Cholesterol: Mag het ietsje minder zijn?

Door Pennywise gepubliceerd op Friday 28 September 12:14

Ongeveer 20 procent van de Nederlanders heeft een te hoog cholesterolgehalte. In veel gevallen zijn leefwijze en eetpatroon de oorzaak. Maar, ook erfelijke factoren en bepaalde ziekten kunnen een rol spelen. De ins en outs van cholesterol.

Wat is cholesterol?

Cholesterol is niet slecht. De vetachtige stof is zelfs onmisbaar voor je lichaam. Je hebt het nodig als bouwsteen van lichaamscellen, voor de productie van hormonen en je spijsvertering. Zonder die cholesterol functioneert je lichaam niet optimaal. Het merendeel van de cholesterol maakt je lichaam zelf aan. Driekwart van de stof produceert je lever. Het resterende deel haalt je lichaam uit de vetten in je dagelijkse voeding.

Goede en slechte cholesterol?

Het vervoer van cholesterol naar de diverse delen van je lichaam gaat door het bloed. Maar, doordat cholesterol vetachtig is, lost het hier moeilijk in op. Vergelijk het met olie en vet, die niet in water oplossen. Daarom worden deeltjes cholesterol - voor het transport via het bloed - verpakt in een laagje eiwit. Die eiwit-cholesteroldeeltjes hebben diverse vormen, verschillen in gewicht en functie. De twee belangrijkste deeltjes zijn: HDL-cholesterol en LDL-cholesterol.

- HDL is het 'goede' cholesterol

Het HDL haalt cholesterol op uit je bloedvaten en vervoert dit naar de lever. Die zorgt er vervolgens voor dat het cholesterol in de darmen komt en daarna via de ontlasting wordt uitgescheiden.

- LDL is het 'slechte cholesterol

Het LDL vervoert cholesterol naar verschillende delen in je lichaam. Onderweg kan cholesterol zich ophopen in de bloedvaten. Op den duur kan dat leiden tot vernauwing en zelfs verstopping van de bloedvaten. Daardoor neemt de kans op hart- en vaatziekten toe.

Oorzaken verhoogd cholesterol?

verkeerde vetten kunnen het cholesterol verhogen

Je cholesterolgehalte is vooral afhankelijk van hoeveel vet je eet. Als je veel verzadigd vet eet, maakt je lichaam meer cholesterol aan. Deze zogenaamde 'slechte' vetten tref je hoofdzakelijk aan in dierlijke vetten. Enkele voorbeelden zijn: gewoon bak-  en braadvet plus roomboter. Maar ook: vet(te) vlees(waren) en volle melkproducten, koekjes (zoet en zout), snacks en chocolade. Door die verzadigde vetten stijgt je cholesterolgehalte in het bloed. Je krijgt het overigens niet alleen van te vet eten. Ook roken en/of weinig lichaamsbeweging, hoge bloeddruk en overgewicht hebben een negatieve invloed op het cholesterolgehalte. Daarnaast kunnen een erfelijke stoornis, een te traag werkende schildklier, suikerziekte en sommige nier  en leverziekten de oorzaak zijn. En dat zegt niets over je leefwijze of eetpatroon.

Is mijn cholesterolgehalte te hoog?

bloedtest

Of je cholesterolgehalte te hoog is, merk je meestal niet. Je kunt je cholesterolgehalte wel laten meten via een bloedonderzoek. Voor een nauwkeurige meting moet je vaak twee à drie keer bloed laten prikken. Dit komt, omdat het cholesterolgehalte van nature nogal sterk kan schommelen. Tijdens het bloedonderzoek wordt de hoogte van je totale cholesterol, je HDL en andere bloedvetten (de zogenaamde triglyceriden) bepaald. Het cholesterolgehalte in je bloed wordt uitgedrukt in millimol per liter (mmol/l).

Wanneer is het cholesterolgehalte hoog of laag?

De richtlijnen voor een hoog of laag cholesterolgehalte en daartussen vind je hieronder. Namelijk:
- Normaal is lager dan 5,0 mmol/l
- Licht verhoogd is 5,0 / 6,4 mmol/l
- Verhoogd is 6,5 / 7,9 mmol/l
- Sterk verhoogd is hoger dan 8,0 mmol/l

Dus bij een cholesterol boven de 5,0 mmol/l begint de kans op hart- en vaatziekten toe te nemen. Voor het HDL-gehalte geldt: minder dan 0,9 mmol/l is aan de lage kant. Echter, het HDL-gehalte komt bijna nooit boven de 2,0 mmol/l. Het normale triglyceride-gehalte is lager dan 2,2 mmol/l. Algemeen geldt: hoe lager hoe beter.

Is een hoog cholesterol te behandelen?

Cholesterol is goed te behandelen. Het eerste advies is altijd: wijzig je eetpatroon. Bij een licht verhoogd cholesterolgehalte is een cholesterolverlagend dieet doorgaans voldoende. Mits het hoge cholesterolgehalte natuurlijk geen medische oorzaak heeft, zoals schildklierproblemen, diabetes of erfelijk verhoogd cholesterol. Is er geen sprake van een medische oorzaak en helpt een speciaal dieet niet? Dan kan de arts je daarnaast cholesterolverlagende medicijnen voorschrijven.

Wat is een cholesterolverlagend dieet?

gezond eten verlaagd cholesterol

Bij een cholesterolverlagend dieet staat de beperking van verzadigd vet centraal. Het motto is: vervang die vetten zo veel mogelijk door onverzadigd vet, zoals olie, vis en noten. Eet voldoende groente, fruit en vezels, bijvoorbeeld bonen en brood. Wees zuinig met zout en drink voldoende. Behalve gezond eten heeft ook dagelijks een half uurtje sporten, stoppen met roken, afvallen als je te zwaar bent en het vermijden van stress een positief effect op je cholesterolgehalte.

Wanneer cholesterolverlagende medicijnen slikken?

cholesterol verlagende medicijnen

Als het effect van een cholesterolverlagend dieet onvoldoende is, kan je arts geneesmiddelen voorschrijven, de zogenaamde cholesterolverlagers. Dit gebeurt doorgaans bij een cholesterol van 6,5 of hoger. Echter, dit is geen wet van meden en perzen. Deze medicijnen remmen de aanmaak van cholesterol door de lever en dat stimuleert de lever om meer cholesterol uit het bloed op te nemen. Het totale en LDL cholesterol daalt, het triglyceride-gehalte (een bloedvet) vermindert en er is een lichte stijging van het HDL gehalte. Gebruik je eenmaal cholesterolverlagende medicijnen dan moet je dat waarschijnlijk je verdere leven doen. Ze verlagen je cholesterol en verbeteren de conditie van je bloedvaten. Bovendien is de cholesterolverlaging door medicijnen groter als je tegelijkertijd ook het dieet blijft volgen.

Is een hoog cholesterolgehalte erfelijk?

Behalve de kleur van je ogen en haar zijn ook onzichtbare eigenschappen erfelijk, zoals een te hoog cholesterol. Dit wordt erfelijke hypercholesterolemie genoemd. Hierbij is de lever, en niet de voeding, verantwoordelijk voor een te hoge aanmaak van LDL-cholesterol. De aandoening wordt van generatie op generatie doorgegeven en de kinderen hebben 50 procent kans het ook te krijgen.

© Pennywise

Reacties (2) 

Voordat je kunt reageren moet je aangemeld zijn. Login of maak een gratis account aan.
Net zoals de Amerikanen volgen waarschijnlijk ook de Europeanen die kampen met overgewicht.
goed artikel.
heb er gelukkig geen last van.

duim en fan erbij