Literatuur in de Middeleeuwen

Door BobvDijk gepubliceerd op Friday 28 September 12:14

Literatuurgeschiedenis is een groot onderdeel van het schoolexamen op de meeste middelbare scholen en dit vergt dan ook behoorlijk wat leerwerk. Een ideaal hulpmiddel om hier dingen over te leren is door het gebruik van een samenvatting.

De literatuur in de middeleeuwen wordt gekenmerkt door de drie standen in de maatschappij die toen van belang waren. De geestelijken speelden een grote rol, daarnaast hadden de rijke mensen behoorlijk wat invloed en de burgers kwamen naar voren door hun gezamenlijke optreden:

  • Standen

• Geestelijkheid
• (Dienst)adel
• Boeren
±1300 Burgerij wil eigen stand vormen

  • Feodale Stelsel

Leenheer (koning) verdeelt land onder leenmannen, om gebied zo goed mogelijk te beschermen en te kunnen besturen. Leenmannen kunnen op hun beurt het gebied ook weer onderverdelen.
Kernbegrippen: Trouw en Afhankelijkheid
Dienstadel wil zich steeds meer gaan ontwikkelen richting hoge adel. Middel: beschaving, te vinden in o.a. kunst. Adel werpt zich op als mecenas. Mecenas: iemand die kunstenaars of geleerden financieel ondersteunt.

  • Hoofsheid

Regels over hoe beschaafde mensen zich dienen te gedragen.
- Middel om tot beschaving te komen;
- Middel om afstand te nemen van de onbeschaafde boeren en dorpers: Hoofsheid werkt als ‘geheim’ tussen adel. Buitenstaanders zouden regels niet begrijpen.
Ontstaan: Provence, Frankrijk

  • Onderwerp: Liefde voor vrouw

- Liefde is onbedwingbare macht
- Liefde kan niet beloond worden, verlangen naar vrouw is al voldoende (- tonen zelfbeheersing)
Hoofse liefde: trouwe, dienende liefde zonder beloning.

  • Verschillen tussen Troubadours en Trouvèreslyriek:

Troubadours: Komt uit het zuiden van Frankrijk (Provence), Zoeken naar Trobar, Liefde is een onbedwingbare macht, vrouw is onbereikbaar, verlangen is voldoende.

Trouvères: Noorden van Frankrijk (Troyes), naar Trouver zoeken, gevoelens voor de vrouw zijn bedwingbaar want de menselijke wil speelt een rol, vrouw wordt verliefd en geeft de man drie opdrachten om zijn trouw, dapperheid en zelfbeheersing te tonen. Bekroning van de liefde is het huwelijk.

  • Hoofse lyriek:

• Pastorale: Liefde voor herderin. Eerst onbereikbaar, later ook gedichten waar wel relatie ontstaat.
• Canzo: Liefde voor de vrouw.
• Alba: illegale ontmoeting, meestal overspelig.

  • Hoofse Epiek
    • Hoofse Roman:

- Klassieke roman: gebaseerd op klassieke oudheid. Adel zou nakomeling zijn van belangrijke figuren uit de oudheid en kan positie zo rechtvaardigen.

- Oosterse roman: rijkdom en beschaving van het oosten. 

- Brits-Keltische roman: Koning Arthur (was eigenlijk legeraanvoerder). Ridders van koning Arthur maken deel uit van de ‘ronde tafel’. Hun doel is om de heilige graal te vinden, die alle ziektes kan genezen. Alleen de ridder die nog knaap is kan de graal vinden. Verschillende queesten moeten, naast deze zoektocht, ervoor zorgen dat de ridders hun hoofsheid en dapperheid kunnen tonen.

  • Voorhoofse roman

Frankische ridderroman: voortvloeisel uit chanson de geste, liederen over heldhaftige daden, voornamelijk uit de Germaanse cultuur. Deze liederen werden omgewerkt naar langere uitgebreidere (epische) gedichten: de chanson de geste.
Motieven: Trouw, bloedwraak en strijd
Onderwerp: held bestrijdt schurk, die zich schuldig maakt aan verraad en opstandigheid.

 In de voorhoofse roman speelt de vrouw, in tegenstelling tot in de hoofse romans geen belangrijke rol. Ze is altijd ondergeschikt aan de man. Voorhoofse romans werden niet voor de hoofse romans geschreven!

  • Hoofse Dramatiek
  • Abele spelen:
  • Vier toneelstukken
  • Wereldlijk karakter
  • Gemaakt in de veertiende eeuw
  • Aangetroffen in het Hulthemse handschrift
  • Na abele spelen wordt sotternie opgevoerd: kort toneelstuk waarin een alledaagse burgerlijke situatie belachelijk wordt gemaakt.

Opvattingen over ontstaan:

• Ontstaan in de kerk, in spelen met Bijbelse stof. Ook andere onderwerpen werden geschikt geacht, doordat God met alles op de wereld te maken heeft.
• Ontstaan als gewone verhalen. Voordrachtskunstenaars gaan samenwerken waardoor het mogelijk werd om dialogen te spelen.
• ‘Abel’ ontstaan als verlezing van ‘afel’, waarvan de ‘t’ was weggevallen (‘tafelspel’). Echter, ‘abel’ bestaat als woord en betekent mooi, bekwaam, handig of kunstig.
Onderwerp: liefde, maar ieder spel behandelt apart aspect van de liefde.
Speltechnisch: Tijd en afstand spelen een ondergeschikte rol.

 

 

Reacties (0) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.