Advocaat In Cosne, De Hond Van De Bourgogne

Door Fredvanderwal gepubliceerd op Friday 28 September 12:12

Type een korte omschrijving over uw artikel

‘IK NAM DE BEKENDSTE ADVOCAAT UIT DE BOURGOGNE, DE HOND VAN COSNE’

Op de een of andere manier ben ik via een enorme omweg toch met het Frans in aanraking gekomen terwijl ik mij er altijd op had voor be reid om in zuid Engeland of Ierland te gaan wonen waar ik heel wat minder problemen met de communicatie zou hebben ondervonden.
Vooral het eerst jaar in Frankrijk was niet eenvoudig omdat je van alles moest regelen met de overheid, de notaris en advocaten hier om dat de overdracht niet bepaald vlekkeloos ging, zoals wel vaker. Dat heeft ons heel wat geld en ergernis gekost. We hadden de totale koop som vantevoren cash gestort, want in hypothecaire aflossingen hebben we geen zin, dus ik begon toen de overdracht werd uitgesteld na een jaar rente te eisen van de notaris die het bedrag beheerde en dreigde met ontbinding van de voorlopige koopakte als een en ander niet heel snel op schoot.
Pas anderhalf jaar later, na een proces dat helemaal in Noord Frankrijk is gevoerd tegen de onwillige erfgenamen van de verkoopster die ook een vinger in de pap hadden en het inschakelen van een zeer bekwame advocaat die de bijnaam de hond van Cosne heeft kregen we uiteindelijk toch de koopakte in handen. Ik had al visoenen dat over twintig jaar nog de overdracht niet was geregeld, want die dingen komen hier regelmatig voor en er zat totaal geen schot in. Het behoort tot de bekende aanloopmoeilijkheden voor ex-patriates. Het zorgde de eerste anderhalf jaar voor een voortdurende druk op de achtergrond –wij hadden al binnen een half jaar voor meer dan een ton geinvesteerd- en zo kwam ik aan mijn beeldend werk nauwelijks toe.
De eerste maanden had ik trouwens erg last van maag pijn door het drinken van water dat een andere, kalkrijker samenstelling heeft, met heel wat meer pesticiden en metaalzouten dan in Nederland en daarom hebben we een koolstoffilter op de kraan gezet.
Niet alleen de septic tank en alle leidingen er naar toe waren verstopt maar ook de centrale verwarming was onherstelbaar defect, dus we hebben als de sodommieter houtkachels en elektriese radiatoren aan moeten schaffen. Reclameren na een aankoop van een huis over de verborgen gebreken bestaat hier niet.
Zo nu en dan denk je in de middeleeuwen te zijn beland. Die Bourgondiers hebben wel de naam een vrolijk volkje te zijn maar ze hebben wel Jeanne d’ Arc flink te pakken genomen.
Ze was natuurlijk ook van huis uit een vreselijk lastige teef. Altijd tegen spreken en zo, dat willen die Fransen helemaal niet. Dat is goed voor calvinisten. Ze zal wel een Kaat Mossel avant la lettre zijn geweest.
Echte vrouwen vechten namelijk niet, daar wordt om gevochten.

Mijn echtgenote las al jaren geleden Stendhal, maar ook Celine, Camus en dat soort dingen. Ik had daar wel enige eerbied voor. Dus ik ging ook Stendhal, Celine en Camus lezen en ik kocht een keer een antiquarische uitgave van Les fleurs du mal in de Oudemanhuispoort bij een boekenstalletje van een ex-S.S.er die in samenwerking met de tweede vrouw van mijn vader de boekenvoorraad in 1949 heeft gestolen uit de winkel van mijn vader aan de Grimburgwal, naast het pand van Antiquaar Pfann, waar nu sinds 1971 Galerie Mokum is gevestigd.

En vooral Céline. En als ik dan denk aan mijn Franse avontuur, om het zo maar te noemen, dan is het tot me doorgedrongen dat er echt een enorme kloof gaapt tussen een land als Frankrijk en Nederland op vrijwel elk terrein. Dat Frankrijk een literatuur heeft van honderden jaren die nog steeds in pocket boeken gelezen wordt, die nog leeft. Dat heeft Nederland helemaal niet, daar lezen ze op school alleen de Bijbel, de Telegraaf (voor wie zes jaar lagere school heeft gevolgd), de Privé en Godfried Bomans.
Uitzonderingen daar ge laten. Bomans ; dat is ook zoiets!
Populair onder gepensioneerde schoolmeesters en belastingambtenaren. Met grote moeite kunnen we wel zeggen: ja, Multatuli is wel een groot schrijver, maar ja, die defintieve uitgave is nog steeds niet klaar en we lezen ‘m voor het gemak ook maar niet meer op school want het past niet zo bij de belevingswereld van de jeugd die alleen weet wat er op MTV te zien is en liever in de kroeg hangt om aids op te lopen.
Vorig jaar is er wéér geen deel uitgekomen. Ik beleef misschien het einde niet eens meer en het kan me ook niets schelen.
Ik vond bijvoorbeeld geen bal aan de Max Havelaar. Nederlandse literatuur van voor de oorlog is nauwelijks interessant, Bordewijk uitgezonderd. De rest is ouwe meuk. Couperus? Om bij in slaap te vallen. Powezie van de tachtigers lees ik nog wel eens, voornamelijk om de curieuze woordverspinningen en gehaspel. Ieder zesderangs journalist van een provinciaal Frans blaadje dat twee keer per week uitkomt heeft wel een vuistdikke roman in zijn burola liggen. Het kleinste dorpje van tweehonderd inwoners organiseert ten toonstellingen, die door de burge meester worden geopend.
Laatst nog kreeg ik tijdens een tentoonstellings opening cherry tomatoes (Tomates cerises) gepresenteerd door een vrouwelijke burgemeester uit haar eigen tuin. Kom er maar eens om in Nederland waar de een of andere Burgemees ter Bullebak altijd wel een onderknuppel uit de kast trekt om de mindere karweitjes te doen. Nederland is een oligar chie, een nepotistiese regentenstaat met een democratiese facade. Calvinistiese Hypocrisie alom. Ik stem op Marij nissen. Balkende moet weg.
Hier in Frankrijk word je als kunstenaar serieus genomen. Krijg je een hand van de eigenaresse als je de Auberge binnen komt en een zoen van de kok, recht op je bek en dan wringt hij zijn tong naar binnen, want daar zijn ze niet zuinig mee.
Waarmee?
Ik geloof dat ik wel duidelijk ben geweest…mannen die van mannen houden is hier vieux jeu. Het spreekt allemaal vanzelf. De Pléiade wordt gesubsidieerd en daarna door de Arbeiderspers in vertaling uitgebracht in Privé-domein. Die serie heeft terecht een prijs gekregen, maar aan de andere kant…. Iedereen krijgt maar prijzen en wie een prijs heeft gekregen geeft volgende jaar weer een prijs aan degene die hem vorig jaar een prijs gaf, he. Een zichzelf genererend circuit. Wie met iedereen mee ouwe hoert, geen rancunes heeft of er geen enkele mening op na houdt, krijgt opdrachten, prijzen, subsidies en beurzen in Nederland. Die collegaatjes denken dat ze iets voor stellen, maar het zijn fooien en fopspenen waar ze mee tevreden zijn. Hun werk verdwijnt vanzelf wel door de draaimolen van de tijd de vergetelheid in. Eeuwen lang hebben ernstige geleerden naar de perpetuum mobile gezocht, maar de vaderlandse kunstenaarsjuryleden hebben het uitgevonden, hoor ! Op kosten van de belas tingbetaler uiteraad, want dat spreekt vanzelf in Holland-kunstenaarsland! Maar ik had het over de het subsidieren van De Pleiade reeks, dat is…’

En dat is verkeerd?

Wie zegt dat ‘t verkeerd is? Hoe komt U erbij ? Wist U dat ik al in 1960 de kraag van mijn regenjas had opgeslagen als het niet regende, hetgeen gebruikelijk was in de Franse Film Noir van vlak na de oorlog. Ik was daar maar vijftien jaar mee te laat en geloof zelfs dat die kraag uit principe jaren lang niet naar beneden is geweest en steeds vetter werd door mijn lange haar. Zelfs Camus liep rond met een op ge slagen kraag en een eeuwige sigaret in zijn verlopen bakkes alsof hij een pooier uit Marseille was. Nogal logisch dat hij door zijwind en kraagverblinding met zijn bolide tegen een boom is gereden. De Franse film liep altijd over van wat men in Nederland schilderachtige, verlopen tiepes noemt. Belmondo bijvoorbeeld, waar ik in de zestiger jaren een groot bewonderaar van was. Gerard Depardieu, die toch een heel goed acteur is, maar er uit ziet als een mislukte aardappel. Zelfs Romy Schneider in haar Parijse tijd groeide uit tot een top ac trice, dan denk ik vooral aan die film Trio Inferno.

Niemand die bij U in de klas heeft gezeten heeft een herinnering aan U ?

Dat ligt dan aan het gebrek aan observatievermogen van mijn medeleerlingen, denkt U ook niet ? Ik had ook nooit veel behoefte aan me opvallend te gedragen of aan te stellen. Conflicten met leraren vond ik bij voorbaat al zinloos, want je trekt toch aan het kortste eind.
Waarom zou je daar dan aan beginnen? Om met smaad overladen te worden weg gestuurd?
Ik mail nog wel eens met ex-klasgenoten van de lagere school Jan den D. en Hans L. die allebei beweren dat ik extreem verlegen was in die tijd.
Nou, dat zal dan wel kloppen.
Het was bij ons thuis een hel en dat had zijn gevolgen. Over het algemeen was mijn zorgvuldig geregisseerde onopvallendheid tussen 1957 en 1967 dus in Haarlem, Heemstede en Bloemendaal opvallend onopvallend, want daar gebeurde sowieso al weinig, dus droeg ik daar met liefde (n)iets aan bij.
Ik deed zelfs zo onopvallend dat mijn leraren en klasgenoten van de Da Costakweek school geen enkele herinnering aan mij hebben ondanks dat ik vijf en een half jaar op die school heb gezeten. Mijn naam is uit de school annalen verwijderd. Het enige dat je kon doen was des avonds de Haarlemmer Hout na zons ondergang in lopen en je laten op pikken door een alleenstaande middelbare heer met een dure auto om daarmee een feestje te bouwen met elkaars intiem. (Oooh, what a thrill; my baby will !) Mijn niet echt praktiese gewoonte daaren tegen om op donkere winteravonden een zonnebril op te zetten in de vroege zestiger jaren heeft veel navolging ge vonden bij tekenleraren in Haarlem en Heemstede. De meisjes uit die klas van de Da Costakweekschool; daar viel gewoon weinig aan te onthouden. Kinderen in Schotse plooirokken en mosgroene skibroeken waren het! Kleuters met tieten. En over het algemeen te stom om voor de duvel te dansen.
En wist U dat de Friese leraar Nederlands P.W. uit Leeuwarden, die ook nog bij mij in de klas heeft gezeten, onlangs in zijn moderne bril voor het effekt spiegelende glazen met een paarse zweem heeft laten zetten om het zonlicht beter te laten weerkaatsen in de klas, waardoor hij nu al beroemd is bij buren die over hem kletsen in zijn nieuwbouwbuurt dankzij die twinkeling in zijn ogen?
Uit dat dagboek van Jules Renard, die hier vlak bij in de Bourgogne geleefd heeft, is geloof ik tweederde weg gelaten. Dat vind ik verschrikkelijk, daar zou een kabinet over moeten vallen, dijken doorbreken, als iets verkeerd is, dan heb ik het idee dat Nederland geen tweederangs land is maar tienderangs.

Dat dacht Fred van der Wal al vroeg toen hij Kuifje en Robbedoes las op de lagere school en begreep dat Belgie een heel wat vrolijker land moest zijn dan het saaie, oercalvinistische Nederland waar nooit iets gebeurde dat niet voor spelbaar was, vertelt hij, al las hij op zijn zestiende (1958) tegen heug en meug gedichten van de weinig aantrekke lijke zwaar brillende lesbienne Ida M. G. Gerhardt, maar ook de domineespowezie van J.J.L. ten Kate en op zijn achttiende, negentiende wel Marsman en Slauerhoff en ja, ook Du Perron, dat Land van Herkomst vond hij wel aardig, maar de Forum discussie van Vent-Vorm totaal oninteressant, de close reading methode ook niet echt imponerend, Kees Fens een dorknoper van het tiepe dat ‘s avonds naar binnen loert bij alleenstaande dames en zich staat af te rukken, Ter Braak een poseur en sommige boeken van Vestdijk slechts eenmalig lezenswaardig, zoals Ivoren wachters, De Koperen tuin en de Anton Wachter trilogie, over de niet beantwoorde liefde van de auteur voor een klein meisje, Nabokov revisited, maar voor de rest vond hij Vestdijk voornamelijk langdradig en achterhaald, oudmodies van taal, soms zelfs ongeloofwaardig (en begrijpt hij nog steeds niet de passie van auteur Martin Hartkamp voor Vestdijk) maar pas echt de literatuur ont dekte toen hij een verhaal van Wolkers las in de derde klas van de kweekschool, ‘Dominee met strooien hoed’, dat diepe indruk maakte en hij voor het eerst begreep dat literatuur zeggingskracht had voor een jonge generatie aan stormende kunstenaars en relevant was voor het eigen levensgevoel en belevingswereld. Het was toen alsof hij voor het eerst als doornroosje wakker werd gekust door de prins en zijn leven zin kreeg toen hij zelf begon te schrijven en te schilde ren. Hij leende een typemachine van zijn grootvader omdat een getypte tekst meer cachet had. Zo nu en dan publiceerde hij aarzelend iets in de schoolkrant van de Da Costa kweekschool, bijdragen die niet altijd even goed vielen bij de redactie (de latere filmproducent Burny Bos en Bernard Netelenbos) en soms zelfs belachelijk werden gemaakt. Een keer trok hij een bijdrage terug; een verhaal over de gerefor meerde ds. Veenhuizen uit Overveen, waar door hij tijdens een gesprek ernstig geschoffeerd werd in zijn spreekkamer. Hij werd voor potentieel homosexueel uit gemaakt omdat hij weigerde op zijn knieen in aanwezigheid van de fanatieke Godsman zijn zonden te belijden en als genuanceerd denker geen pietisties christendom aan wenste te hangen.

Reacties (0) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.