Pleidooi ter Versobering van het Nederlandse Gevangenisregime

Door Victor Brenntice gepubliceerd op Sunday 30 June 23:43

Wie in Nederland de gevangenis in gaat en niet in een ander land, rekent zich rijk. Met de mogelijkheden om bijvoorbeeld televisie te kijken in de cel en 2 keer per week te sporten is dat ook niet geheel verwonderlijk. Een pleidooi voor forse versobering van het Nederlandse gevangenisregime.

En we gaan nog niet naar huis, nog lange niet, nog lange niet...
We haalden er in 2005 nog het internationale nieuws mee: zware criminelen in de Drentse gevangenis Esserheem te Veenhuizen, die zich te goed deden aan bier en sigaren op feestjes (zie foto onder deze alinea). Hiermee werd toen al bevestigd dat het Nederlandse gevangenisregime om te lachen is. Op de website van Elsevier verscheen destijds het artikel ‘Justitie onderzoekt feestbajes Veenhuizen’, waarin gedetineerde Martin K., die in de gevangenis in kwestie vast zat wegens 2 moorden, het volgende zei: “Ik heb al in heel wat gevangenissen in Nederland gezeten, maar zo relaxt als het er hier aan toe gaat heb ik nog nooit meegemaakt.” Ja, op deze manier snap ik dat maar al te goed.










Gevangenis? Dit had net zo goed het clubhuis van deze criminelen kunnen zijn...

Zorgwekkende cijfers
Er bestaan cijfers omtrent gevangenissen die ronduit zorgwekkend zijn: wat te denken van gevangenisbewaarders die al blij zijn als slechts 1% van de voormalig gedetineerden niet meer terugkomt? Of het artikel ‘Criminelen minder snel weer in de fout’ op nu.nl dat dit jaar nog werd gepubliceerd? Dat laatste bericht heeft opzich een positieve titel, dus misschien vraag je je af waarom ik deze noem. Wel, als je het artikel leest, zul je erachter komen dat van alle volwassenen die in 2007 een penitentiaire inrichting verlieten, krap 50% na twee jaar opnieuw in de fout ging, en dat dit percentage een jaar eerder nog bijna 51% was. Tevens meldt het artikel dat dit percentage bij jeugdige gedetineerden eveneens met een procent daalde, waarmee dit percentage op 53 komt. Dat deze percentages dalen, is zonder meer een goede ontwikkeling. Maar dan de percentages zelf. Het feit dat bij benadering de helft van alle gedetineerden die vrijkomt al na 2 jaar weer een misdrijf pleegt, vind ik zorgwekkend; dit gegeven geeft een duidelijk signaal af dat we er nog lang niet zijn. Bedenk daarbij dat dit dus betekent dat er een grote kans bestaat dat een moordenaar na vrijkomst opnieuw een moord pleegt...

Het Nederlandse gevangenisbeleid













Eens kijken hoe het er aan toe gaat in de Nederlandse gevangenissen. Gedetineerden worden geplaatst in een gevangenis met het regime dat het beste bij hen past, hetgeen mogelijk is in 5 gradaties, variërend van extra zwaar beveiligd tot 'open'. In de normaal beveiligde gevangenis heeft iedere gevangene een cel, welke 's nachts op slot gaat. Eten wordt in de cel bezorgd en opgegeten. 's Ochtends en 's avonds krijgt men brood geserveerd, maar de lunches zijn warm. Er zijn in Nederland zelfs gevangenissen met een eigen keuken. Onder leiding van professionele koks maken gedetineerden hier het eten voor hun mede-gedetineerden klaar. Gedetineerden kunnen niet elke dag kiezen of ze aardappelen of rijst, en wit brood of bruin brood willen. Deze voorkeuren mogen ze opgeven als ze de gevangenis binnenkomen, maar veranderen gaat niet zomaar.

De dag wordt grotendeels gevuld met arbeid, wat wel verplicht is in de gevangenis maar niet in het huis van bewaring. Wie niet werkt moet alleen in de cel zitten, zodat de meeste gedetineerden aan de arbeid de voorkeur geven. Hiermee verdient men € 0,75 per uur. Dit bedrag wordt op de rekening van de gedetineerden bijgeschreven, waarmee men inkopen kan doen in de inrichtingswinkel of de huur van de televisie kan betalen. Ook kunnen mensen van buiten geld ‘doneren’ als ze op bezoek komen, met behulp van een speciaal apparaat. Zendingen van buiten worden soms geweigerd: onder andere vibrators, zaklantaarns en telescopen worden uit cellen geweerd. Na het werk en de lunch is er ruimte voor een paar uur recreatie, waarbij ook contact met medegevangenen mogelijk is. Onder de recreatie vallen 2 keer per week een uur sport en elke dag een uur luchten.

De gevangenisdirecteur heeft de bevoegdheid om straffen op te leggen en privileges in te trekken als gedetineerden zich misdragen. Zo kan deze de gedetineerde ‘straf op eigen cel’ geven. Dit houdt in dat de gedetineerde niet mee mag draaien met de rest van de gevangenis: geen arbeid, sport of iets dergelijks. Ook kan hij hem bezoek of telefoongesprekken weigeren. In ernstige gevallen kan opsluiting in de isolatiecel volgen (een isolatiecel is een cel met een wc, overdag twee kussens en 's nachts een matras, deken en kussen, waarbij de gedetineerde slechts recht heeft op één uur luchten. De gedetineerde draagt een speciale overall die niet brandt en niet kapot gescheurd kan worden). Bij uiterst agressief en onberekenbaar gedrag kan de gedetineerde worden vastgebonden op een ‘veiligheidsbed’, maar deze sanctie wordt maar zelden opgelegd. Straf op eigen cel en in de isolatiecel mogen maximaal 14 dagen duren, alhoewel het voor kan komen dat er bepaalde uitzonderingen worden gemaakt. Een gedetineerde heeft overigens een klacht- en beroepsrecht tegen de directeur bij een speciale commissie: de beklagcommissie.

Drugs
Drugs komen de meeste gevangenissen binnen om daar te worden gebruikt of om als ruilmiddel te fungeren. In een gevangenis is immers geen of nauwelijks geld voorhanden. Vaak smokkelt bezoek de middelen binnen door een piepklein pakketje van hand tot hand te laten gaan, dat in het toilet in een lichaamsopening gestopt wordt (vagina, anus). Tevens komt het voor dat druppels heroïne onder postzegels, in fruit en ander voedsel, of in (elektronische) apparatuur worden verstopt. Zo kan zelfs een verjaardagstaart soms een dosis heroïne of cocaïne bevatten. Daarom worden veel gecompliceerdere apparaten geweigerd, en kan een gedetineerde een televisie alleen maar van de inrichting huren.

Voor drugsverslaafden die echt willen afkicken zijn er drugsvrije afdelingen, waar men niet zomaar komt, en ook weer direct wordt verwijderd indien er toch drugs worden aangetroffen. Sinds 1 januari 2009 heeft de Dienst Justitiële Inrichtingen verscherpte drugscontroles ingevoerd waarbij bezoekers steekproefsgewijs worden gecontroleerd op drugs. Hierbij worden ook meegebrachte goederen gecontroleerd, en worden speciaal opgeleide drugshonden ingezet bij de opsporing van drugs. In de bezoekerszalen staan tafels in een zogenaamde 'slangvorm' opgesteld, waarbij alle tafels aaneengesloten staan. Het bezoek neemt daarbij plaats aan de ene kant van de tafel, en aan de andere kant de gedetineerde. Op de tafels is een lage scheiding aangebracht. De toezichthouders hebben op deze manier nog beter zicht op alle handelingen tussen bezoek en gedetineerde, waarbij geen goederen onderling mogen worden doorgegeven. Verder maakt ook een verplichte urinecontrole na bezoek zonder toezicht deel uit van de verscherpte controle op invoer van drugs.

De gevangenishiërarchie
Binnen de gevangenissen bestaat een sterke hiërarchie tussen de gevangenen. De plaats daarin is afhankelijk van onder andere het vergrijp dat de gedetineerde heeft begaan, zijn karakter, de duur van zijn straf en het eventuele lidmaatschap van een bende. Aan de top van de hiërarchie bevinden zich beroepscriminelen en kopstukken binnen gevangenisbendes. In sommige gevallen leiden ze hun organisaties zelfs vanuit de cel en zijn zelfs bewakers bang voor hen. Onder deze topcriminelen staan bendeleden en professionele misdadigers. Nog een trede lager staan zij die veroordeeld zijn voor vergrijpen als inbraak en diefstal. Roofovervallers en straatdieven komen daar weer onder. Ook degenen die niet uit het professionele criminele circuit afkomstig zijn hebben meestal geen hoge plaats in de hiërarchie. Drugshandelaren worden ook niet hoog aangeslagen, maar de algemene opvatting in een gevangenishiërarchie is wel dat zij over de 'juiste connecties' beschikken. Op de allerlaagste trede staan zedendelinquenten en kindermishandelaars. Zij zijn de paria's van de gevangenis en worden soms op eigen verzoek in isolatie opgesloten omdat andere gedetineerden een bedreiging voor hen vormen.

Wat nou mensenrechten?
Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens staat altijd weer te popelen om de mensenrechten te beschermen, en vandaag de dag wordt zelfs de kleinste futiliteit bestempeld als ‘een schending van de mensenrechten’. Dit Hof, dat heel ver doorslaat met haar praktijken, speelt een grote rol bij de belachelijke luxe die de Nederlandse gevangenissen kennen. Tel daar nog eens bij op dat Nederland één van de landen en zo niet hét land is geweest dat de kar op het gebied van mensenrechten heeft getrokken in de laatste paar decennia, en het resultaat is compleet: gedetineerden spreken over ‘relaxte’ omstandigheden in de gevangenis en hebben er dan ook maar weinig problemen mee als ze binnen een paar jaar weer terug moeten vanwege een nieuwe misdaad.

Waar ik ook grote problemen mee heb, is de mogelijkheid van de gevangenen om te sporten. Veel gezinnen in ons land hebben -zeker in deze bar slechte economische tijden- daar het geld niet voor. Maar ondertussen moeten diezelfde gezinnen ironisch genoeg wél belasting betalen om de sportfaciliteiten van de gevangenissen te kunnen bekostigen? Dat lijkt mij totaal de omgekeerde wereld.

Wat ik mij afvraag, is waartoe de mensenrechten nou eigenlijk dienen. Dienen zij ter bescherming van het volk, of dienen zij ter bescherming van hen die voor het volk een bedreiging vormen? De praktijk wijst immers verdacht veel dat laatste aan. Dus wat nou mensenrechten? Ze blijken immers vooral in het voordeel van de gedetineerden te werken. Zo staat in Artikel 11 van de Nederlandse Grondwet bijvoorbeeld het volgende: ‘Ieder heeft, behoudens bij of krachtens de wet te stellen beperkingen, recht op onaantastbaarheid van zijn lichaam’. Geldt deze wet alleen voor de gedetineerden en niet voor de slachtoffers die zij hebben gemaakt? Dat zou namelijk betekenen dat deze wet in direct conflict met zichzelf is, want levensgevaarlijke misdadigers die weer in vrijheid worden gesteld begaan maar al te vaak opnieuw een misdaad, en dit zou best weleens een nieuwe moord kunnen zijn. Je zou dus kunnen zeggen dat het slachtoffer van het leven wordt beroofd met als indirecte oorzaak het handhaven van de wet die Artikel 11 voorschrijft.

De versobering die ik voor ogen heb
Om gevangenissen weer te laten functioneren zoals naar mijn idee zou moeten, zijn er verregaande hervormingen nodig, die wellicht alleen zijn door te voeren op het moment dat dit op Europese schaal gebeurt. Te beginnen met de Europese wet- en regelgeving omtrent mensenrechten. Mijn inziens moeten de mensenrechten éérst het volk en dán pas de gedetineerden beschermen. Dit kan middels een wet die stelt dat ieder mensenrecht voor gedetineerden indien nodig kan worden ingetrokken om de veiligheid van zij die niet gedetineerd zijn te waarborgen. Verder dienen de ‘hotelkamers’ weer echte cellen te worden: niks TV, magnetron of koelkast, maar een echte cel die niet groter dan nodig is om er een eenvoudig bed en sanitaire basisvoorzieningen in te plaatsen. Het aantal maaltijden waaruit gedetineerden kunnen kiezen wordt beperkt.

Om te voorkomen dat gedetineerden hun organisatie vanuit de cel kunnen leiden, dienen al hun communicatiemiddelen in beslag genomen te worden alvorens ze worden opgesloten. Tevens moet het afgelopen zijn met de recreatieve mogelijkheden, deze dienen allemaal geheel te verdwijnen. Gevangenen gaan wat mij betreft niets anders doen dan zich alsnog nuttig maken voor de maatschappij door 5 dagen per week verplicht arbeid te verrichten zonder hier ook maar enige vergoeding voor te krijgen. De rest van hun tijd zitten ze in de cel, dus ook op de 2 overige dagen dat ze niet hoeven te werken om uit te kunnen rusten. Daarbij dient alle bezoek te worden geweerd, en op die manier wordt het risico dat er drugs worden binnengesmokkeld tot 0 gereduceerd zodat dit probleem dan ook meteen is opgelost. Ik kan me voorstellen dat men het weren van bezoek als een onrechtmatig nadeel zou beschouwen voor de familie en vrienden van de gedetineerde, maar deze heeft die pijnlijke situatie toch zelf tot stand laten komen? Dat is niet de fout van de gevangenis.

















Zo behoort een normale cel voor gedetineerden er naar mijn idee ongeveer uit te zien.

Tot slot: meerdere vliegen in één klap
Ik hoor zelden iets over bezuinigen op gevangenissen, terwijl men middels het doorvoeren van de suggesties die ik noemde flink kan bezuinigen op gevangenissen. Het geld dat we hieraan overhouden, kunnen we bijvoorbeeld dan weer gebruiken ten behoeve van de zorg of het onderwijs, die beiden grote slachtoffers zijn geworden van de bezuinigingen terwijl er eigenlijk juist meer geld naartoe had gemoeten.

Door op deze manier te bezuinigen op gevangenissen, slaan we meerdere vliegen in één klap: gevangenissen worden weer echte gevangenissen zodat men minder snel geneigd zal zijn om strafbare feiten te plegen, de kans dat een ex-gedetineerde opnieuw in de fout gaat na vrijkomst wordt naar alle waarschijnlijkheid flink kleiner, en middels de bezuinigingen die ik beoog komt er geld vrij voor dat deel van de samenleving dat wél normaal functioneert. De mensenrechten zullen het volk tegen gedetineerden gaan beschermen, en niet andersom zoals momenteel bizar genoeg het geval is.

Reacties (7) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Grappig waargebeurd verhaal:vorige week ging ik iets drinken op een terrasje in een cafeetje aan het strand van Sanur (Bali) en plots zei een blanke man tegen mij in het Vlaams : mijnheer de rechter, ik herken U.
Bleek dat ik hem in het jaar 1981 tot twee jaar gevangenis veroordeeld had. Uiteraard herkende ik hem niet, want ik heb zoveel mensen veroordeeld of vrijgesproken....
Ik vroeg hem niet waarom hij destijds door mijn rechtbank veroordeeld was, en hij begon er ook niet over te praten.
Ik zeg wel mijn rechtbank, want ik was alleenzetelend rechter en ik, en ik alleen, besliste over het lot van de beschuldigde. Ze konden natuurlijk beroep aantekenen voor het Hof van Beroep, en zelfs Cassatie voor het hoogste gerechtshof, maar de weinigen die dit deden zagen hun straf vermeerderd en mijn vonnis bevestigd.
Die man trakteerde mij op drie biertjes, wij hadden een aangenaam gesprek, en dan ging hij naar zijn hotel. Hij wilde niet dat ik de rekening betaalde!
Wat wil je dan? Een gevangenis zoals in Indonesie?
Mijn schoonzus werd opgesloten gedurende 1 jaar wegens een financieel misdrijf. Haar baas had een pandjeshuis en zij had op bevel van de baas teveel leningen gegeven waardoor er een financiele put ontstond die zij uit schrik voor haar baas trachtte te delgen met leningen aan te gaan.
Uiteindelijk werd er door de Indonesiers die geld aan haar geleend hadden klacht neergelegd.
Zij vertelde mij dat zij in 1 cel werd opgesloten met 23 andere vrouwen. De cel was te klein om uitgestrekt op de grond te liggen, dus zij moesten om beurten slapen.
De cipier bracht eten, maar toonde eerst zijn penis en urineerde dan op haar bord. Dit diende om haar te zeggen dat hij elke dag zou pissen op het eten, teneinde haar aan te moedigen om hem te betalen om eten te bestellen bij een restaurantje buiten de gevangenis, dat eigendom was van zijn vrouw.
Ik heb elke maand cash geld gegeven aan die cipier zodat mijn schoonzus goed eten zonder urine zou krijgen.
Om te telefoneren met haar eigen mobieltje moest zij betalen - met mijn geld.
De andere vrouwen namen haar eten af, en zij kon enkel eten indien zij met haar tong de andere vrouwen bevredigde. Zij is nu al vrijgelaten omdat ik de corrupte rechter en de officier van justitie betaald heb.
Zij is enorm verbitterd en van haar geloof afgevallen (moslim) wat ik wel goed vind, want geloven in een god is dom. Nu werkt zij als dienster in een restaurant, zij woont met haar dochtertje van 10 jaar oud, en haar man heeft haar wegens die gevangenishistorie verlaten.
Afschrikking werkt niet. Hoe erg het gevangenisregime ook is, het helpt niet.
Tot en met het jaar 1867 waren er in Belgie en Nederland openbare onthoofdingen. Het hielp niet. Criminelen denken altijd dat dit hun niet zal overkomen omdat zij denken slim te zijn.
Tijdens de Middeleeuwen werden mensen met handen en benen aan vier paarden gebonden en uiteengerukt. Dat belette niet dat dieven en moordenaars toch verder hun gang gingen. Zelfs zo'n vreselijke dood was niet afschrikwekkend genoeg.
Wat wel helpt is psychiatrische begeleiding en gevangenissen zoals in Noorwegen en Zweden.
Google dat maar eens.
Vanuit een een katheder vertellen wat er moet veranderen, is heel makkelijk. Ik ben zelf hoofd geweest van het gevangeniswezen, en heb nooit meegemaakt dat een gevangene het een pretje vindt om te "zitten". De zogenaamde "luxe" versoberen, is volgens mij geen optie. We moeten zorgen dat een gedetineerde niet recidiveert. Daar heeft de samenleving meer aan. Ook sporten is belangrijk. En bezoek moet er natuurlijk ook zijn. Het feit dat mensen niet massaal in de fout gaan, rechtvaardigt daarom een humaan gevangenissysteem. "Wij leven toch niet in een onderontwikkeld land?" En met die belastingcenten van mij mag best wel goed voor een gedetineerde worden gezorgd. De oorzaak van het delikt kan ook in de samenleving gezocht worden. Waarom is het in bezit hebben van een beperkte hoeveelheid drugs toegestaan? En waar komen deze drugs dan vandaan? Waarom moeten wij koffieshops gedogen? En prostitutie? Begrijpt u het dilemma een beetje? Vauit de hoge toren roepen helpt niet!
Hartelijk dank voor de reactie! Het feit dat u hoofd bent geweest van het gevangeniswezen maakt de discussie er mijn inziens alleen maar beter op.
De luxe is er wel degelijk. De gelegenheid om te sporten, de gelegenheid om bezoek te krijgen, keuze uit maaltijden, dat noem ik allemaal luxe als het gaat om gevangenissen. Verder zie ik u nergens de harde cijfers die ik onder het kopje 'Zorgwekkende cijfers' tegenspreken. Zouden we immers daaruit niet kunnen concluderen dat de kans op recidiveren van gedetineerden juist nu al verschrikkelijk hoog is?
Overigens ben ik het zeker met u eens dat de oorzaken ook in de samenleving moeten worden gezocht. In mijn standpunten ben ik daar dan ook heel consequent in: zo sta ik bijvoorbeeld achter een zero-tolerance beleid voor wat betreft de drugsproblematiek. Dat gedogen van kleine hoeveelheden softdrugs is wat mij betreft een grote fout geweest. Vraag hierbij is echter: tot op welke hoogte moeten de oorzaken in de samenleving worden gezocht? Ik zou de vergrijpen van een pedofiel op die manier van m'n leven niet af kunnen schuiven op de maatschappij.
Verder ben ik benieuwd naar wat u zélf dan zou veranderen. Immers, u geeft aan het niet met me eens te zijn, maar uit uw reactie heb ik niet echt een alternatief op kunnen maken. Of vind u dat alles gewoon moet blijven zoals het is?
Graag zie ik uw reactie tegemoet!
tegen Rob51
1
Mag ik hierop reageren dat ik een aantal maanden geleden 'buch in de bajes' zat te kijken en de gedetineerden beter voedsel kregen dan menig patiënt in het ziekenhuis en dat er dan ook nog eens tientallen broden werden weggegooid omdat het een 2 dagen oud was.. Dat is naar mijn mening wel degelijk luxe..
Je hebt zeker een punt, maar het is nog steeds geen pretje om te moeten zitten. Natuurlijk zijn onze gevangenissen een paradijs vergeleken bij die van andere landen maar dat is geen reden voor een versobering.
Ik vind ook dat het op sommige punten strenger moet, maar denk je werkelijk dat het recidivisme vermindert? Lijkt me niet. Een cel is een klein hokje, hoe je het ook wendt of keert en je bent onvrij.
Geen 5 sterren hotel, al begrijp ik best dat dit een overdreven voorstelling is om een punt te maken.
Goed, het mag niet zo zijn dat een gevangene meer rechten heeft dan iemand in een verpleegtehuis, of iemand in de bijstand (en daar heb ik ervaring mee, ben wsw-er) betekend alleen dat die omstandigheden of rechten moeten worden verbeterd.
Er moet gestraft worden, op een eerlijke rechtvaardige manier. Niet halfslachtig of halfzacht maar ook niet keihard. Als het er op aan komt moeten de gedetermineerden vaak weer de maatschappij in en er moet nu eenmaal geïnvesteerd worden
zodat ze op het rechte pad blijven. Kan heel oneerlijk voorkomen maar levert op lange termijn meer op.
helemaal met akkoord ;p