Mindfulness en het Christelijk geloof

Door Jochanan13 gepubliceerd op Friday 28 September 12:13

Mindfulness maakt zijn opmars in de westerse geneeskunst. In de Christelijke wereld is men het alles behalve eens over wat we hier nu mee moeten. Is mindfulness onschuldig, gevaarlijk, of weten we het gewoonweg niet?

Waar hebben we het eigenlijk over?

Mindfulness komt uit het boeddhisme en is kort samen te vatten als bewustzijn dat ontwikkelt door gericht de aandacht te gebruiken, in het nu, zonder oordeel over de ontvouwende gebeurtenis. Jon Kabat-Zinn ontwikkelde vanuit deze visie Mindfulness Based Stress Reduction (MBSR), wat voornamelijk werd en wordt ingezet bij patienten met chronische pijn klachten. Later werd dit programma aangepast tot Mindfulness Based Cognitive Therapy (MBCT), door ook aspecten van cognitieve therapie (een van de meest gebruikelijke therapieën in de psychologie) te gebruiken. De belangrijkste toepassing voor MBCT is het voorkomen van terugval bij depressie.

Aan de basis van MBSR en MBCT ligt meditatie. Meditatie houdt in deze context een aantal dingen in: Ontspannen, maar actief zitten en met de volledige aandacht op de ademhaling letten. Een andere vorm van meditatie bij MBSR/MBCT is de bodyscan. Hierbij gaat de patient liggen en richt zijn/haar aandacht op verschillende plekken in het lichaam en concentreert zich op wat zich daar afspeelt. Verder wordt Hatha Yoga gebruikt, waarbij het lichaam op een vloeiende manier in beweging wordt gebracht. Dit alles wordt gebruikt om zich meer bewust te worden van eigen emoties, gedachten en gevoel vanuit het lichaam.

Waar hebben we dan problemen mee?

In boeken en op internet worden allerlei argumenten gegeven over waarom mindfulness al dan niet gevaarlijk, slecht, goed, dubieus of raadselachtig is. Sommige overtuigend en goed onderbouwd, andere volledig overtrokken of slecht geïnformeerd. Hier een aantal op een rijtje:

1 - "Het komt voort uit het boeddhisme, dus het is slecht!" Dit vind ik erg kort door de bocht. Wist u dat creatieve therapieën voortkomen uit de antroposofische stroming, een stroming die voorkomt uit het gedachtegoed van Rudolph Steiner, die iedereen aanbeveelt met de spirituele wereld te experimenteren? Toch is creatieve therapie hiervan ontdaan en een waardevolle en nuttige therapievorm geworden, zonder enige spirituele component (uiteraard zijn uitzonderingen altijd mogelijk). Het feit dat mindfulness voortkomt uit het boeddhisme, wil zeggen dat we het moeten onderzoeken en waar nodig filteren en aanpassen, maar niet gelijk de hele methode weggooien!

2 - Op de website van een Christelijk psycholoog gelezen: "Ik zou niet zeggen dat er iets slechts is in het gebruik van mindfulness, maar vanwege de boeddhistische achtergrond wil ik mij hier niet in mengen." Dit is een persoonlijke afweging. Natuurlijk moet een psycholoog geen therapieën geven waar deze zelf geen verantwoordelijkheid voor kan dragen.

3 - "Jezus is onze weg naar verlichting, een andere weg naar verlichting is niet goed!" Ik denk dat we hier een aantal zaken door elkaar halen. Ja, Jezus is onze weg naar verlichting, verlichting in ons leven. En ja, Jezus kan ons verlichten van onze pijn, onze ziektes. Maar Hij doet dit niet altijd. Voor verlichting van onze pijn en onze ziektes gebruiken we doctoren, medicijnen, therapieën en ingrepen. Als dit argument opgaat voor mindfulness, gaat het op voor alle therapieën die ons denken aanpassen, als niet voor alle geneeskundige handelingen.

4 - "Het doel van mindfulness is om ons denken en onszelf te veranderen, te transformeren. In de bijbel staat dat we hervormd moeten worden door vernieuwing van ons denken, door God, door de Geest." Ja, maar dat wil niet zeggen dat God als enige ons denken mag veranderen. We hebben het over een therapie die wordt gebruikt bij geestesziekten. Het hele doel, van wat voor psychotherapie dan ook, is om het denken te veranderen. Cognitieve therapie verandert het denken ook, dat is het doel.

5 - "Door niet oordelen en geduld te beoefenen, creëert men apathie en onverschilligheid." Dit is alleen zo als het tot het uiterste wordt doorgevoerd. Een wel erg vergaande redenatie vind ik zelf.

6 - Ook de andere kant is vertegenwoordigd. Mensen die zeggen "Jezus beschermt mij, mij kan niets gebeuren". Dit wil niet zeggen dat je roekeloos door het leven kan gaan. De Here verzoeken is immers ook niet helemaal de bedoeling.

Dat maakt het allemaal helemaal niet duidelijker!

Dat klopt, ik kan me voorstellen dat u nu nog meer in de war bent dan u al was over mindfulness. Maar waar kunnen we nu wel van op aan. Een paar tips:

1 - Kijk naar wie de therapie geven. Boeddhistische centra hebben niet de voorkeur. Naast de reguliere praktijken, zijn er nu ook een aantal Christelijke psychologen die mindfulness therapie geven. Vraag eens extra informatie bij hen aan en oordeel dan zelf.

2 - Kijk ook zelf naar alternatieven voor de therapie. Als MBSR of MBCT wordt aanbevolen, vraagt u dan waarom deze beter zouden zijn dan cognitieve gedragstherapie of een andere beproefde therapie.

Tot slot, niemand heeft de wijsheid in pacht. Vraag informatie en wees kritisch. Uiteindelijk bent u zelf de enige die kan bepalen of iets verenigbaar is met uw geloofsleven of niet.

Reacties (3) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Zelf begin ik er niet aan. Je noemt ook even yoga - ook daar doe ik niet aan mee. Maar ik vind dat je in dit artikel duidelijk uitlegt wat jouw afwegingen zijn voor wat betreft mindfulness.
Ik heb je andere artikel ook even gelezen. Ik vind je interessant schrijven, dus ik word fan van je om je te kunnen volgen.
Welkom op Xead, en ik ben benieuwd naar wat je nog meer te schrijven hebt!
welkom op xead.
is een mooi artikel.
ben ook fan van je geworden, en natuurlijk een duim gegeven
Hey, met veel interesse gelezen, doe zo verder.
Groetjes