend het dan door naar je hersenen en dan hoor je het. Hier zie je een plaatje van de binnenkant van je oor om je er iets bij voor te stellen. Door de buis van Eustachius  komt je oorsmeer naar buiten.

7. Het zesde zintuig

Je hebt een zesde zintuig. Veel mensen praten er over maar weinig daarvan weten welke dat is. Nou ik zal het je vertellen. Het is… Evenwicht! Andere mensen zeggen dat het helderziendheid is. Het zit in je oor zoals je al hebt gezien en is een van de belangrijkste dingen die je hebt. Het is zoals je ziet op het plaatje hierboven je evenwichtsorgaan. Heb je ooit al van die koorddansers in het circus gezien? Als ze geen evenwicht zouden hebben, dan zouden ze er telkens afvallen. Dat geld ook voor zo’n lief klein kindje die op een stoeprand loopt of als een kind op een klimrek klimt. Je zou zelfs omvallen als je in de ene hand een appel vast zou hebben en in de ander niets. Dus evenwicht is heel belangrijk en je kunt het trainen.

Je kan ook een test doen met een muntje, neem nou bijvoorbeeld een euro, Op de ene kant staat een koningin en op de andere een 1. De koningin is zwaarder, dat komt dus door de zwaartekracht, als je kop of munt speelt, kies dan dus voor munt. Als er geen zwaartekracht was, dan was er ook geen evenwicht want dan zou je toch kunnen vliegen.

8. Het syndroom van Gilles de la Tourette

Sommige mensen hebben zintuigen die overgevoelig en snel geprikkeld zijn. Zulke mensen hebben het syndroom van Tourette. Zo iemand ben ik dus.

Ik denk dat je vast wel eens gemerkt hebt dat ik niet stil kan zitten en het liefst rondjes door de school ren. Je ziet of voelt bijvoorbeeld allemaal beestjes krioelen, terwijl die er niet zijn. Je kan er wel iets aan doen.

Je kan pillen slikken, op therapie of je kunt er niks aan doen.

Ik heb ook Tourette en ik kies voor het derde, want als je pillen slikt dan wordt je heel traag, omdat daar een stofje in zit waar je dus traag van wordt en therapie vind ik niet nodig.  Ik probeer wel om tics te negeren, maar het voelt net als dat je niet met je ogen mag knipperen of niet mag krabben als je kriebel hebt. Probeer dat maar eens, dan lig je al na minder dan 30 seconden te krabben.

Vandaar dat het ook zo irritant is als iemand zegt dat je stil moet zitten als je iemand met Tourette bent.

En voor de duidelijkheid, sommige mensen zeggen dat Tourette een ziekte is, maar het is toch echt een syndroom! Je hebt nog veel meer soorten syndromen. Zoek maar eens op internet op het zoekwoord syndroom, je zult pagina’s vol krijgen.

De naam van dit syndroom is dus Gilles de la Tourette. Dit heet zo omdat de man die dit syndroom heeft ontdekt zo heette. 

9. Een verhaaltje

Ik vertel je nu een zelfgemaakt verhaaltje over hoe belangrijk zintuigen zijn.

Er was eens een meisje, ze heette Fiona, maar ze werd vaak Fie genoemd. Ze was blind en zat op een speciale school. Daar had ze 2 vriendinnen gemaakt, die heetten Anouk en Marijke. Anouk was doof en Marijke had anosmia.

Op een dag gingen ze naar de tante van Fie, om daar een paar dagen te blijven logeren. Tante Louisa had al een kamertje op zolder klaar gemaakt voor de 3 meiden.

Het was moeilijk voor Fie, want ze had moeite om niet tegen alle planten aan te stoten, die haar Oom Ben spaarde. Ze gooide er namelijk vaak een om.

Ze gingen even naar het zwembad in de tuin, want de familie van Fie was erg rijk.

Ze werden geroepen voor het eten en Marijke tikte Anouk daarom even aan. Die avond was het hartstikke gezellig geweest, tante Louisa had een heerlijk feestmaal voorbereid.

Alleen Marijke kon het niet proeven...

Ze hadden nog even een spelletje gedaan dat ze allemaal konden doen en daarna gingen ze lekker naar bed.

Fie lag al snel te slapen, toen Anouk opeens zei:”Ik ruik brand!” Marijke fluisterde terug: “Je verbeeldt het je vast,” en ze draaide zich nog eens lekker om. Even later schrok Marijke wakker, ze hoorde geroep. Iets dat klonk als “Brand, brand!” Marijke maakte snel de andere meiden wakker. Die zeiden: “Wat is er?” Marijke zei weer:”Er is brand!”, maar Anouk hoorde dat niet. Snel maakte ze aan Anouk al gebarend duidelijk dat er brand was. Ze snelden alledrie naar beneden, maar het vuur was al overal. Ze zagen (behalve Fie dan)  dat de afstand tussen de reling en de trap niet groot was en sprongen erover heen.

Ze renden naar de deur, maar Fie struikelde over een plantenbak. Dat wisten de andere 2 niet, die waren imiddels bij de deur aangekomen. Ze keken om en zagen hoe Fie opging in de vlammenzee.

De 2 meisjes hebben het gered, maar Fie is met het huis ten onder gegaan. En de brand bleek uiteindelijk veroorzaakt door een gasfornuis wat nog aan stond.

Dit verhaal is niet echt gebeurd, maar het zou zomaar kunnen.

Wees dus heel blij met je zintuigen, want ze zijn van levensbelang!

10. Wat heb ik er van geleerd?

Ik had geen flauw idee, dat er zo veel zintuigen waren. Ik ken nu alle zintuigen, inclusief het zesde zintuig en ik weet wat ze doen. Ik heb geleerd dat zintuigen enorm belangrijk zijn om veilig en gezond te kunnen leven en ook nog een beetje plezier te kunnen maken.

Ik wist ook totaal nog niet dat er zoveel namen waren voor als je smaakpapillen het niet of juist te goed deden. Ik ga nu ook veel voorzichter met mijn zintuigen om, want ik wil niet doof worden door knal harde muziek.

Ik heb er dus hartstikke veel van geleerd en ik vond het ook super om te doen. Ik hoop dat je het ook leuk en interessant vond.

11. Bronvermelding.

www.wikipedia.nl/zintuigen

www.klokhuis.nl/smaak

http://www.youtube.com/watch?V=hGvWwabp-vg

http://www.schooltv.nl/beeldbank/zoek

Judy Tatchell -  Hoe werken je zintuigen? 

 

Door Robin Linders 2012

 

Reacties (4) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Mooi. je hebt zes zintuigen!
Erg leuk en inderdaad leerzaam, mooi Arinka.