Verschillende massagetechnieken

Massage is een verzamelnaam voor technieken die weinig met elkaar te maken hebben. De een werkt met vloeiende halen over de huid, de ander duwt met een duim op één punt tot het loslaat, en een derde raakt de huid nauwelijks aan. Ze vragen verschillende dingen en ze zijn voor verschillende klachten bedoeld.

De klassieke, westerse vorm

De bekendste is de klassieke massage, ook wel Zweedse massage genoemd. Die bestaat uit een aantal handgrepen die in vaste opbouw worden gebruikt: strijken over de huid om op te warmen, kneden van spiergroepen, wrijven op kleinere plekken, kloppen of tikken, en trillen.

Waar hij goed voor is: doorbloeding, een algemeen gevoel van ontspanning, en spieren die stijf staan van langdurige spanning of eenzijdig werk. Dit is de vorm die bij de meeste behandelingen zonder nadere aanduiding wordt gegeven.

Sportmassage gebruikt dezelfde handgrepen, dieper en gerichter, en met verschillende doelen naargelang het moment: kort en stimulerend voor inspanning, rustig en doorbloedend erna, en intensief in de periode ertussen.

Druk op punten

Een tweede familie werkt met aanhoudende druk in plaats van beweging.

Bij triggerpointbehandeling wordt gezocht naar een gevoelig knoopje in een spier dat pijn uitstraalt naar een andere plek — een punt in de schouder dat hoofdpijn geeft is het bekendste voorbeeld. Daar wordt met duim of elleboog druk op gezet en vastgehouden tot de spanning zakt. Het doet onaangenaam en het effect op uitstralende pijn is bij veel mensen duidelijk.

Shiatsu komt uit Japan en werkt met druk van duimen, handpalmen en soms ellebogen langs lijnen die in de oosterse geneeskunde worden gebruikt, vaak op een mat en met kleding aan. Het omvat naast druk ook rekken en het bewegen van gewrichten. Drukpuntmassage van de voet, waarbij zones van de voet aan lichaamsdelen worden verbonden, hoort in dezelfde familie; de veronderstelde koppeling tussen zones en organen is niet aangetoond, het ontspannende effect wel.

De zachte technieken

Lymfedrainage is de meest tegenintuïtieve vorm: heel lichte, ritmische bewegingen die de huid nauwelijks verplaatsen. Het doel is het vervoer van vocht in de lymfebanen te bevorderen, en het wordt gebruikt bij vochtophoping, na operaties en bij lymfoedeem. Hard drukken werkt hier tegen, want de vaatjes waar het om gaat, liggen net onder de huid.

Bindweefselmassage werkt op de lagen tussen huid en spier met trekkende bewegingen, en wordt gebruikt bij verklevingen en littekens. En ontspanningsmassages met olie, warme stenen of aromatische middelen zijn vooral gericht op welbevinden en niet op een klacht — wat een volstrekt geldig doel is.

Wat je kiest

Bij stijve, overbelaste spieren: klassiek of sportmassage. Bij pijn die van de ene plek naar de andere uitstraalt: triggerpoint. Bij vochtophoping of na een operatie: lymfedrainage, en dan bij iemand met de juiste opleiding. Bij spanning zonder duidelijke plek: klassiek of shiatsu.

Let bij de keuze van een behandelaar op de opleiding en, als je vergoeding wil, op registratie bij een beroepsvereniging. Massage is een beroep waarvoor de titel niet beschermd is, en dat betekent dat de opleiding van de ene behandelaar jaren en die van de andere een weekend kan hebben geduurd.

Wanneer het niet moet

Er zijn duidelijke situaties waarin massage wordt uitgesteld of overgelaten aan een arts. Bij koorts en infecties, bij een onbegrepen zwelling of pijn, bij ontstekingen, bij een verse blessure in de eerste dagen, bij open wonden en huidaandoeningen op de plek zelf.

Verder voorzichtigheid bij trombose of een verhoogd risico daarop, bij ernstige hart- en vaatproblemen, bij bloedverdunners, bij botontkalking en bij kanker — in dat laatste geval is massage niet uitgesloten maar hoort ze te worden afgestemd met de behandelend arts. En bij pijn die uitstraalt in een been of arm met tintelingen of krachtverlies: eerst laten nakijken, want dat is geen spierklacht.